لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 10
قانون دیوان عدالت اداری — ۸۲۲ مورد
صلاحیت و حدود اختیارات دیوان به قرار زیر است:
1- رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:
الف - تصمیمات و اقدامات واحدهای دولتی اعم از وزارتخانه ها و سازمانها و موسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها و سازمان تامین اجتماعی و تشکیلات و نهادهای انقلابی و موسسات وابسته به آنها
ب - تصمیمات و اقدامات ماموران واحدهای مذکور در بند «الف» در امور راجع به وظایف آنها
2 - رسیدگی به اعتراضات و شکایات از آراء و تصمیمات قطعی هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری و کمیسیونهایی مانند کمیسیونهای مالیاتی، هیات حلاختلاف کارگر و کارفرما، کمیسیون موضوع ماده (100) قانون شهرداریها منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت با آنها
3- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولان قانون مدیریت خدمات کشوری و سایر مستخدمان واحدها و موسسات مذکور در بند (1) و مستخدمان موسساتی که شمول این قانون نسبت به آنها محتاج ذکر نام است اعم از لشکری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی
تبصره 1 (اصلاحی 1402/02/10)- رسیدگی به دعاوی مطالبه خسارت در صلاحیت دادگاه عمومی است لیکن در مواردی که مطالبه خسارت ناشی از تخلف در اجرای وظایف قانونی و اختصاصی یا ترک فعل از انجام وظایف مذکور از سوی واحدهای دولتی یا دستگاههای مذکور در بندهای (1) و (2) این ماده و مامورین واحدها و دستگاههای یادشده باشد، موضوع در دیوان عدالت اداری مطرح و شعبه دیوان ضمن رسیدگی به احراز وقوع تخلف نسبت به اصل مطالبه خسارت و تعیین خسارت وارده اقدام نموده و حکم مقتضی صادر مینماید.
تبصره 2 - تصمیمات و آراء دادگاهها و سایر مراجع قضایی دادگستری و نظامی و دادگاههای انتظامی قضات دادگستری و نیروهای مسلح قابل شکایت در دیوان عدالت اداری نمیباشد.
تبصره 3 (الحاقی 1402/02/10)- رسیدگی به شکایات و اعتراضات اشخاص حقیقی و حقوقی از وقوع تخلف و عدم رعایت قوانین و مقررات در مراحل انعقاد قرارداد توسط دستگاههای اجرایی در صلاحیت شعب دیوان عدالت اداری است، لیکن رسیدگی به دعاوی ناشی از اجرای قرارداد فی مابین طرفین در صلاحیت دیوان نیست.
- عدم ایفای تعهد قراردادی و صلاحیت شعب تعزیرات حکومتیرسیدگی به عدم انجام تعهد قراردادی به جهت عدم اطلاق عنوان بزه یا تخلف، در صلاحیت ذاتی محاکم حقوقی است و ورود شعب تعزیرات حکومتی مطابق با مقررات نمی باشد.
- مرجع صالح رسیدگی به دعاوی راجع به حقوق و امتیازات ایثارگرانرسیدگی به تمامی دعاوی راجع به حقوق ایثارگران (اعم از شهید، مفقود الاثر، جانباز، اسیر، آزاده و خانواده ایشان) ابتدا در صلاحیت کمیسیون ماده 16 قانون تسهیلات اجتماعی و استخدامی جانبازان و آرای قطعی کمیسیون مزبور قابل اعتراض در دیوان عدالت اداری می باشد.
- صدور دستور موقت مبنی بر عدم پرداخت مالیاتتوقف اجرای رای هیات حل اختلاف مالیاتی مشعر بر پرداخت مالیات، حایز شرایط صدور دستور موقت می باشد. عنوان: ملاک تشخیص مالیات بصورت علی الراس پیام: تشخیص مطالبه مالیات بصورت علی الراس می بایست مستند به دلایل و مدارک متقن بوده و در برگ تشخیص، کلیه فعالیتهای مربوط قید و معین میگردد، لذا صرف مجوز تشخیص درآمد علی الراس، دلیل موجه و قانونی بابت مطالبه مالیات به هر میزان نمی گردد.
- صلاحیت کمیسیون های پزشکی و تشخیص تاریخ شروع بیماریتشخیص تاریخ شروع بیماری خارج از صلاحیت کمیسیون های پزشکی است.
- مرجع صالح رسیدگی به دعوای مطالبه بهای اراضی تملک شده از سوی دولتدعوای مطالبه بهای اراضی تملک شده از سوی ادارات و سازمان های دولتی در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است و دیوان عدالت اداری صالح به رسیدگی به این دعوی نیست. عنوان: مرجع صالح رسیدگی به دعوای مطالبه بهای اراضی تملک شده از سوی دولت پیام: دعوای مطالبه بهای اراضی تملک شده توسط ادارات و سازمان های دولتی در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی است و دیوان عدالت اداری صالح به رسیدگی به این دعوی نیست. عنوان: مرجع رفع اختلاف صلاحیت میان دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی پیام: رفع هرگونه اختلاف در صلاحیت بین شعب دیوان عدالت اداری و سایر مراجع قضایی، در صلاحیت شعب دیوان عالی کشور است. عنوان: صلاحیت دیوان و شکایت از اقدامات مبتنی بر تملک اراضی پیام: در مواردی که مالکان اراضی تصرف و تملک شده از سوی دستگاه اجرایی، مدعی تخلف و نقض قانون از سوی دستگاه اجرایی در تصمیمات و اقداماتی که انجام داده، باشند، رسیدگی به شکایت ایشان در صلاحیت دیوان عدالت اداری است
- مسیولیت دولت ناشی از نقص وسایل اداریاگر خطای اداری ارتکابی از سوی مقامات یا مستخدمین عمومی، ناشی از نقص وسایل اداری باشد، مسیولیت آن متوجه مرجع عمومی (دولت) است. عنوان: مسیولیت دولت ناشی از نقص وسایل اداری پیام: اگر خطای اداری ارتکابی توسط مقامات یا مستخدمین عمومی، ناشی از نقص وسایل باشد، مسیولیت آن متوجه مرجع عمومی (دولت) است. عنوان: صلاحیت دیوان و دعوای مطالبه خسارت ناشی از عمل اداری پیام: اگر خسارت ناشی از عمل اداری مقامات یا مستخدمین عمومی باشد، احراز وقوع تخلف آن در دیوان عدالت اداری قابلیت طرح دارد؛ اما اگر ناشی از عمل اداری نباشد، احراز وقوع تخلف درصلاحیت دیوان عدالت اداری نمی باشد. عنوان: صلاحیت دیوان و شکایت از اقدامات کارکنان دولتی با ماهیت غیراداری پیام: عملی اداری است که اولا در راستای وظیفه قانونی باشد؛ ثانیا با هدف خدمت عمومی انجام شود و ثالثا دلالت بر برتری یک طرف رابطه (دولت ) برطرف دیگر داشته باشد.
- اعتبار گزارشات بازرس کاربازرس کار در حکم ضابط قضایی است و هرگونه ادعا برخلاف گزارشات وی بدون ارایه اسناد و مدارک مثبته فاقد وجاهت قانونی است.
- مالکیت معابر عمومی ناشی از تفکیککلیه معابر و شوارع عمومی که در اثر تفکیک و افراز و صدور سند مالکیت ایجاد می شود، متعلق به شهرداری است و شهرداری در قبال آن هیچ وجهی به صاحب ملک پرداخت نخواهدکرد.
- شرط تبدیل وضعیت از پیمانی به رسمیمستخدمین دولتی تا قبل ازاجرایی شدن قانون برنامه پنجم توسعه (1390/1/1) صرفا با داشتن حداقل 8 سال سابقه خدمت پیمانی، به رسمی تبدیل وضعیت خواهند یافت.
- تاثیر عدم تامین اعتبار در حقوق مکتسبه ناشی از استخدامعدم تامین اعتبار نافی حقوق مکتسبه اشخاص ناشی از طی مرحل استخدامی مبتنی بر مجوز قانونی نیست.
- صدور قرار اناطه در دعوی مطالبه بهای ملک واقع در طرح شهرداریرسیدگی به دعوی مطالبه بهای روزملک واقع درطرح اجراءشده شهرداری درصلاحیت محاکم قضایی است؛ بنابراین صدور قرار توقف دادرسی به منظور طرح دعوی در دیوان عدالت اداری و احراز اساس استحقاق، خواهان فاقد وجاهت قانونی است.
- مرجع صالح رسیدگی به اعتراض شهرداری به آراء صادره از مرجع حل اختلاف کاررسیدگی به اعتراض شهرداری نسبت به آراء صادره از کمیسیون حل اختلاف اداره کار در صلاحیت دادگاه حقوقی بوده و دیوان عدالت اداری در این خصوص صلاحیتی ندارد.
- مرجع صالح در دعوی میان نهادهای دولتی یا عمومیرسیدگی به اختلاف حاصله بین دو نهاد دولتی یا عمومی، در صلاحیت دادگاه های عمومی است. زیرا صلاحیت دیوان عدالت اداری محدود به رسیدگی به دعاوی اقامه شده از سوی مردم علیه نهادهای دولتی و عمومی است و قید کلمه مردم، راجع به اشخاص حقیقی و حقوقی حقوق خصوصی بوده و منصرف از مراجع عمومی و دولتی است.
- تکلیف دادگاه در فرض مشخص نبودن بهای خواسته در زمان تقدیم دادخواستدر صورتی که به جهت مشخص نبودن بهاء خواسته در زمان تقدیم دادخواست، خواهان بهاء خواسته را موقتا و علی الحساب، جهت پرداخت هزینه دادرسی تعیین کرده باشد، دادگاه مکلف است پیش از صدور حکم، بهاء حقیقی خواسته را منجزا تعیین و نسبت به صدور حکم براساس مبلغ استحقاقی مبادرت نماید.
- مطالبه خسارت محرومیت از کسب و کارمطالبه خسارت از اداره دولتی1-تجویز مطالبه منافع ممکن الحصول به مواردی اختصاص دارد که اتلاف منفعت روی دهد. بنابراین محرومیت از کسب و کار و سلب منفعت، مشمول این عنوان نبوده و عدم النفع محسوب می شود؛ از این رو خسارت ناشی از آن قابل مطالبه نیست. 2-مبنای تحقق مسیولیت جبران خسارت، آن است که فاعل بدون مجوز قانونی عملی انجام دهد که موجب بروز خسارت به دیگری شود. بنابراین در فرضی که اداره دولتی، در راستای تکالیف قانونی خود، اقدام به اجرای طرح عمرانی نموده و از این رهگذر، خسارتی به شخصی وارد شود، ضمان یا مسیولیتی از این حیث متوجه اداره مذکور نیست.
- مرجع صالح در دعوای احراز تخلف شرکت دولتی در تعیین قیمت کارشناسیهرچند که حل اختلافات ناشی از تقویم اراضی و ابنیه موضوع تملک دستگاههای دولتی، در صلاحیت دادگاه است، اما در صورتی که خواهان، عنوان خواسته را «احراز تخلف نسبت به قیمت کارشناسی»; قرار دهد، رسیدگی به موضوع در صلاحیت دیوان عدالت اداری است. زیرا دادگاه ها باید حدود خواسته خواهان را رعایت کنند.
- خوانده ی شکایت از تصمیمات مرکز مشاوران قوه قضاییهنظر به اینکه مرکز امور مشاوران حقوقی، وکلا و کارشناسان حقوقی قوه قضاییه، مجری تصمیمات هیات اجرایی مرکز مذکور می باشد، به منظور شکایت از تصمیمات اتخاذ شده مرکز مشاوران، هییت اجرایی آن می بایست طرف شکایت قرار بگیرد.
- مرجع صالح در تغییر کاربری اراضی و املاکمرجع صلاحیتدار تغییر کاربری، کمیسیون ماده ی 5 قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری می باشد.
- شکایت علیه شرکت توزیع نیروی برق استان و صلاحیت دیوانرسیدگی به شکایت علیه شرکت های توزیع نیروی برق استان ها، که از جمله شرکت های سهامی خاص محسوب می شوند، در صلاحیت دیوان عدالت اداری نمی باشد.
- صلاحیت دیوان و طرح شکایت ازسوی سازمان نظام پزشکیسازمان نظام پزشکی به عنوان یک سازمان دولتی، قابلیت طرح شکایت در دیوان عدالت اداری را ندارد.
- دعاوی کارفرمایان با پیمانکاران و صلاحیت محاکم اداره ی کاراز آنجایی که دعاوی ناشی از روابط کاری کارفرمایان با پیمانکاران، تحت حکومت قانون کار نیست، رسیدگی به این قبیل موضوعات خارج از صلاحیت محاکم اداره کار می باشد.
- خواندگان در دعاوی بیمهدر دعاوی بیمه ای، شاکی می بایست هم سازمان تامین اجتماعی و هم سازمان متبوع خود را طرف شکایت قرار دهد.
- تاثیر عدم ذکر دلایل و مستندات در آرای کمیسیون های قانونیبا توجه به لزوم مستدل و مستند بودن آرای صادره از کمیسیون های مربوط به برقراری حقوق وظیفه یا مستمری معلولین و یا مجروحین انفجار مین و یا مواد منفجره بازمانده از جنگ، عدم ذکر دلیل در درخواست های رد شده از سوی کمیسیون های مزبور از موجبات نقض رای در دیوان میباشد.
- شرایط معافیت کارگاه ها از پرداخت حق بیمهمعافیت حق بیمه مشمول کارگاه هایی است که طرح یا جواز تاسیس دارند و صرف داشتن آگهی تاسیس، مجوزی برای اعمال معافیت نمی باشد.
- تفاوت عوارض ساختمانی با عوارض تخلفات ساختمانیعوارض تخلفات ساختمانی که بعد از رای کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری مبنی بر تخلفات مالک، از سوی کمیسیون ماده 77 تعیین می شود، متفاوت با دیگر انواع عوارض همچون عوارض پروانه و سال ساخت بوده و مودی مکلف به پرداخت تمامی آنها است.