لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 29
قانون حمایت خانواده — ۴۴۵ مورد
دادگاه ضمن رای خود با توجه به شروط ضمن عقد و مندرجات سند ازدواج، تکلیف جهیزیه، مهریه و نفقه زوجه، اطفال و حمل را معین و همچنین اجرت المثل ایام زوجیت طرفین مطابق تبصره ماده (336) قانون مدنی تعیین و در مورد چگونگی حضانت و نگهداری اطفال و نحوه پرداخت هزینه های حضانت و نگهداری تصمیم مقتضی اتخاذ می کند. همچنین دادگاه باید با توجه به وابستگی عاطفی و مصلحت طفل، ترتیب، زمان و مکان ملاقات وی با پدر و مادر و سایر بستگان را تعیین کند. ثبت طلاق موکول به تادیه حقوق مالی زوجه است. طلاق درصورت رضایت زوجه یا صدور حکم قطعی دایر بر اعسار زوج یا تقسیط محکوم به نیز ثبت می شود. در هرحال، هرگاه زن بدون دریافت حقوق مذکور به ثبت طلاق رضایت دهد می تواند پس از ثبت طلاق برای دریافت این حقوق از طریق اجرای احکام دادگستری مطابق مقررات مربوط اقدام کند.
- طلاق زوجه با مهریه عند الاستطاعهدرمواردی که دعوی طلاق از ناحیه زوج مطرح شده و مهریه زوجه عند الاستطاعه است، دادگاه نمی تواند اجرای صیغه طلاق را منوط به پرداخت مهریه توسط زوج کند، زیرا پرداخت مهریه منوط به استطاعت زوج است که این امر باید توسط زوجه ثابت شود.
- شرط اعمال تنصیف دارایی توسط دادگاهبرای اعمال شرط تنصیف دارایی مقرر در سند نکاح از سوی دادگاه، زوجه باید مالی در مالکیت زوج را معرفی و مشخص کند خواهان تنصیف چه مالی است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشبا توجه به اینکه اجرت المثل و نحله دو مقوله جداگانه هستند و تعیین یکی از آنها، دیگری را منتفی نمی کند، لذا در صورت مطالبه هر دو آنها، دادگاه رسیدگی کننده مکلف است، نفیا یا اثباتا در خصوص هرکدام اظهار نظر کند -
- جمع شرط تنصیف دارایی و اجرت المثل ایام زوجیتشرط تنصیف دارایی زوج، که برابر عقد لازم نکاح بین طرفین بر قرار می شود، یک تأسیس حقوقی جدید محسوب شده و منافاتی با درخواست اجرت المثل ایام زوجیت زن ندارد. بنابراین در صورت وجود شرایط لازم برای هرکدام، جمع این دو بلامانع است.
- درخواست طلاق زوجه به دلیل عدم باروری زوجاگر زوجین هر دو از جهت باروری دارای مشکل باشند زوجه نمی تواند به استناد عدم باروری زوج، تقاضای اعمال شرط ضمن عقد و اعمال وکالت در طلاق نماید؛ زیرا تحقق شرط مندرج در سند نکاح منوط به قدرت بارداری زوجه و عدم باروری زوج است.
- درخواست طلاق به استناد اعتیاد زوجصرف مراجعه و اقامت زوج در کمپ ترک اعتیاد، در شرایطی که وی مدعی سلامت فعلی خود بوده و گواهی در این خصوص ارائه کرده، شرط ضمن عقد نکاح و وکالت زوجه در طلاق را محقق نمی کند. زیرا اعتیادی محقق کننده شرط مذکور است که به تشخیص دادگاه مضر بوده و به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و ادامه زندگی را برای زوجه دشوار کند.
- قلمرو زمانی شروط دوازده گانه وکالت در طلاق زوجهوکالت زوجه در طلاق خود که منوط به حصول یکی از 12 شرط مندرج در سند نکاح است، از سال 1362 در اسناد متحدالشکل ازدواج وارد شده است. بنابراین در صورتی که ازدواج، پیش از این تاریخ واقع شده و طرفین به طور مجزا نیز وکالتنامه مبنی بر وکالت زوجه در طلاق تنظیم نکرده باشند، احراز شرایط مندرج در سند ازدواج امروزی، از این جهت موجد حقی برای زوجه نیست.
- اثر پرداخت نفقه پس از صدور حکم جلب زوجپرداخت نفقه زوجه پس از صدور حکم الزام به تأدیه نفقه و قطعیت آن، و در هنگام صدور حکم جلب زوج، مسقط حق زوجه،در جهت اعمال وکالت موضوع شرط ضمن عقد مندرج در سند نکاح نیست.
- مسئول پرداخت هزینه کارشناسی جهت اعمال شرط تنصیفچنانچه تقاضای طلاق زوج ناشی از تخلف زن از وظایف خود یا سوء اخلاق وی نباشد، پرداخت هزینه کارشناسی مربوط به تعیین میزان دارایی زوج جهت اعمال شرط تنصیف، بر عهده زوج است و زوجه تکلیفی نسبت به آن ندارد.
- ابلاغ دادنامه به وکیل فاقد حق اعتراض به رایابلاغ دادنامه به وکیلی که حق دادرسی در دادگاه بالاتر را نداشته یا برای وکالت در آن دادگاه مجاز نباشد و وکیل در توکیل نیز نباشد، معتبر نیست.
- بذل مهریه در ازاء طلاق توافقیدرصورتیکه در راستای اجرای حکم دادگاه مبنی بر طلاق توافقی، زوجه بخشی از مهریه خود را بذل کند، اما ظرف مدت 3 ماه، صیغه طلاق جاری نشود، این امر به منزله عدول طرفین از توافق است و از آنجاکه اصل طلاق، مبنای این توافق بوده و محقق نشده، توافق مربوط به بذل مهریه نیز فاقد اثر است.
- نحوه تعیین نفقه و اجرت المثل - محدوده تکلیف دادگاه به تعیین حقوق مالی زوجه ضمن حکم به طلاق1-تعیین نفقه و اجرت المثل امری تخصصی است و جهت صدور رای در این خصوص، اخذ نظر کارشناس ضرورت دارد. 2-تکلیف دادگاه نسبت به تعیین تکلیف حقوق مالی زوجه (از قبیل مهریه، نفقه، اجرت المثل و غیره) ضمن حکم به طلاق، در دعوی طلاق از ناحیه زوجه نیز جاری است. بنابراین، زوجه مکلف نیست جهت مطالبه هرکدام از حقوق مالی خود، دادخواست مستقل تقدیم کند.
- بار اثباتی در اختلاف نسبت به پرداخت نفقهدر اختلاف زوجین نسبت به پرداخت نفقه، زوج باید پرداخت نفقه را اثبات کند و زوجه مکلف به ارائه دلیل جهت اثبات عدم پرداخت نیست.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدرصورتی که مهریه با قید عندالاستطاعه تعیین شده باشد، دادگاه ابتدا ملائت زوج نسبت به پرداخت مهریه را احراز کرده سپس حکم به پرداخت آن می دهد.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر صورتی که زوجه دارای سابقه محکومیت کیفری از جهت ضرب و جرح و توهین به زوج باشد، اما زوج نیز متقابلا محکومیت های مشابهی نسبت به زوجه داشته باشد، با نظر به رفتار متقابل طرفین، نمی توان محکومیت زوجه را دلیل سوءرفتار وی دانست و او را از اعمال شرط تنصیف دارایی در دعوی طلاق از ناحیه زوج، محروم کرد.
- شرط استحقاق زوجه نسبت به دریافت نحلهاستحقاق زوجه نسبت به نحله منوط به آن است که نامبرده متخلف از وظایف همسری و زناشوئی نباشد. بنابراین در فرضی که دادگاه با احراز نشوز زوجه، وی را مستحق دریافت نفقه ندانسته، صدور حکم بر پرداخت نحله، موجب متعارض بودن حکم صادره و نقض آن در مرجع عالی می شود.
- تلاقی شرط تنصیف دارایی و مستثنیات دین - اجرای شرط تنصیف دارایی نسبت به ملک زوج1- در صورتی که دارایی به دست آمده توسط زوج در دوران زندگی مشترک، سه دانگ منزل مسکونی باشد، این سهم مشمول شرط تنصیف دارایی بوده و از شمول مقررات مستثنیات دین خارج است. 2- در مقام اجرای شرط تنصیف دارایی زوج، دادگاه می تواند با تشخیص استحقاق زوجه نسبت به بخشی از مال غیرمنقول زوج، حکم به پرداخت ارزش ریالی سهم وی صادر کند.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروششرط تنصیف دارایی زوج که برابر عقد لازم نکاح میان طرفین برقرار می شود، یک تأسیس حقوقی مستقل از اجرت المثل ایام زوجیت محسوب می شود. بنابراین این دو با یکدیگر قابل جمع اند.
- طلاق به دلیل فرزنددار نشدن زوجیندر صورتی که با گذشت 5 سال از آغاز زندگی مشترک، زوجین دارای فرزند نشده و علت این امر، ناتوانی زوج باشد، شرط ضمن عقد نکاح محقق می شود و امکان باروری با استعانت از روش های نوین پزشکی، مانع از این امر نیست.
- حدود اختیار دیوان عالی در فرجام خواهیدیوان عالی کشور در مقام رسیدگی به دادخواست فرجام خواهی، محدود به جهت و حتی موضوع فرجام خواسته نیست. بنابراین درصورتی که بخشی از دادنامه فرجام خواسته که مورد اعتراض فرجام خواه نبوده و به نفع وی صادر شده است، را خلاف قانون تشخیص دهد، می تواند آن بخش را نقض کند.
- اثر تجدیدنظرخواهی از طلاق توافقیدر صورتیکه ضمن رسیدگی به دعوی طلاق از ناحیه زوجه، طرفین به توافق رسیده و حکم طلاق توافقی صادر شود اما متعاقب تجدیدنظرخواهی زوج، دادگاه تجدیدنظر عدول وی از توافق را احراز کند، دادگاه مکلف است به خواسته دعوی اولیه (طلاق از ناحیه زوجه) رسیدگی کرده و در خصوص آن نفیا یا اثباتا اظهارنظر کند.
- تقسیط حقوق مالی زوجه در دعوی طلاق از طرف زوجدر دعوی طلاق از ناحیه زوج، وی مکلف است کلیه حقوق مالی زوجه را پیش از اجرای صیغه طلاق بپردازد. بنابراین ادعای اعسار وی نسبت به پرداخت حقوق مذکور فاقد وجاهت است. با این وجود، در صورت پذیرش اعسار از ناحیه دادگاه بدوی و عدم اعتراض زوجه به آن، رضایت وی نسبت به تقسیط مفروض بوده و دیوان عالی در این خصوص مواجه با تکلیفی نیست.
- شیوه تعیین تکلیف حقوق مالی زوجه در دعوی طلاقدر دعوی طلاق از ناحیه زوج، دادگاه باید تکلیف حقوق مالی زوجه را روشن کند و صرف صدور حکم نسبت به حقوق مالی زوجه در دعاوی مستقل دیگر نیز در این خصوص کفایت نمی کند؛ بلکه دادگاه رسیدگی کننده به دعوی طلاق، باید اجرای صیغه طلاق را به پرداخت حقوق زوجه طبق آراء صادره، موکول کند. عنوان: وضعیت شرط عندالاستطاعه بودن مهریه در صورت وقوع طلاق پیام: شرط عندالاستطاعه بودن مهریه، تا زمان تداوم زوجیت میان طرفین اعتبار دارد و توافق زوجین در این خصوص یک شرط ضمنی میان آنها محسوب می شود که با وقوع طلاق، منتفی است. بنابراین در فرض طرح دعوی طلاق از ناحیه زوج، وی مکلف است مهریه استحقاقی زوجه را به هنگام اجرای صیغه طلاق پرداخت کند.
- مرجع تقدیم دادخواست فرجام خواهیاز آنجا که دادخواست فرجامی باید به دادگاه صادرکننده رای فرجام خواسته ارائه شود، در فرضی که دادگاه تجدیدنظر، رای دادگاه بدوی را تایید می کند دادخواست باید به مرجع تجدیدنظر تقدیم شود، چرا که در این فرض نیز دادگاه تجدیدنظر، دادگاه صادرکننده رای محسوب می شود.
- تکلیف حقوق مالی زوجه در دعوی طلاقاگر زوجه نسبت به مطالبه حقوق قانونی خویش بصورت مستقل اقدام کرده باشد، مادامیکه حقوق مذکور بطور کامل مورد وصول قرار نگرفته باشد، تکلیف زوج به پرداخت این حقوق پیش از اجرای صیغه طلاق ساقط نمی شود. بنابراین در این فرض، دادگاه رسیدگی کننده به دعوی طلاق، باید ضمن صدور گواهی عدم سازش، تکلیف حقوق مالی زوجه را نیز مشخص کند.