آرای قضایی مرتبط با ماده 2
قانون صدور چک — ۱۶۴ مورد
چکهای صادر عهده بانکهایی که طبق قوانین ایران در داخل کشور دایر شده یا میشوند همچنین شعب آنها در خارج از کشور در حکم اسناد لازمالاجرا است و دارنده چک در صورت مراجعه به بانک و عدم دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن به علت نبودن محل یا به هر دلیل دیگری که منتهی به برگشت چک و عدم پرداخت گردد میتواند طبق قوانین و آییننامههای مربوط به اجرای اسناد رسمی وجه چک یا باقیمانده آن را از صادرکننده وصول نماید.
برای صدور اجراییه دارنده چک باید عین چک و گواهینامه مذکور در ماده 4 و یا گواهینامه مندرج در ماده 5 را به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم نماید.
اجراء ثبت در صورتی دستور اجرا صادر میکند که مطابقت امضای چک به نمونه امضای صادرکننده در بانک از طرف بانک گواهی شده باشد.
دارنده چک اعم از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چک (در مورد چکهای در وجه حامل) یا قایم مقام قانونی آنان.
تبصره (الحاقی 1376/03/10 مجمع تشخیص مصلحت نظام) - دارنده چک میتواند محکومیت صادرکننده را نسبت به پرداخت کلیه خسارات و هزینههای وارد شده که مستقیما و به طور متعارف در جهت وصول طلب خود از ناحیه وی متحمل شده است، اعم از آنکه قبل از صدور حکم یا پس از آن باشد، از دادگاه تقاضا نماید. در صورتی که دارنده چک جبران خسارت و هزینههای مزبور را پس از صدور حکم درخواست کند، باید درخواست خود را به همان دادگاه صادرکننده حکم تقدیم نماید.
- مطالبه ارز خارجی مستند به چکدرفرض صدور چک بابت دین طی دو فقره چک به عهده بانک خارجی به صورت ارز، دعوی مطالبه ارز بدون لحاظ چک های تحصیل شده وجاهت قانونی نداشته و دارنده سند تا زمانی که چک ها فاقد اعتبار و یا ابطال نشده، باید نسبت به مطالبه وجه آنها اقدام کند.
- تکلیف دادگاه در فرض اشتباه تایپی نام واخواندهاصلاح نام واخوانده در جلسه دادگاه به لحاظ اشتباه تایپی قابل پذیرش است؛ بنابراین صدور قرار رد دعوی به دلیل عدم توجه به خوانده به علت مذکور، فاقد وجاهت قانونی است.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه چکمطالبه خسارت تاخیر تادیه چک، مشمول قانون خاص بوده و قواعد عام آیین دادرسی مدنی، از جمله احراز ملایت متعهد، در این خصوص جاری نیست.
- (1)- چگونگی مطالبه وجه چک مفقودشده (2)-مبداء محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک مفقودی(1)- دارنده چک مفقودشده پس از اثبات تعلق چک به خود، می تواند با دادن ضامن، تادیه وجه چک را به موجب حکم دادگاه مطالبه کند؛ بنابراین صدور قرار عدم استماع دعوی مطالبه وجه چک مفقودی به استناد فقدان موجودی حساب صادرکننده، فاقد محمل قانونی است. (2)- دارنده چک مفقود شده مستحق دریافت خسارت تاخیر تادیه وجه چک مفقودی از تاریخ مندرج در چک تا تاریخ وصول وجه آن می باشد؛ ولو زمانی طولانی از تاریخ صدور طی شده و اقدامی جهت مطالبه نکرده باشد.
- مسیولیت صادرکنندگان چک از حساب مشترکخروج یکی از صادرکنندگان چک در زمان صدور آن از حساب مشترک تاثیری در مسیولیت شخص ندارد؛ زیرا آنچه موجب مسیولیت و تعهد وی است؛ امضاء بوده که ظاهر چک دلالت بر امضاء و اشتغال ذمه وی به صورت تضامنی در پرداخت وجه چک دارد.
- تبدیل تعهد در فرض تعویض چکبا توافق دارنده چک و صادرکننده مبنی بر استرداد چک ها و تحویل چک های جدید به دارنده، تبدیل تعهد صورت گرفته و تضمینات تعهد سابق به تعهد لاحق تعلق نمی گیرد.
- مرجع صالح رسیدگی به اعتراض قرار رد دادخواست واخواهیاگر دفتر دادگاه قرار رد دادخواست واخواهی به جهت عدم رفع نقص، صادر کند، قابل شکایت در همان دادگاه است؛ بنابراین دادگاه تجدیدنظر صالح نیست، زیرا واخواهی در زمره مرحله بدوی محسوب می شود.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکدر صورتی که دارنده چک پس از مدت زیادی، نسبت به مطالبه وجه چک اقدام کند صرفا از تاریخ تقدیم دادخواست مستحق خسارت تاخیر تادیه می باشد؛ زیرا یا به مدیون مهلت داده است یا بدون مهلت به مدیون، در دریافت دین تاخیر داشته؛ بنابراین داین علیه خود اقدام کرده است.
- تاثیر رضایت داین نسبت به اصل طلب بر مطالبه خسارت تاخیر تادیهدرصورتی که محکوم له، در پرونده اجرایی نسبت به اصل دین (مطالبه وجه چک) رضایت بدون قید و شرط خود را اعلام کند، این امر مانع از مطالبه خسارت تاخیر تادیه، که امری جداگانه است نمی شود.
- دعوی جلب ثالث در مرحله واخواهیطرح دعوی جلب ثالث توام با دادخواست واخواهی مطابق عمومات قانونی نیازمند تقدیم دادخواست علیحده است و در صورت عدم ارایه دادخواست جداگانه، دادگاه بدوی مکلف است اخطار رفع نقص جهت تقدیم دادخواست صادر کند و از موارد صدور قرار عدم استماع دعوی محسوب نمی شود. عنوان: رابطه جلب ثالث با حقوق ثابت شده خواهان اصلی دعوی پیام: در صورتی که ادعای جلب ثالث می شود، ضرورت دارد دو دعوی اصلی و طاری (جلب ثالث) توامان رسیدگی شود، اگرچه دعوی جلب ثالث تاثیری در حقوق به اثبات رسیده خواهان اصلی دعوی نداشته باشد و صدور قرار عدم استماع دعوی جلب ثالث به دلیل مذکور فاقد وجاهت است.
- ضمانت اجرای عدم رعایت مهلت دریافت گواهی عدم پرداخت چکعدم رعایت مهلت قانونی جهت دریافت گواهی عدم پرداخت چک؛ موجب عدم مسیولیت تضامنی امضا کنندگانی که در مقام انتقال چک بوده اند (ظهرنویسان)، می باشد؛ اما مسیولیت ضامنین چک باقی است.
- خوانده دعوی مطالبه وجه چک از شرکت منحلهدعوای مطالبه وجه چک از شرکت منحل شده باید به طرفیت مدیر تصفیه اقامه شود؛ در غیر اینصورت قرار عدم استماع دعوا صادر می شود.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکمبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت می باشد؛ زیرا قانون آیین دادرسی مدنی موخر بر تبصره الحاقی به قانون صدور چک است.
- خواندگان دعوی جلب ثالثدعوای جلب ثالث باید به طرفیت ثالث و اصحاب دعوی اصلی طرح شود؛ بنابراین چنانچه خواهان دعوی اصلی، به عنوان مخاطب دادخواست جلب ثالث ذکر نشود، دعوای جلب ثالث غیر قابل استماع خواهد بود. .
- شرط استحقاق دارنده چکچک در صورتی نشانه استحقاق دارنده است که اولا از ایرادات مصون بماند و ثانیا تحت شرایط قانونی در مبنا و منشا خود، به عنوان وسیله پرداخت بکار گرفته شود.
- مبدا زمانی محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجه چکخسارت تاخیر تادیه وجه چک از شمول مقررات قانون آیین دادرسی مدنی دراین زمینه خارج بوده و طبق قانون خاص ، مبدا زمانی آن تاریخ سررسید چک است.
- شرط عدم مسیولیت صادرکننده چکاگر صادرکننده، چک را به عنوان ضمانت در روابط قراردادی میان اشخاص ثالث صادر کرده باشد، شرط عدم مسیولیت صادرکننده صحیح است؛ بنابراین صادر کننده مسیولیتی در پرداخت وجه چک ندارد.
- اثر ظهرنویسی یکی از دارندگان چک در انتقال وجه به دارنده فعلید ر صورت صدور چک در وجه دونفر، ظهرنویسی توسط یکی از آنها، صرفا موجب انتقال نیمی از وجه چک به دارنده فعلی خواهد شد و نسبت به نصف باقیمانده به دلیل عدم انتقال به وی، ذینفع جهت مطالبه محسوب نمی شود.
- شرط اعاده دادرسی به استنادحیله وتقلبتقاضای اعاده دادرسی به دلیل بکار بردن حیله و تقلب یا جعل تنها با استناد به حکم نهایی دادگاه امکان پذیر است و صرف اعلام نظر کارشناس دلیلی بر تحقق جهات مذکور محسوب نمی شود.
- ممهوربودن ظهر چک به مهر شرکت بدون امضای مدیرعاملصرف وجود مهر شرکت در ظهر چک بدون امضاء مدیرعامل دلالت بر تعهد شرکت به پرداخت وجه آن نمی کند؛ بنابراین دعوی مطالبه وجه چک به طرفیت شرکت مذکور محکوم به بطلان است.
- انتقال چک بعد از صدور گواهی عدم پرداختانتقال حقوق قانونی دارنده چک پس از برگشت چک به شخص دیگری امکانپذیر است و منتقل الیه صرفا حق شکایت کیفری را درخصوص چک مذکور ندارد؛ بنابراین دعوی مطالبه وجه توسط منتقل الیه به طرفیت ظهرنویسان قابل رسیدگی است.
- ذی نفع در مطالبه وجه چک بعد از انتقال آناگر پس از برگشت چک، حقوق ناشی از چک به شخصی دیگر منتقل شود شخص اخیر دارنده و ذی نفع است؛ بنابراین در این فرض برگشت کننده چک، دارنده و ذی نفع مطالبه وجه محسوب نمی شود.
- تمکن مدیون در دعوی مطالبه خسارت تاخیر تادیه چکبرای صدور حکم محکومیت به خسارت تاخیر تادیه چک، احراز تمکن مدیون لازم نیست.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدعوی مطالبه وجه چک ضمانت قرارداد اجاره به شرط تملیک، پس از صدور حکم قطعی فسخ قرارداد، باید توسط شرکت به طرفیت مدیون اصلی و ضامن طرح شود؛ بنابراین، منتقل الیه چک مزبور، نمیتواند چک مذکور را مطالبه کند زیرا چک به طریق قانونی به وی منتقل نشده است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدعوی مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک، صرفا به طرفیت صادرکننده چک قابل طرح است. زیرا خسارت های مربوط به وصول طلب خواهان، از ناحیه صادرکننده به وی تحمیل شده است. (نعیمی) (ملاحظه: در رای تجدیدنظر فقط به محکومیت اصلی اشاره شده است و صراحتی در خصوص محکومیت به خسارت تاخیر تادیه ذکر ندارد. البته خوانده ردیف اول، تجدیدنظرخواهی کرده که قاعدتا باید صادرکننده باشد.)