لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 2
قانون صدور چک — ۱۶۴ مورد
چکهای صادر عهده بانکهایی که طبق قوانین ایران در داخل کشور دایر شده یا میشوند همچنین شعب آنها در خارج از کشور در حکم اسناد لازمالاجرا است و دارنده چک در صورت مراجعه به بانک و عدم دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن به علت نبودن محل یا به هر دلیل دیگری که منتهی به برگشت چک و عدم پرداخت گردد میتواند طبق قوانین و آییننامههای مربوط به اجرای اسناد رسمی وجه چک یا باقیمانده آن را از صادرکننده وصول نماید.
برای صدور اجراییه دارنده چک باید عین چک و گواهینامه مذکور در ماده 4 و یا گواهینامه مندرج در ماده 5 را به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم نماید.
اجراء ثبت در صورتی دستور اجرا صادر میکند که مطابقت امضای چک به نمونه امضای صادرکننده در بانک از طرف بانک گواهی شده باشد.
دارنده چک اعم از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چک (در مورد چکهای در وجه حامل) یا قایم مقام قانونی آنان.
تبصره (الحاقی 1376/03/10 مجمع تشخیص مصلحت نظام) - دارنده چک میتواند محکومیت صادرکننده را نسبت به پرداخت کلیه خسارات و هزینههای وارد شده که مستقیما و به طور متعارف در جهت وصول طلب خود از ناحیه وی متحمل شده است، اعم از آنکه قبل از صدور حکم یا پس از آن باشد، از دادگاه تقاضا نماید. در صورتی که دارنده چک جبران خسارت و هزینههای مزبور را پس از صدور حکم درخواست کند، باید درخواست خود را به همان دادگاه صادرکننده حکم تقدیم نماید.
- صدور چک در وجه دارنده فاقد شخصیت حقوقی مستقلصدور چک در وجه موسسه یا شرکت فاقد شخصیت حقوقی مستقل و ظهرنویسی توسط موسسه یا شرکت مذکور، صحیح نیست زیرا قواعد شکلی تنظیم چک از قواعد آمره بوده و رعایت آن الزامی است.
- مطالبه چک موضوع معامله توسط دارنده بلاواسطهدر صورتی که چک مستند دعوی در جریان معاملات طرفین صادر شده باشد؛ یک سند ذمه ای و تجریدی صرف، که دلالت بر مدیونیت صادرکننده کند، نیست؛ بنابراین چک مذکور مستقلا قابل مطالبه نبوده و بررسی استحقاق یا عدم استحقاق دارنده چک(ید بلاواسطه) و چگونگی آن، مستلزم رسیدگی به رابطه قراردادی طرفین است.
- اثر تغییر رقم و تاریخ چک بر ماهیت چک و مسیولیت ضامنتغییر رقم و تاریخ چک و تنظیم صورتجلسه بین طرفین در این باره، گذشته از آنکه سند تجاری ( چک) را به سند مدنی تبدیل می کند، موجب تبدیل تعهد اولیه به تعهد جدیدی می گردد لذا ضمانت ضامن نیز منتفی می شود.
- شاکی در بزه صدور چک بلامحلشخصی که به طور قانونی مانند ظهرنویسی، چک به او منتقل نشده است دارنده چک به مفهوم مصطلح در قانون صدور چک نیست و حق شکایت کیفری ندارد. عنوان: طرح شکایت کیفری توسط شخصی غیر از دارنده ی چک پیام: چنانچه شخصی غیر از دارنده چک در مفهوم مصطلح قانونی، اقدام به طرح شکایت کیفری نماید، دادگاه موظف به صدور قرار موقوفی تعقیب است نه قرار منع تعقیب یا صدور حکم برایت.
- شاکی در بزه صدور چک بلامحلدرصورتی که چک بدون ظهرنویسی در اختیار دیگری قرار گیرد؛ شخصی که چک را در اختیار دارد، دارنده چک به مفهوم مصطلح در قانون نبوده و طرح شکایت کیفری یا دعوی حقوقی از جانب وی قانونا جایز نیست.
- صدور چک بابت ثمن معامله توسط ثالثدر صورت صدور چک بابت بخشی از ثمن معامله توسط شخص ثالث، با توجه به جایز بودن ایفاء دین از جانب غیرمدیون، وی به طور مستقل در برابر دارنده مسیول است.
- تعیین وجه التزام نسبت به وجه نقدآنچه به عنوان وجه التزام قراردادی مورد تایید قانونگذار است، تعیین خسارت برای تخلف از انجام فعل یا ترک فعل تعهد شده در معاملات است. اما در صورتی که موضوع قرارداد پرداخت وجه نقد باشد، تعیین خسارت برای عدم وصول وجه معتبر نبوده و مشمول قواعد آمره خسارت تاخیر تادیه وجه نقد قرار می گیرد.
- واریز وجه به حساب دیگری و وفاء به عهددر صورتی که چک های موضوع دعوا جهت پرداخت ثمن صادر شده باشد و به موجب مبایعه نامه، پرداخت بخشی از ثمن منوط به تنظیم سند رسمی شود اما این سبب محقق نشده باشد، صادرکننده از پرداخت خسارت تاخیر تادیه چک های مربوط به آن بخش از ثمن، معاف نمی گردد.
- اثر وصف تجریدی چکبا توجه به وصف تجریدی بودن اسناد تجاری و اصل عدم توجه ایرادات در آنها، در صورتی که ثابت شود صادرکننده بخشی از محل چک را به دارنده اولیه پرداخت کرده است، این امر موجب کسر وجه پرداختی از مبلغ چک نخواهد شد. لذا دارنده فعلی همچنان مستحق مطالبه کل مبلغ چک است.
- معامله بهقصد فرار از دیناحراز بزه معامله به قصد فرار از دین منوط به مسلم بودن طلب از طریق صدور سند اجرایی ثبتی یا سند اجرایی از محاکم دادگستری قبل از انجام معامله است.
- نحوه انتقال چک در وجه شخص معینانتقال چک در وجه شخص معین که حواله کرد آن نیز در متن چک خط خورده است، تنها به موجب ظهرنویسی توسط این دارنده، امکان پذیر است در غیر این صورت، منتقل الیه ثالث، دارنده محسوب نمیگردد تا با تمسک به چک مبادرت به طرح دعوی به طرفیت صادرکننده نماید.
- مطالبه وجه چک از ظهرنویس قبل از صدور گواهی عدم پرداختمادامی که گواهی عدم پرداخت صادر نگردیده، محکومیت ظهرنویس به پرداخت وجه چک و خسارات، فاقد وجاهت قانونی است.
- انتقال چک با امضاءچک تنها با امضاء به عنوان ظهرنویسی به دیگری منتقل می شود و صرف مهر بدون امضاء، به تنهایی موجب انتقال چک نمی شود.
- مبدا احتساب خسارت تاخیر تادیه وجه چکمبدا احتساب خسارت تاخیر تادیه وجه چک، تاریخ صدور چک است نه تاریخ تقدیم دادخواست.
- اعتبار چک بدون تاریخصدور چک بدون تاریخ صحیح بوده و صرف صدور چک و امضاء به منزله اعطای نمایندگی به دارنده جهت درج تاریخ و رجوع به بانک جهت مطالبه وجه چک است.
- زوال وصف تجریدی چکاگر از تاریخ سررسید چکها مدت زیادی سپری شود، چکهای موصوف وصف تجریدی خود را از دست می دهند.
- اثر عدم مطالبه چک در سررسید بر خسارت تاخیر تادیهاگر دارنده چک در تاریخ سررسید اقدامی جهت مطالبه وجه چک انجام ندهد، در واقع علیه خود اقدام کرده است و مبنای استحقاق وی جهت مطالبه خسارت تاخیر تادیه تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت آنها بوده و خسارت مذکور قبل از آن تاریخ قابل مطالبه نخواهد بود.
- وصف تجریدی اسناد تجاریوصف تجریدی اسناد تجاری، ایجاب می کند با صدور چک از سوی صادر کننده، چک از منشاء و سبب صدور منفک گردد.
- مصداق عدم حسن نیت دارنده سند تجاریاگر ثابت گردد چک امانی بوده و دارنده کنونی انتقال به خود را بر مبنای روابط تجاری صحیح به اثبات نرساند از مصادیق عدم احراز حسن نیت دارنده چک است.
- مطالبه سفته در فرض عدم رعایت شرایط قانونیدر صورت عدم درج مبلغ و نام دارنده در متن سفته، دعوای مطالبه سفته قابلیت استماع ندارد.
- وضعیت شخصیت حقوقی شرکت بعد از انحلالشخصیت حقوقی شرکت منحل شده و مسیولیت های ناشی از آن تا خاتمه دادن کارهای جاری و اجرای تعهدات از سوی مدیران تصفیه باقی است.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه چکشرط تمکن مدیون در مطالبه خسارت تاخیر تادیه مقرر در قانون آیین دادرسی مدنی، به خسارت تاخیر تادیه ناشی از چک، تسری نمی یابد؛ زیرا قانون آیین دادرسی مدنی قانون عام و قانون صدور چک قانون خاص بوده و عام موخر نمی تواند ناسخ خاص مقدم باشد.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیرتادیه چکحتی اگر گواهی نامه عدم پرداخت چک خارج از موعد مقرر صادر شده باشد، خسارت تاخیرتادیه چک، از زمان سررسید محاسبه می گردد نه دادخواست.
- مبدا احتساب خسارت تاخیرتادیه در چکمبدا احتساب خسارت تاخیرتادیه در چک تاریخ سررسید است نه تاریخ تقدیم دادخواست.
- مسیولیت ضامن پس از انقضای مواعد قانون تجارتعدم رعایت مواعد قانونی جهت مطالبه وجه چک، مانع طرح و پذیرش دعوی به طرفیت شخصی که به عنوان ضامن، ظهر چک را امضاء کرده است، نمی شود.