آرای قضایی مرتبط با ماده 2
قانون صدور چک — ۱۶۴ مورد
چکهای صادر عهده بانکهایی که طبق قوانین ایران در داخل کشور دایر شده یا میشوند همچنین شعب آنها در خارج از کشور در حکم اسناد لازمالاجرا است و دارنده چک در صورت مراجعه به بانک و عدم دریافت تمام یا قسمتی از وجه آن به علت نبودن محل یا به هر دلیل دیگری که منتهی به برگشت چک و عدم پرداخت گردد میتواند طبق قوانین و آییننامههای مربوط به اجرای اسناد رسمی وجه چک یا باقیمانده آن را از صادرکننده وصول نماید.
برای صدور اجراییه دارنده چک باید عین چک و گواهینامه مذکور در ماده 4 و یا گواهینامه مندرج در ماده 5 را به اجرای ثبت اسناد محل تسلیم نماید.
اجراء ثبت در صورتی دستور اجرا صادر میکند که مطابقت امضای چک به نمونه امضای صادرکننده در بانک از طرف بانک گواهی شده باشد.
دارنده چک اعم از کسی که چک در وجه او صادر گردیده یا به نام او پشت نویسی شده یا حامل چک (در مورد چکهای در وجه حامل) یا قایم مقام قانونی آنان.
تبصره (الحاقی 1376/03/10 مجمع تشخیص مصلحت نظام) - دارنده چک میتواند محکومیت صادرکننده را نسبت به پرداخت کلیه خسارات و هزینههای وارد شده که مستقیما و به طور متعارف در جهت وصول طلب خود از ناحیه وی متحمل شده است، اعم از آنکه قبل از صدور حکم یا پس از آن باشد، از دادگاه تقاضا نماید. در صورتی که دارنده چک جبران خسارت و هزینههای مزبور را پس از صدور حکم درخواست کند، باید درخواست خود را به همان دادگاه صادرکننده حکم تقدیم نماید.
- ضرورت امضا جهت اعتبار اسناد تجارینظر به اینکه،یکی از چکها به شماره سریال *۱ ۹۳/۵/۲۵ از حساب مشترک خواندگان نیست و اصولا در قبال پرداخت وجه ان مسیولیتی متوجه نامبرده((متقاضی اعاده دادرسی)) نمی باشد ودو فقره چک دیگر که از حساب مشترک خواندگان است فاقد امضا د. به عنوان صادرکننده و یا در موقعیت ظهرنویس و ضامن می باشد و چون اعتبار اسناد تجاری با امضا شخص حاصل می گردد و در اثر عدم امضا مسیولیتی ایجاد نمی شود لذا رای دادگاه در این خصوص با اشکال مواجه است و مستند به ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری با نقض دادنامه شماره ۰۸۹۹ ۹۴/۹/۲۵ صادره از شعبه *در ان قسمت که متضمن محکومیت د. اقای م. ر. می باشد حکم بر بی حقی خواهان نسبت به نامبرده صادر و اعلام می گردد.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک در فرض اعسارحکم اعسار موقت مدیون در واقع دادن نوعی مهلت جهت پرداخت دین به نحو اقساط می باشد و دلالتی بر اعسار مطلق از پرداخت اصل دین ندارد تا بتوان متفرعات دین را مشمول اعسار تلقی نمود. بنابراین خسارت تاخیر تادیه وجه چک قابل مطالبه است و نمی توان به بهانه اعسار از پرداخت آن امتناع نمود.
- حدود اعاده دادرسی عادی و اعاده دادرسی موضوع ماده 477چنانچه ادعای مخالفت دادنامه معترض عنه با رای وحدت رویه باشد می بایست درخواست اعاده دادرسی موضوع ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری را مطرح شود.
- دلالت وجود چک در ید دارندهوجود چک در ید دارنده حکایت از اشتغال ذمه صادر کننده و استحقاق دارنده در دریافت وجه ان دارد.
- تاثیر وجود محل بر اعتبار چکوجود محل از شرایط صحت و اعتبار چک نبوده و دارنده هیچگونه حق عینی نسبت به محل پیدا ننموده و حکم وضعی تاسیس نمی شود، با اینحال به عنوان حکم تکلیفی صادرکننده مکلف است محل چک را در تاریخ مقرر ( نه تاریخ صدور ) تامین نموده و موجودی حساب خود را به میزان مبلع چک تکمیل کند.
- وضعیت دادرسی پس از فوت خواهاندرصورتی که به دلیل ارشاد متعهد توسط دفترخانه جهت تمدید مهلت برخی از استعلام ها، وی در موعد مقرر موفق به انجام تعهد خود مبنی بر تنظیم سند رسمی نشده باشد، به دلیل اینکه تاخیر در انجام تعهد منتسب به وی نبوده بلکه منتسب به علت خارجی است، خسارت تاخیر در انجام تعهد به متعهدله تعلق نمی گیرد.
- اعمال ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی در مورد خسارت تاخیر تادیه مبلغ چکخسارت تاخیر تادیه در مورد چک بانکی مشمول قانون خاص بوده و منصرف از مفاد ماده ۵۲۲ قانون ایین دادرسی مدنی می باشد. بنابراین امتناع از پرداخت دین با داشتن تمکن از شروط آن نمی باشد و دریافت حکم اعسار از هزینه دادرسی یا در زندان بودن به دلیل بدهکاری، مانع محکومیت وی به پرداخت خسارت تاخیر تادیه نمی باشد.
- میزان خسارت تاخیر تادیه چکآنچه که دارنده چک به عنوان خسارت تاخیر تادیه استحقاق مطالبه دارد به میزان و ماخذ شاخص نرخ تورم بانک مرکزی از تاریخ سررسید لغایت وصول مبلغ آن می باشد و تنظیم قرارداد برخلاف آن فاقد اعتبار و اثر حقوقی می باشد.
- اثر وصف تجریدی چکبا توجه به وصف تجریدی اسناد تجاری از جمله چک، سند مزبور به محض صدور از قرار داد پایه منفک و به تنهایی قابل وصول است.
- قاعده ید و استصحاب بقای دینوجود اصل چک در ید خواهان دلالت بر اشتغال ذمه خوانده به میزان وجه مندرج در متن آن در مقابل خوانده به عنوان دارنده را دارد و با احراز مدیونیت خوانده، بقای دین استصحاب میشود.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه از ظهرنویس و ضامنخسارت تاخیر تادیه وجه چک، صرفا نسبت به صادر کننده قابل مطالبه است و طرح این دعوی به طرفیت ظهرنویسان و ضامنین محکوم به رد است. عنوان: حسن نیت شخص ثالث دارنده چک پیام: در مواردی که در متن چک به سابقه پرونده کیفری میان صادرکننده و دارندگان چک تصریح شده است، حسن نیت انتقال گیرنده چک به عنوان شخص ثالث، مورد تردید قرار می گیرد.
- شرط مطالبه خسارت تاخیر در تادیهارکان دعوی مطالبه خسارت تاخیر در تادیه، مطالبه داین و تمکن مدیون است که در صورت عدم احراز این ارکان، دعوی پذیرفته نیست.
- اثر انتقال چک بدون امضای ظهر آنظهرنویسی چک الزاما می بایست با امضاء ظهر چک صورت بگیرد تا سند برای انتقال گیرنده دارای مزایای اسناد تجاری باشد. بنابراین صرف اقرار دارنده چک در جلسه دادگاه به انتقال آن، برای این منظور کافی نبوده و چنین انتقالی، مشمول مقررات انتقال طلب قانون مدنی است. عنوان: مبدا زمانی محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک پیام: در صورتی که به جهت عدم رعایت مقررات قانونی مربوط به انتقال سند تجاری، چک موضوع دعوی برای دارنده، فاقد مزایای اسناد تجاری شناخته شود، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه آن، تاریخ تقدیم دادخواست بوده و تاریخ سررسید چک در این باره مبنا قرار نمی گیرد.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکدارنده چک از تاریخ اعتراض و دریافت گواهی عدم پرداخت ، استحقاق دریافت خسارت تاخیر تادیه وجه چک را دارد.
- دعوی طلاق به علت اعتیاد به مواد مخدر و عدم انجام تعهد در مورد ترک اعتیادبا توجه به وصف تجریدی بودن اسناد تجاری ادعای امانی بودن و ارایه حکم کیفری دایر بر آن از لحاظ قانون قابلیت ترتیب اثر ندارد و مانع از پرداخت وجه آن به دارنده با حسن نیت نیست.
- استناد به ایرادات در برابر دارنده با حسن نیت سند تجاریاستناد به ایرادات درخصوص منشاء طلب و پرداخت وجه چک به دارنده اولیه، در برابر دارنده ثالث با حسن نیت مسموع نخواهد بود.
- اثر اثبات مجعول بودن امضای دارنده چک در ظهر آنچنانچه مجعول بودن امضای دارنده اولیه در ظهر چک بر اساس نظریه کارشناس رسمی دادگستری اثبات شود، انتقال چک به منتقل الیه از طریق صحیح و قانونی صورت نگرفته است؛ بنابراین وی فاقد حسن نیت بوده و ذینفع در طرح و اقامه دعوی مطالبه وجه چک محسوب نمی شود.
- اثر جعل ظهرنویسی بر مسیولیت صادر کننده چکدر دعوی مطالبه وجه چک به طرفیت ظهرنویس و صادر کننده، در صورتی که ظهرنویس ادعا کند که وی چک را امضا نکرده و جعل امضاء وی نیز ثابت شود، مسیولیت او نسبت به پرداخت وجه چک منتفی می شود اما همچنان صادرکننده مکلف به پرداخت آن است؛ هرچند که پرداخت دین منشا صدور چک به ظهرنویس را ثابت کرده باشد.
- بار اثبات پرداخت وجه چکمصداق وصف تجریدی چکبر اساس وصف تجریدی حاکم بر اسناد تجاری ، سند تجاری به محض صدور از منشا خود منفک می شود و اصل عدم توجه ایرادات از دارنده با حسن نیت پشتیبانی می نماید
- حدود مسیولیت مدیرعامل شرکت ورشکستهدرصورت ورشکستگی شرکت، با توجه به اینکه ورشکسته از پرداخت خسارت تاخیر تادیه از تاریخ توقف معاف است، این حکم صرفا در مورد شرکت ورشکسته قابل اعمال است و تاثیری در مسیولیت مدیرعامل شرکت به عنوان صادر کننده چک ندارد.
- وصول چک صادره در وجه شخص معین توسط ثالثدر صورتی که یک چک در وجه شخصی صادر شود و توسط شخص دیگر بدون ظهرنویسی وصول شود، هم توسط وصول کننده و هم توسط تحویلدار، تخلف روی داده است.
- مطالبه چک صادره جهت تضمین حسن انجام کارچک هایی که بابت ضمانت وحسن انجام کار صادر می شوند، تنها در صورت عدم حسن انجام کار و یا ایراد خسارت، قابل مطالبه و تامین می باشند.
- رابطه مطالبه وجه چک و ادعای سفید امضا بودناگر صادرکننده چک به امضا مندرج در آن اعتراض نکند و صرفا ادعای سفید امضا بودن بدون ارایه حکم قطعی در اینخصوص نماید؛ محکوم به پرداخت وجه خواهد شد.
- وصف تجریدی چکصادرکننده چک مکلف به پرداخت وجه به دارنده است؛ مگر دلیلی مبنی بر سوء نیت دارنده و اطلاع وی از تضمینی بودن چک ارایه کند.
- مسیول پرداخت وجه چک صادره از حساب مشترکدر صورت صدور چک از حساب جاری مشترک مسیولیت پرداخت وجه چک صرفا بر عهده امضاء کننده آن می باشد و چنانچه چک با امضاء صاحبان حساب صادر شود، مسیولیت آنها تضامنی است.