لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 515
قانون آیین دادرسی مدنی — ۴۸۳ مورد
خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرتالمثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز میتواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.
تبصره 1- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلا یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارتهای موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
تبصره 2- خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی قابل مطالبه میباشد.
- اثر خط زدن عبارت «حواله کرد» در متن چکبا توجه به عدم وجود صراحت قانونی بر منع انتقال چکی که کلمه حواله کرد آن خط خورده است، قلم خوردگی عبارت حواله کرد در متن چک، مانع واگذاری آن از طریق ظهرنویسی نیست.
- حدود مسئولیت در پرداخت دین در فرض تعدد مسئولیندر دعوی مطالبه دین(وجه فاکتور)، در فرض تعدد مسئولین، اصل بر تساوی مسئولیت است؛ زیرا محکومیت تضامنی نیاز به نص قانونی دارد.
- خسارت تاخیر تادیه نسبت به تسهیلات اعطایی توسط بانک - مرجع احراز انتساب ضرر؛ کارشناس یا دادگاه1- در صورتی که بانک، مطالبات خود بابت تسهیلات اعطایی به مشتری و متفرعات آن را از محل املاکی که وی به رهن گذارده است، وصول نکند و از مکاتبات متعدد مشتری با بانک، تمایل او به فروش املاک در رهن بانک و برداشت مطالبات، ازمحل وجوه حاصله احراز شود، از آنجایی که بانک درجهت ضرر خویش اقدام کرده، حق مطالبه خسارت تاخیر تادیه تسهیلات اعطایی از تاریخ درخواست مشتری مبنی بر فروش املاک رهنی را ندارد. 2- تشخیص انتساب ضرر از حیطه تشخیص کارشناس، خارج و اتخاذ تصمیم دراین زمینه، امرقضایی بوده و در صلاحیت دادگاه است.
- بار اثبات در دعوای استرداد وجوه پرداختیدر صورتی که شخصی مدعی واریز اشتباهی مبلغی به حساب دیگری باشد، هرچند که واریز وجه به حساب وی محرز باشد، پرداخت کننده و مدعی استرداد موظف به ارائه دلیل برای اثبات عنوانی است که بازپس گرفتن مال را توجیه کند.
- دعوای ابطال علامت تجاری به علت وجود رقابت متقلبانهدعوی ابطال علامت تجاری مشابه، هرچند علامت مذکور مشابهت دیداری با علامت شرکت خواهان نداشته باشد ولی کیفیت استفاده از آن در معرفی محصولات از مصادیق رقابت متقلبانه تلقی شود، قابل پذیرش است.
- درج تاریخ در ظهر چک بدون امضا،صرف درج تاریخ در ظهر چک بدون امضاء، تعهدی برای پرداخت وجه چک، توسط شخصی که ظهر چک را تاریخ زده است، ایجاد نمی کند.
- مسئولیت مدنی بانک در فرض پرداخت چک جعلیطبق ضوابط و عرف بانکداری، بانک محال علیه مسئولیت مطابقت امضاء صاحب حساب در کارت نمونه امضاء با امضاء مندرج در چک ها را دارد، بنابراین در فرض عدم تطبیق، بانک مذکور مرتکب قصور شده و با احراز رابطه سببیت، مسئول جبران خسارت وارده و هم چنین خسارت تاخیر تادیه به صاحب حساب است.
- شرط استحقاق موجر بر اجرت المثل بعد از انقضای اجارهاستحقاق موجر برای دریافت اجرت المثل بعد از انقضای مدت اجاره، فرع بر احراز غیر مأذون بودن تصرفات مستأجر بعد از مدت اجاره است بنابراین دعوی مطالبه اجرت المثل، در صورت عدم اقدام موجر پس از مدت طولانی از انقضای قرارداد که دلیل بر رضایت او به ادامه تصرفات با شرایط سابق است، محکوم به رد است.
- مطالبه خسارت افت قیمت خودروخسارت بابت افت قیمت خودرو، خسارت ناشی از عدم النفع بوده و قابل مطالبه نیست.
- شرایط استناد به فسخ قرارداد در مقام دفاعدرتعهدات وعقود لازم، صرف ارسال اظهارنامه و بیان اراده انشایی به نحو ایقاع ازسوی ذوالخیار، برای تحقق فسخ کفایت نمی کند؛ بلکه فسخ می بایست ازسوی محکمه تنفیذ شود تا بتوان در مقام دفاع در دعوی به آن استناد کرد.
- مطالبه همزمان وجه التزام عدم تخلیه و اجرت المثلدر صورتی که در قرارداد پیش بینی شده باشد که در فرض تاخیر در تخلیه عین مستاجره، موجر حق دارد بابت هر روز تاخیر، مبلغی به عنوان اجرت المثل دریافت نماید، موجر صرفا مستحق مبلغ مذکور بوده و نمی تواند علاوه بر آن، اجرت المثل ایام تصرف را نیز مطالبه نماید.
- دعوای وضع ید شریک ملک مشاعشریک ملک مشاع می تواند حکم بر وضع ید بر مال مشاع را از دادگاه تحصیل کند؛ زیرا تصرف شرکاء در معیت یکدیگر از لوازم عرفی و قانونی مالکیت محسوب می شود.
- نحوه وصول مطالبات ضامن در فرض اخذ چک از مضمون عنهدر صورتی که ضامن، حساب ارزی خود را جهت ضمانت تسهیلات مضمون عنه معرفی کرده و معادل مبلغ مذکور، چک دریافت کرده باشد، در صورت کسر از حساب ضامن، او می تواند مطالبات خود را ازمحل چک موصوف وصول کند؛ بنابراین دعوی مطالبه ارز خارجی از مضمون عنه مسموع نیست.
- مطالبه مبلغ مندرج درچک سفید امضاءدر مطالبه وجه چک سفید امضاء باید روابط حقوقی طرفین که مقدم بر صدور چک بوده مشخص شده و دعوی مستند به دلایل و مدارک اثباتی ای باشد که دارنده براساس آن، خود را مستحق تشخیص و به میزان آن نسبت به تکمیل چک اقدام کرده است؛ بنابراین طرح دعوی مذکور به طور مستقل و بدون ذکر مبانی و صرف اینکه چک در ید دارنده است، موجب محکومیت به پرداخت وجه چک نیست.
- مصداق منافع ممکن الحصولضرر و زیان ناشی از ایام بیکاری به علت از بین رفتن قوای کاری و عدم حضور در محل کار و قطع حقوق، جزء منافع ممکن الحصول بوده و مصداق عدم النفع نیست.
- مقدمه دعوای الزام به تنظیم سند رسمی ملکتنظیم سند رسمی انتقال ملک، مستلزم اخذ صورت مجلس تفکیکی است و قبل از تعیین و اختصاص پلاک ثبتی، دعوای الزام به تنظیم سند رسمی قابل استماع نیست. عنوان: عنوان خواسته در فرض ترهین ملک پس از انتقال پیام: در صورتی که پس از انتقال ملکی، آن ملک در رهن بانک قرار گرفته باشد، منتقل الیه باید دعوای ابطال سند رهنی را طرح کند نه دعوای فک رهن.
- صدور چک بابت ثمن معامله توسط ثالثدر صورت صدور چک بابت بخشی از ثمن معامله توسط شخص ثالث، با توجه به جایز بودن ایفاء دین از جانب غیرمدیون، وی به طور مستقل در برابر دارنده مسئول است.
- شرط مطالبه خسارت دادرسی توسط خواندهمطالبه خسارات دادرسی توسط خوانده، منوط به این است که حکم بی حقی خواهان صادر شده باشد؛ بنابراین مطالبه خسارات مذکور در فرض صدور قرار رد دعوای خواهان، مسموع نیست.
- رای تکراری1- در صورتی که وکیل، ملک موضوع وکالت را به خود انتقال دهد و وکالت اعطائی به صورت بلاعزل و با اختیارات کامل از جمله انجام معامله به نام هر شخص و به هر مبلغ تنظیم شده باشد، وکیل، صرفا، در مقابل همان مبلغ واگذاری یعنی مبلغ مندرج در سند انتقال، ضامن بوده و تکلیفی در پرداخت قیمت عادله روز ندارد. 2- دعوای ارائه گزارش عملکرد حساب دوران وکالت، ترافعی نبوده و قابل رسیدگی در محاکم نیست.
- مسئولیت ضامن در قرارداد مضاربه بانکیدر صورتی که شخصی در قرارداد مضاربه بانکی، نسبت به پرداخت اصل بدهی و خسارت تاخیر تادیه، ضامن شده باشد، در خصوص پرداخت اصل بدهی و خسارت تاخیر آن، مسئولیت تضامنی دارد و اثبات یا عدم اثبات ابلاغ عدم پرداخت اصل دین به وی توسط مدیون اصلی موثر در مقام نیست.
- دعوی طلاق به دلیل ازدواج مجدد زوجدر تحقق شرط ضمن عقد ازدواج مبنی بر وکالت در طلاق زوجه به دلیل ازدواج مجدد زوج، تفاوتی میان دائم یا موقت بودن عقد جدید وجود ندارد و همچنین بازه زمانی عقد موقت نیز مؤثر در مقام نیست. بنابراین، عقد موقت کوتاه مدت (مثلا یک ماهه) نیز وکالت زوجه نخست در طلاق را محقق می کند.
- اثر واگذاری ملک با سلب حق فروش به طور کلیدر صورتی که در سند واگذاری ملک، حق فروش ملک مورد واگذاری (عرصه و اعیان) به کلی از انتقال گیرنده سلب شده باشد، این واگذاری اثری در تملک ندارد.
- اثر اعلام آمادگی متعهد نسبت به انجام تعهد بر وجه التزامدر صورتی که خریدار، مدتی پس از امتناع از ایفای تعهد خود مبنی بر پرداخت تتمه ثمن ، نسبت به ایفاء آن اعلام آمادگی کند، صرفا نسبت به مدت زمان مابین تخطی تا اعلام آمادگی، محکوم به پرداخت وجه التزام می شود.
- خسارت تاخیر تادیه در خسارات بدنییکی از شرایط مطالبه خسارت تاخیر تادیه آن است که دین به طور مستقیم و بلاواسطه، از نوع وجه رایج باشد. بنابراین از آنجا که موضوع دین ناشی از خسارات بدنی در ابتدا وجه رایج نبوده و پس از تراضی و یا به حکم قانون به پرداخت مبلغی معین تبدیل می شود، خسارت تاخیر تادیه به آن تعلق نمی گیرد.
- وضعیت حقوقی بیع ملک بازداشت شدهعقد بیعی که نسبت به ملک بازداشت شده منعقد می شود باطل نیست، بلکه با رضایت بعدی مالک قابل تنفیذ است؛ بنابراین حکم «باطل و بلااثر»; که در مورد این گونه معاملات، در ماده 56 قانون اجرای احکام مدنی بیان شده، به بطلان نسبی عقد تعبیر می شود. عنوان: وضعیت حقوقی بیع عین مرهونه پیام: عقد بیع منعقده نسبت به عین مرهونه غیرنافد است؛ اما از آنجاکه حکم عدم نفوذ جهت رعایت حق مرتهن برقرار شده، با فک رهن یا جلب رضایت یا اجازه مرتهن معامله نافذ می شود.