خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرتالمثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز میتواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.
تبصره 1- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلا یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارتهای موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
تبصره 2- خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی قابل مطالبه میباشد.
ماده ۵۱۵ قانون آیین دادرسی مدنی
قانون آیین دادرسی مدنی › باب نهم - مطالبه خسارت و اجبار به انجام تعهد › فصل اول - کلیات
نظریات مشورتی مرتبط
۵ مورد- نظریه مشورتی 7/1403/1024 مورخ 1404/03/25دارنده چک دعوای مطالبه وجه یک فقره چک به مبلغ یکصد و بیست میلیون تومان را در دادگاه عمومی حقوقی اقامه نموده و پس از صدور حکم قطعی، به موجب دادخواست جداگانه ای خسارت تاخیر
- نظریه مشورتی 7/1403/1025 مورخ 1404/01/30دعوایی مبنی بر مطالبه وجه یک فقره چک به مبلغ پانصد میلیون ریال در دادگاه صلح اقامه شده و دادگاه پس از رسیدگی، حکم قطعی به محکومیت خوانده به پرداخت وجه چک صادر کرده است. پ
- نظریه مشورتی 7/1400/747 مورخ 1400/10/22آیا می توان با اخذ ملا ک از ماده۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ، در خصوص تامین دعوای واهی موضوع ماده۱۰۹ همین قانون، بدون طرح دعوا
- نظریه مشورتی 7/1400/739 مورخ 1400/08/30۱ - با توجه به پاراگراف دوم ماده۵۱۵ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ و ماده۳۵۶ از همان قانون، آیا دادخواهی خوانده برای ضرر ناشی از دادخو
- نظریه مشورتی 7/1400/183 مورخ 1400/08/10۱ - با در نظر داشتن ماده۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب۱۳۹۴ ، آیا منزل مسکونی که سهم الارث محکوم علیه است و محکوم علیه در آن منزل سکونت دارد، مشمول مستثنیات دین
آرای قضایی مرتبط
۴۱۸ مورد- مطالبه چک در فرض صدور چک جایگزینتعویض و جابه جایی چک، تبدیل تعهد محسوب می شود و درصورت عدم استرداد چک اولیه، وجه آن قابل مطالبه نخواهد بود.-
- مطالبه وجه چک تضمینیاثر اعطای وکالتنامه رسمی برای انتقال سند در مطالبه خسارت قراردادیمطالبه وجه چک صادره بابت تضمین بازپرداخت تسهیلات بانکی، مادامی که متعهد به پرداخت و تسویه آن اقدام نکرده باشد، استحقاق مطالبه ودریافت وجه آن رانداشته و دعوی مطالبه وجه چک در فرض مذکور مسموع نیست.
- تفاوت مالکیت در اثر ارث و وصیتواخواهی از قرار رد دعوی الزام به تنظیم سند رسمیدر صورتی که ملکی از طریق وصیت به وراث منتقل شده و وصیت نامه به حکم دادگاه مورد تنفیذ قرار گرفته باشد، مادام که اعتبار وصیت نامه باقی است، طرح دعوی به طرفیت وراث قابل پذیرش نیست؛ زیرا به وراثت از مورث خود مالک حصه خود از پلاک ثبتی موضوع دعوی نشده اند تا بتوان به قایم مقامی از مورث به طرفیت آنها طرح دعوی کرد.-
- شرط مطالبه بهای روز ملک تصرف شده توسط شهرداریمطالبه بهای روز ملک تصرف شده توسط شهرداری؛ منوط به ارایه سند رسمی مالکیت(مدعی) است؛ در غیر این صورت قرار رد دعوی مطالبه بهای ملک صادر خواهد شد.
- اثر تعهد شخص ثالث به پرداخت بخشی از مهریهدرصورتی که شخص ثالثی، بخشی از تعهد زوج به پرداخت مهریه را بر عهده بگیرد،نظر به اینکه منشا دین، عقد نکاح است، این دین همچنان مهریه محسوب می شود و شخصیت متعهد موجب خروج آن بخش از دین از عنوان مهریه نمی شود و وی همچنان ملتزم به تمام ویژگی ها و آثار مهریه است. -
- مسوولیت بیمه گر در مقابل ثالث در فرض مسولیت کیفری بیمه گذارخسارت تاخیر تادیه درخصوص تعهد بیمه گر نسبت به شخص ثالثفلسفه بیمه قبول مسیولیتهای بیمه گذار در مقابل اشخاص ثالث است و استناد به پرونده کیفری رافع مسیولیت شرکت بیمه نبوده زیرا بیمه گر مکلف به جبران خسارت بیمه گذار یا اشخاص ثالث که به نفع آنها بیمه محقق گردیده بود ه و بر همین اساس با پرداخت و جبران ضرر مطابق ماده 30 قانون بیمه امکان رجوع به وارد کننده زیان را پیدا می نماید
- تجویز ملاقات با نوهاقامه دعوی مبنی بر ملاقات با نوه دارای وجاهت قانونی بوده؛ زیرامحروم کردن طفل از ملاقات با خویشان و اقوام نزدیک وی به بدون عذر موجه خلاف انصاف و عدالت است؛ بنابراین حق ملاقات صرفا مختص ابوین نیست.
- تغییر نام طرفین دعوا در دادخواستامکان تغییر نام خواهان یا خوانده در قانون پیش بینی نشده؛ بنابراین حضور شخص دیگر؛ صرفا از طریق جلب ثالث امکان پذیر است.
- (1)- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه سفته (2)- رابطه خسارت تاخیر تادیه تسهیلات بانکی با سود بانکیصرف تاریخ سررسید مندرج در سفته، مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه نخواهد بود بلکه آنچه ملاک محاسبه خسارت تاخیر تادیه است تاریخ مطالبه وجه مندرج در سفته به طریق قانونی است. اگر حکم مبنی بر محکومیت به پرداخت خسارت تاخیر تادیه تسهیلات بانکی صادر شود؛ مطالبه سود بانکی تسهیلات علاوه بر خسارت مزبور فاقد وجاهت است.
- فرجام خواهی از آرای بدوی در مهلت تجدیدنظر خواهیچنانچه دادخواست فرجام خواهی قبل از قطعیت رای و انقضاء مهلت بیست روزه تجدیدنظر خواهی تقدیم شود، تجدیدنظر خواهی تلقی شده و جهت رسیدگی به محاکم تجدیدنظر استان ارسال می گردد؛ زیرا مواعد قانونی برای تجدیدنظر یا فرجام از قواعد آمره دادرسی بوده و قابل اسقاط نمی باشند.
- تفسیر لفظ خانه پدری زوج در تعیین مهریهدر مواردی که خانه پدری زوج به صورت مطلق به عنوان مهریه زوجه تعیین می شود، انصراف به خانه ای دارد که والدین زوج در آن بعنوان خانه اصلی زندگی می کنند و اگر خانه دیگری منظور طرفین باشد نیاز به تقیید دارد.
- شرط مطالبه خسارت تاخیر در تادیهارکان دعوی مطالبه خسارت تاخیر در تادیه، مطالبه داین و تمکن مدیون است که در صورت عدم احراز این ارکان، دعوی پذیرفته نیست.
نشستهای قضایی مرتبط
۱۹ مورد- نشست قضایی درباره بررسی قابلیت مطالبه هزینه دادرسی در دعوی تمکین عام و خاصآیا مطالبه هزینه دادرسی در دعوی تمکین عام و خاص قابل مطالبه است؟ نظر هیات عالی: در هر دعوایی که به علت تقصیر خوانده مطرح شود و محکوم گردد و هزینه دادرسی آن مطالبه شده با
- نشست قضایی درباره عدم اظهارنظر نسبت به قسمتی از خواستهخواهان دادخواست مطالبه وجه و خسارت تاخیر تادیه آن را مطرح و دادگاه در صدر رای از این خواسته نام برده؛ لیکن در ذیل دادنامه صرفا به محکومیت خوانده به پرداخت اصل وجه چک حکم
- نشست قضایی درباره امکان تحمیل هزینه های دادرسی به خوانده در دعاوی تعدیل (نفقه، اجاره بها و غیره)با توجه به مفاد مواد ۵۱۵ و ۵۱۹ قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ۷۹؛ آیا در دعاوی تعدیل (نفقه، اجاره بها و غیره) امکان تحمیل هزینه های دادرسی به خوانده وجود دارد؟ نظر هیات عال
- نشست قضایی درباره خسارات دادرسی در حالت مغایرت احکام نخستین و تجدیدنظردعوی مطالبه نفقه و خسارات دادرسی در شورای حل اختلاف مطرح و مردود اعلام شده است، پس از اعتراض خواهان، دادنامه در دادگاه نقض و منجر به محکومیت زوج به پرداخت نفقه شده است، آ
- نشست قضایی درباره مطالبه اجرت المثل مازاد بر قرارداد یک ساله ترهین سند مالکیت در قبال عوضموضوع قرارداد طرفین، اخذ مبلغ معین در قبال ترهین سند مالکیت یکی از طرفین به نفع دیگری در بانک فلان به مدت یک سال بوده است. پس از انقضای مدت قرارداد، امکان فک رهن به علت ع
- نشست قضایی درباره نحوه اتخاذ تصمیم در خصوص مبلغ تعیین شده در قرارداداجاره به عنوان اجرت المثلاگر طرفین قرارداد اجاره در قرارداد اعلام نمایند که در صورت عدم تخلیه عین مستاجره، مستاجر باید روزانه مبلغ مشخصی به عنوان اجرت المثل بپردازد و متعاقبا با حدوث اختلاف، موجر
- نشست قضایی درباره رسیدگی به تقاضای محکومیت به پرداخت هزینه ها در دادگاه کیفریشاکی در شکواییه خود تقاضای محکومیت مشتکی عنه به پرداخت هزینه دادرسی، کارشناسی و حق الوکاله وکیل را می نماید. چنانچه دادگاه کیفری حکم به محکومیت متهم صادر نماید در مورد هز
- نشست قضایی درباره مطالبه خسارت توقیف خودرو در پارکینگ به جهت عدم النفع یا منافع ممکن الحصولتصادفی اتفاق می افتد و شخصی که راننده تاکسی می باشد ادعا می کند که به علت مقصر بودن طرف مقابل، خودوری وی در پارکینگ توقیف بوده است و حال خسارت این ایام را مطالبه می نماید
- نشست قضایی درباره هزینه اجرای تعهدات موضوع دادنامهدر اجرای حکمی که مفاد آن اجرای تعهد مالی است مثل تکمیل یا تعمیر مبیع، فک رهن و سایر موارد در فرض استنکاف محکوم علیه از اجرای حکم پس از ارزیابی، هزینه اجرای تعهد در فرض عد
- نشست قضایی درباره استرداد هزینه های انجام شده به محکوم له در مرحله اجراء حکمدر پرونده ای با عنوان اعاده وضع به حالت سابق رای بدوی مبنی بر محکومیت خوانده به اعاده وضع به حالت سابق با تخریب قسمتی از پله صادر شده است و در مرحله تجدیدنظرخواهی نیز تای
- نشست قضایی درباره اثر استرداد دعوی بر متفرعات آندر دعوی مطالبه وجه اگر خواهان در جلسه دادگاه اعلام نماید که روز گذشته طلب خود را از خوانده دریافت نموده و از این حیث حقی بر خوانده ندارد آیا دادگاه صرفا نسبت به متفرعات د
- نشست قضایی درباره افزایش خواسته در جلسات دوم و سوم دادرسیخواهان دادخواستی به خواسته تسلیم مبیع تقدیم دادگاه می کند، سپس در جلسات دوم و سوم دادرسی نیز اجرت المثل عدم تسلیم خواسته را مطالبه می کند. در این صورت دادگاه چه تکلیفی دا
آرای وحدت رویه مرتبط
۵ مورد- رای وحدت رویه شماره 812 دیوان عالی کشور درباره مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجه چکرای وحدت رویه شماره 812 مورخ 1400/4/1 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجه چک : مطابق ماده ۳ قانون صدور چک مصوب ۱۳۵۵ با اصلاحات و الحاقات ب
- رای وحدت رویه شماره 811 دیوان عالی کشور درباره تکلیف فروشنده در موارد مستحق للغیر درآمدن مبیع و جهل خریدار به وجود فسادرای وحدت رویه شماره 811 مورخ 1400/4/1 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره تکلیف فروشنده در موارد مستحق للغیر درآمدن مبیع و جهل خریدار به وجود فساد: با عنایت به مواد ۳۹۰ و ۳
- رای وحدت رویه شماره 806 دیوان عالی کشور درباره عدم مسوولیت بیمهگر برای پرداخت خسارت بدنی به راننده مسبب حادثه فاقد گواهینامه رانندگیرای وحدت رویه شماره 806 مورخ 1399/11/14 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره عدم مسوولیت بیمهگر برای پرداخت خسارت بدنی به راننده مسبب حادثه فاقد گواهینامه رانندگی: در موارد
- رای وحدت رویه شماره 805 دیوان عالی کشور درباره مجاز بودن تعیین وجه التزام بیشتر از شاخص تورم رسمیرای وحدت رویه شماره 805 مورخ 1399/10/16 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره مجاز بودن تعیین وجه التزام بیشتر از شاخص تورم رسمی: تعیین وجه التزام قراردادی به منظور جبران خسا
- رای وحدت رویه شماره 788 دیوان عالی کشور درباره عدم مسیولیت ضامن در پرداخت خسارت تاخیر تادیه ایام توقف تاجر ورشکستهرای وحدت رویه شماره 788 مورخ 1399/3/27 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره عدم مسیولیت ضامن در پرداخت خسارت تاخیر تادیه ایام توقف تاجر ورشکسته: مستفاد از مواد ۴۱۸، ۴۱۹ و ۴۲