لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 515
قانون آیین دادرسی مدنی — ۴۸۳ مورد
خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرتالمثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز میتواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.
تبصره 1- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلا یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارتهای موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
تبصره 2- خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی قابل مطالبه میباشد.
- تعیین وجه التزام نسبت به وجه نقدآنچه به عنوان وجه التزام قراردادی مورد تایید قانونگذار است، تعیین خسارت برای تخلف از انجام فعل یا ترک فعل تعهد شده در معاملات است. اما در صورتی که موضوع قرارداد پرداخت وجه نقد باشد، تعیین خسارت برای عدم وصول وجه معتبر نبوده و مشمول قواعد آمره خسارت تأخیر تأدیه وجه نقد قرار می گیرد.
- واریز وجه به حساب دیگری و وفاء به عهددر صورتی که چک های موضوع دعوا جهت پرداخت ثمن صادر شده باشد و به موجب مبایعه نامه، پرداخت بخشی از ثمن منوط به تنظیم سند رسمی شود اما این سبب محقق نشده باشد، صادرکننده از پرداخت خسارت تاخیر تادیه چک های مربوط به آن بخش از ثمن، معاف نمی گردد.
- اثر وصف تجریدی چکبا توجه به وصف تجریدی بودن اسناد تجاری و اصل عدم توجه ایرادات در آنها، در صورتی که ثابت شود صادرکننده بخشی از محل چک را به دارنده اولیه پرداخت کرده است، این امر موجب کسر وجه پرداختی از مبلغ چک نخواهد شد. لذا دارنده فعلی همچنان مستحق مطالبه کل مبلغ چک است.
- ادعای اعسار از هزینه دادرسی در مرحله واخواهیدر صورت طرح دعوی واخواهی و اعسار از هزینه دادرسی، دادگاه باید ابتدا درخصوص دعوی اعسار اظهارنظر کند و صدور قرار رد دعوی واخواهی به دلیل خارج از مهلت بودن، بدون رسیدگی به ادعای اعسار فاقد وجاهت قانونی است.
- تعیین میزان خسارت تاخیر تادیه ضمن عقد قرضچنانچه در عقد قرض مبلغی به عنوان خسارت تاخیر تادیه تعیین شده باشد، شرط مذکور مغایرتی با شرع و مقررات قانونی ندارد و توافق طرفین در مورد آن معتبر است.
- دعوای خلع ید نسبت به ملک با عرصه موقوفهدر دعوای خلع ید نسبت به اعیان ملک، موقوفه بودن عرصه، از جهت طرف دعوا قرار ندادن اداره اوقاف، خللی به دادخواست وارد نمی سازد.
- تاثیر محکومیت به تمکین در مطالبه نفقهمحکومیت به تمکین تسری به آینده دارد؛ بنابراین تا زمانی که زوج محکومیت تمکین قطعی زوجه را ارائه نکند زوجه مستحق نفقه است.
- مطالبه حق الزحمه نماینده حقوقی از محکوم علیهحق الزحمه نماینده قضائی دانشگاه دولتی (تهران) از خوانده دعوی قابل مطالبه نیست؛ زیرا از یک سو، نماینده قضائی به عنوان مستخدم، مکلف به انجام وظایف محموله بوده و حقوق و مزایای خود را ازاداره مربوط دریافت می کند و از سوی دیگر، منعی برای استخدام وکیل از طرف دانشگاه وجود ندارد.
- اثر تجدیدنظرخواهی در دعوای غیرقابل تجزیه بر حق فرجامخواهیدعوای ابطال معامله با محجور غیرقابل تجزیه است و چنانچه یکی از خواندگان نسبت به آن تجدیدنظرخواهی کرده باشد و رأی قطعی در مورد آن صادرشده باشد، خوانده دیگر نمی تواند نسبت به آن درخواست فرجام کند.
- اثبات بیماری هپاتیت ثطریق متعارف انتقال بیماری هپاتیت ث، تزریق خون و فرآوردههای خونی است در نتیجه در صورت استفاده بیمار از فرآوردههای خونی و انتقال این بیماری، وجود رابطه سببیت میان انتقال خون و ابتلای به بیماری فوق مفروض خواهد بود مگر اینکه دلیل ومدرکی که مثبت انتقال بیماری به روش دیگر و یا عدم وجود عیب در فرآوردههای خونی باشد اقامه گردد. عنوان: مطالبه خسارت معنوی پیام: در مورد آسیب های جسمانی و درد و رنج و تألمات روحی ناشی از آن، زیان دیده علاوه بر دیه یا ارش، مستحق مطالبه خسارت معنوی نیست؛ زیرا دیه و یا ارش تنها وسیله جبران خسارات از نظر قانونگذار است.
- مسئولیت شهرداری نسبت به سقوط درخت در نتیجه طوفانسقوط درخت در نتیجه طوفان، فورس ماژور محسوب می شود و خسارات وارده در نتیجه آن قابل انتساب به شهرداری نیست.
- شرط مطالبه خسارت تأخیر تأدیه وجه سفتهمطالبه خسارت تأخیر تأدیه وجه سفته، مستلزم واخواست شدن سفته نیست.
- تخلیه ملک استیجاری به میل مستأجرتخلیه ملک استیجاری به میل مستأجر، دلالتی بر اعراض او از مطالبه حق کسب و پیشه ندارد.
- تفاوت خسارت عدمالنفع و خسارت ناشی از عدم النفعتفاوتی میان خسارت عدم النفع و خسارت ناشی از عدم النفع وجود ندارد؛ بنابراین خسارت عدم النفع، خسارت بر خسارت محسوب شده و قابل مطالبه نیست.
- شرط صدور حکم تمکینتمکین شرط استحقاق زوجه نسبت به دریافت نفقه نیست، بلکه نشوز وی مانع آن است. بنابراین در دعوی مطالبه نفقه، صرف اثبات رابطه زوحیت برای الزام زوج به پرداخت نفقه کافی بوده و زوجه نیازی به اثبات در تمکین بودن خود ندارد.
- نحوه انتقال چک در وجه شخص معینانتقال چک در وجه شخص معین که حواله کرد آن نیز در متن چک خط خورده است، تنها به موجب ظهرنویسی توسط این دارنده، امکان پذیر است در غیر این صورت، منتقل الیه ثالث، دارنده محسوب نمیگردد تا با تمسک به چک مبادرت به طرح دعوی به طرفیت صادرکننده نماید.
- الزام اداره ثبت اسناد و املاک به صدور سند مالکیتصدور دستور مالکیت پس از خاتمه عملیات ثبتی از زمره وظایف ذاتی اداره ثبت است؛ بنابراین طرح دعوا به خواسته الزام نمودن آن اداره به انجام وظایف محموله، به لحاظ ترافعی نبودن، فاقد وجاهت قانونی است.
- حکم پرداخت نفقه تا زمان استحقاقمحکوم کردن زوج نسبت به نفقه آینده زوجه که در زمان صدور حکم هنوز بر ذمه زوج مستقر نشده است، صحیح نیست.
- دعوی متقابل اعسار در دعوای مطالبه مهریهدعوی اعسار از پرداخت مهریه، در تقابل دعوای مطالبه مهریه قابل طرح است و نسبت به هر دو به صورت همزمان رسیدگی شده و حکم صادر می گردد.
- تاثیر قابلیت پیش بینی در تحقق قوه قاهرهانقضای مدت اعتبار پروانه نشر به لحاظ قابل پیش بینی بودن از مصادیق قوه قاهره ای که مانع اجرای تعهد باشد، نیست.
- اثبات بیماری هپاتیت ثدر مورد آسیب های جسمانی و درد و رنج و تألمات روحی ناشی از آن که از مصادیق خسارت معنوی هستند دیه و یا ارش به عنوان تنها وسیله جبران خسارات از طرف قانونگذار تعیین گردیده، بنابراین زیان دیده مستحق مطالبه و دریافت مبلغی به عنوان جبران خسارت معنوی علاوه بر دیه یا ارش تعیین شده نیست.
- ماهیت خسارت تأخیر تأدیه در قانون آیین دادرسی مدنیآنچه در قانون آیین دادرسی مدنی، خسارت تأخیر تأدیه نامیده شده، در واقع خسارت تأخیر تأدیه نیست؛ بلکه باتوجه به ویژگی وجه رایج به عنوان نماد و معیار قدرت خرید در زمان و مکان واحد و شاخصی که برای محاسبه خسارت موصوف مقرر شده است ( نرخ رسمی تورم)، همان مطالبه اصل پول است که در طول زمان ارزش خود را از دست داده است.
- اخذ رهن برای دین احتمالیبه موجب تعریف قانونی رهن عقدی است که به موجب آن مدیون مالی را برای وثیقه به راهن می دهد و بعد از برائت ذمه مدیون مرتهن حقی نسبت به عین مرهونه نخواهد داشت؛ بنابراین برای دین احتمالی آینده یا دین غیر منجز، امکان به رهن گرفتن مال وجود ندارد.
- خوانده دعوای مطالبه چک صادره توسط شرکتدر صورتی که چک مربوط به شرکت باشد، باید خود شرکت، خوانده قرار گیرد و دعوی متوجه صاحبان امضاء نخواهد بود.
- مبدأ خسارت تأخیر تأدیه سفتهمبدأ احتساب خسارت تأخیر تأدیه مبلغ سفته، تاریخ تحقق دین است.