لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 515
قانون آیین دادرسی مدنی — ۴۸۳ مورد
خواهان حق دارد ضمن تقدیم دادخواست یا در اثنای دادرسی و یا به طور مستقل جبران خسارات ناشی از دادرسی یا تاخیر انجام تعهد یا عدم انجام آن را که به علت تقصیر خوانده نسبت به اداء حق یا امتناع از آن به وی وارد شده یا خواهد شد، همچنین اجرتالمثل را به لحاظ عدم تسلیم خواسته یا تاخیر تسلیم آن از باب اتلاف و تسبیب از خوانده مطالبه نماید. خوانده نیز میتواند خسارتی را که عمدا از طرف خواهان با علم به غیر محق بودن در دادرسی به او وارد شده از خواهان مطالبه نماید. دادگاه در موارد یادشده میزان خسارت را پس از رسیدگی معین کرده و ضمن حکم راجع به اصل دعوا یا به موجب حکم جداگانه محکوم علیه را به تادیه خسارت ملزم خواهد نمود. در صورتی که قرارداد خاصی راجع به خسارت بین طرفین منعقد شده باشد برابر قرارداد رفتار خواهد شد.
تبصره 1- در غیر مواردی که دعوای مطالبه خسارت مستقلا یا بعد از ختم دادرسی مطرح شود مطالبه خسارتهای موضوع این ماده مستلزم تقدیم دادخواست نیست.
تبصره 2- خسارت ناشی از عدم النفع قابل مطالبه نیست و خسارت تاخیر تادیه در موارد قانونی قابل مطالبه میباشد.
- تاثیر قاعده اقدام بر مطالبه خسارت ناشی از بیع باطلاگرخریدار با علم به اینکه مبیع (ملک)در طرح آموزشی است، اقدام به خرید نماید و بیع به علت عدم امکان تسلیم مبیع باطل شود؛ مطالبه خسارت قراردادی از جانب خریدار، به جهت قاعده اقدام فاقد وجاهت است.
- خوانده دعوا در مطالبه وجه چکمطالبه ی وجه چک به طرفیت هر یک از ظهرنویسان به تنهایی امکان پذیر بوده و نیازی به طرف دعوا قرار دادن همه افراد نیست،زیرا صادرکننده و ظهرنویسان چک متضامنا مسئول پرداخت وجه چک هستند.
- تکلیف تجدیدنظرخواهی در فرض محکوم شدن یکی از خواندگاناگر خواهان مرحله بدوی محکوم له باشد و صرفا یکی از خواندگان دعوا محکوم علیه شود و نسبت به سایرین قرار عدم استماع صادر شود، تجدیدنظر خواهی محکوم علیه نسبت به سایر خواندگان منجر به قرار رد دعوی است، زیرا سایر خواندگان ذی نفع رای بدوی نبوده اند.
- وکالت زوجه در طلاق ناشی از ترک زندگی مشترک از طرف زوج و ازدواج مجدد زوجدادگاه تجدیدنظر اجازه رسیدگی به اعتراضات به رای که توسط تجدیدنظرخوانده در مقام پاسخ و دفاع به تجدیدنظرخواهی طرف مقابل دعوی می آید را ندارد و راسا از ممیزی رای بدون تجدیدنظر خواهی از آن منع شده است. عنوان: ادعای جدید در مرحله تجدیدنظر پیام: چنانچه خواسته خواهان در دادخواست نخستین، رفع عیوب ساختمان در احداث بنا باشد، تغییر آن به مطالبه بهای رفع نواقص مزبور در مرحله تجدیدنظرخواهی، قابل پذیرش نیست.
- خوانده دعوی مطالبه غرامت درفرض مستحق للغیر بودن مبیعمطالبه ثمن و غرامت در فرض مستحق للغیر در آمدن مبیع مبتنی بر مسئولیت قراردادی است و در رابطه حقوقی ناقل و انتقال گیرنده متصور است؛ بنابراین انتقال گیرنده تنها از ناقل مستقیم خود، امکان مطالبه ثمن و غرامت ناشی از مستحق للغیر بودن مبیع دارد.
- نحوه انتقال چک در وجه شخص معیندرصورتی که چک در وجه شخص معین صادر شده باشد، انتقال حقوق وی به شخص ثالث صرفا از طریق ظهرنویسی و یا به موجب ورقه جداگانه امکانپذیر است؛ بنابراین به صرف بودن چک در ید ثالث، شخص مذکور ذینفع در مطالبه وجه آن تلقی نمی شود.
- مطالبه قیمت عادله زمین در مهلت احیاءدر صورتی که زمینی به استناد نظریه کمیسیون ماده 12 قانون زمین شهری، موات اعلام شده و سپس با احراز استحقاق مالک، به مدت سه سال جهت احیاء و عمران در اختیار وی قرار گرفته باشد؛ مالک فقط امکان عمران و احیاء قطعه زمین را دارد؛ بنابراین جهت مطالبه بهای روز ملک به دلیل تصرف آن توسط شرکت برق، باید ابتدا نسبت به ابطال نظریه مذکور اقدام کند.
- شرط استماع دعوی اثبات مالکیتدعوی اثبات مالکیت در مواردی قابلیت پذیرش و استماع را دارد که مال موضوع خواسته اعم از منقول یا غیر منقول، دارای سابقه ثبتی نبوده باشد؛ بنابراین در مواردی مانند نقل و انتقال خودرو که مطابق قانون مالک، کسی است که نام وی در اداره راهور به ثبت رسیده است، دعوی مذکور مسموع نیست؛ زیرا با صدور حکم بر اثبات مالکیت نسبت به اموال ثبت شده موجبات تعارض در اسناد رسمی ایجاد خواهد شد.
- انتقال مبیع توسط خریدار در بیع خیاریوجود خیار فسخ در عقد بیع، مانع انتقال آن توسط خریدار به دیگری نیست؛ بنابراین اعلام فسخ ثانوی بیع مذکور سرایتی به عمل حقوقی قبل ازآن ندارد.
- مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت پس از فوت زوجمطالبه اجرت المثل ایام زوجیت پس از فوت زوج و به طرفیت وراث وی قابل پذیرش است.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه ناشی از اطاله دادرسیدر دعوی سهامدار مستعفی علیه شرکت جهت مطالبه ارزش سهام خود، خواهان از تاریخ تقدیم دادخواست بدوی، مستحق دریافت خسارت تأخیر تأدیه وجه مورد نظر می باشد و اطاله تشریفات و مراحل دادرسی، هرچند که قانونی و ناشی از طبیعت امر قضاست، مانع از تحقق این خسارت نیست.
- تکلیف دادگاه در فرض مشخص نبودن بهای خواسته در زمان تقدیم دادخواستدر صورتی که به جهت مشخص نبودن بهاء خواسته در زمان تقدیم دادخواست، خواهان بهاء خواسته را موقتا و علی الحساب، جهت پرداخت هزینه دادرسی تعیین کرده باشد، دادگاه مکلف است پیش از صدور حکم، بهاء حقیقی خواسته را منجزا تعیین و نسبت به صدور حکم براساس مبلغ استحقاقی مبادرت نماید.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر دعوی الزام به فک رهن که از سوی خریدار به طرفیت فروشنده و بانک مرتهن اقامه شده، درصورتیکه بانک اعلام کند در صورت پرداخت بدهی، حاضر به فسخ قرارداد رهن است؛ این امر نشان دهنده تایید عقد بیع است. در این فرض انتقال مال صحیح بوده و فروشنده ملزم به پرداخت بدهی خود به بانک و فک رهن است. نعیمی (استنباط از رای بدوی مندرج در خلاصه جریان پرونده)
- شرط مطالبه خسارت تاخیر در تنظیم سند رسمیدر صورت تلاش متعارف فروشنده جهت اخذ پایان کار و طی تشریفات قانونی، با توجه به اینکه حصول نتیجه خارج از حیطه اقتدار اوست، خسارت تاخیر در تنظیم سند رسمی قابل مطالبه نیست.
- دعوی ابطال رای هیات حل اختلاف وزارت کار و امور اجتماعیدعوای سازمان تامین اجتماعی، به خواسته ابطال رای هیئت حل اختلاف وزارت کار و امور اجتماعی مسموع نیست.
- الزام شهرداری به صدور مجوز فضای سبزصدور مجوز برای فضای سبز از وظایف ذاتی و و ارکان شهرداری است؛ بنابراین الزام سازمان مذکور به انجام وظایف قانونی آن، دعوای ترافعی محسوب نمی شود. عنوان: دعوای وضع ید پیام: دعوای وضع ید ناظر به مواردی است که ملک مورد نزاع از ید مالک خارج شده باشد در غیر اینصورت، دعوای خواهان رد می شود.
- اثر عدم قابلیت انتفاع از مغازه استیجاری بر مطالبه چکچک بابت پرداخت اجاره بها در ازاء انتفاع مستاجر از مورد اجاره، صادر می شود؛ بنابراین در صورتی که مغازه، به علت پلمپ توسط اداره اماکن به جهت نداشتن پایان کار تجاری، که در زمره تکالیف موجر است،قابلیت انتفاع نداشته باشد، وجه چک مذکور، به نسبت مدتی که عین مستاجره پلمپ بوده، قابل مطالبه نیست.
- تاثیر رابطه ی حقوقی منشأ بر اعتبار سند تجاریکیفیت رابطه ی حقوقی منشأ که علت صدور اسناد تجاری است تأثیری در تعهد موضوع چک ندارد؛ بنابراین فسخ یا بطلان تعهد منشأ موجب بطلان یا بی اعتباری سند تجاری نمی شود.
- اثبات پرداخت مهریه با شهادت شهودپرداخت مهریه را با شهادت شهود نمی توان اثبات کرد؛ زیرا شهادت در مقابل مندرجات سند رسمی نکاحیه مسموع نیست.
- حدود مسئولیت ورثه متوفی به جبران خسارتدرصورتی که متوفی، مقصر حادثه رانندگی و مسئول جبران خسارت تشخیص داده شود، ورثه وی مسئول جبران این خسارت، صرفا از محل ماترک متوفی خواهند بود.
- مطالبه حق الوکاله وکیل بانک از محکوم علیهاین که بانک ها می توانند در طرح دعوا از نمایندگان حقوقی استفاده کنند؛ به این معناست که مختارند توسط نماینده حقوقی و یا وکلای دادگستری و یا نماینده مجازطبق اساسنامه طرح دعوا کنند؛ بنابراین چنانچه از وکلای دادگستری استفاده کنند، طرف مقابل مکلف به جبران حق الوکاله به عنوان بخشی ازخسارت وارده است.
- مطالبه خسارت تأخیر تأدیه از شخص حقوقیدر صورتی که مدیون شخص حقوقی باشد، تمکن وی از ادای دین محرز است و نیازی به بررسی ندارد؛ بنابراین شرط مطالبه خسارت تأخیر تأدیه محقق است.
- ذینفع دعوای مطالبه دیه از بیمهدر صورتی که اولیاء دم متوفی مستحق دریافت دیه از شرکت بیمه به دلیل قتل غیر عمدی باشند، حق طرح دعوی صرفا برای ایشان وجود دارد و طرح دعوا از سوی محکوم علیه پرداخت دیه، پذیرفته نیست.
- تقدم تاریخ پرداخت بر سررسید چکصرف مقدم بودن تاریخ پرداخت بر سر رسید چک، سبب فقدان ارتباط بین این دو و عدم امکان استناد به آن نیست. در نتیجه در صورت وجود دیون متعدد باز هم مدیون میتواند اعلام کند پرداخت بابت کدام دین میباشد.
- ادعای پرداخت مهریه به واسطه خریداری مال برای زوجهپذیرش ادعای زوج مبنی بر پرداخت بخشی از مهریه به وسیله خریداری مال (اتومبیل)، منوط به این است که قرارگرفتن آن در برابر بخشی از مهریه در سند رسمی قید شده باشد.