لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 401
قانون آیین دادرسی مدنی — ۳۹۳ مورد
پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد به دادگاهی که به شرح زیر تعیین میگردد ارجاع میشود و دادگاه مرجوع الیه مکلف به رسیدگی میباشد:
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است، رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع میشود.
ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد، به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع میگردد.
ج- در سایر موارد نقض، پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع میشود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع میشود.
- رابطه کراهت و عسر و حرجکراهت زوجه از زوج از مصادیق بارز عسر و حرج برای زوجه می باشد.
- رابطه اتهام ارتباط نامشروع به زوجه و عسر و حرجایراد اتهام ارتباط نامشروع به زوجه،به تنهایی کافی برای اثبات سوء رفتار و عسر و حرج زوجه می باشد.
- تاثیر مولفه های مختلف در تحقق مفهوم عسر و حرجمطابق تبصره ماده 1130 قانون مدنی موارد مندرج در این ماده مانع از ان نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسروحرج زن در دادگاه احراز شودحکم طلاق صادر نماید.بنابراین با توجه به اینکه مهریه زوجه به گونه ای بوده که وی در ازدواج مسایل مالی و مهریه برای او مطرح نبوده است.همچنین باتوجه به درخواست ازدواج مجدد از سوی زوج که بیانگر عدم علاقه وی به همسرش میباشد و تمایلی برای ادامه زندگی مشترک با او ندارد و نیز اختلال اضطرابی که دارد نشان دهنده تحقق عسر و حرج است.
- احراز اعتیاد زوج در دعوی طلاق از ناحیه زوجهدر دعوای طلاق، اگر زوجه به اعتیاد زوج استناد نماید، جهت تشخیص اعتیاد به مواد مخدر یا عدم اعتیاد وی لازم است مشارالیه به پزشکی قانونی معرفی شود در غیر اینصورت از موارد نقض تحقیقات در مرحله فرجام خواهد بود.
- (1)- تکلیف دادگاه در فرض رد نظریه داوران در دعوای طلاق (2)- نحوه احراز مضر بودن اعتیاد زوج(1)- در دعوای طلاق، دادگاه مکلف است در صورت نپذیرفتن نظریه داوران آن را با استدلال رد نماید. (2)- مضر بودن اعتیاد زوج و مخل بودن آن براساس زندگی، شخصی است و با تفاوت اشخاص خانواده متفاوت است ضمن آنکه اضرار منحصر به مسایل مادی زندگی نیست و در این خصوص اضرار به حیثیت و شیون خانوادگی نیز باید مدنظر قرار گیرد.
- (1)- حق حبس زوجه (2)- اثر پرداخت بخشی از نفقه بر وکالت در طلاق زوجه(1)- استفاده زوجه از حق حبس، یک امر قانونی است و نمی توان کسی را به دلیل استفاده از حق قانونی خود محکوم کرد. (2)- با صدور حکم محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه بیش از ۶ ماه زوجه، حق اعمال وکالت در طلاق برای زوجه محقق شده و تا پرداخت کامل محکوم به این حق پابرجا بوده و با پرداخت بخشی از آن نفی نمی گردد.
- ابرام رای در صورت تفاوت فاحش نظر دادگاه بدوی و تجدیدنظر در میزان نحلهدر تعیین میزان نحله در صورت تفاوت فاحش نظر دو دادگاه بدوی و تجدیدنظر، رای قابل ابرام در دیوان عالی نخواهد بود و ارجاع موضوع به کارشناس ضروری است.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهدادگاه خانواده الزاما باید با حضور قاضی مشاور زن تشکیل گردد و در صورت عدم رعایت این موضوع رای نقض و برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده دادنامه ارسال می گردد.
- تکلیف دادگاه در فرض عدم پذیرش نظریه داوراندر دعوای طلاق، دادگاه مکلف است در صورت نپذیرفتن نظریه داوران در رد آن استدلال نماید.
- رابطه اجرت المثل و نحلهدر صورت عدم تعلق اجرت المثل، دادگاه باید باتوجه به سنوات زندگی مشترک و نوع کارهایی که زوجه در خانه شوهر انجام داده و وسع مالی زوج ، مبلغی را از باب بخشش ( نحله ) برای زوجه تعیین نماید.
- درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج زوجهشکایت زوج علیه زوجه مبنی بر داشتن رابطه نامشروع که منتهی به برائت زوجه گردیده است از مصادیق بارز سو رفتار و معاشرت زوج است.
- اثر پرداخت نفقه پس از صدور حکم دادگاهپرداخت نفقه معوقه زوجه پس از محکومیت زوج، نافی تحقق شرط ضمن عقد نکاح نیست. ضمن آنکه دریافت نفقه پس از مراجعه به مراجع قضایی و طی نمودن مراحل دادرسی از موارد عسر وحرج تلقی می گردد.
- رابطه طرح دعاوی متعدد و عسر و حرج زوجهطرح دعاوی کیفری و حقوقی متعدد زوجین علیه یکدیگر و آمد و شدهای فراوان به مراجع انتظامی و محاکم قضایی نشانه عمق اختلافات آن ها و از مصادیق عسر و حرج برای زوجه است.
- الزام به تمکین زوجه با وجود بیماری هپاتیت زوجابتلای زوج به بیماری هپاتیت B، مانع از تمکین زوجه نیست.
- رابطه زندگی دو زوجه در یک منزل و عسر و حرجاصرار زوج بر زندگی با دو زوجه در یک منزل یکی از علل عسر و حرج زوجه است اگر چه ازدواج مجدد او با اذن دادگاه باشد.
- (1)- اثر پرداخت نفقه پس از صدور حکم در عسر و حرج زوجه (2)- طلاق در فرض عدم قبول بذل از جانب زوج(1)- پس از محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه زوجه، پرداخت اقساطی آن رافع عسر و حرج او نخواهدبود. (2)- با احراز کراهت زوجه، در صورت عدم قبول بذل از سوی زوج دادگاه بعنوان ولی الممتنع از جانب او قبول بذل خواهد نمود.
- تحقق سوء معاشرت قبل از شروع زندگی مشترکمطابق تکلیف مقرر در ماده ۲ و ۲۷ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ دادگاه موظف است.در صورت نپذیرفتن نظریه داوران و قاضی مشاور در رد ان استدلال نماید. در دادنامه فرجامخواسته هیچگونه استدلالی دراین زمینه تببین نشده است.و دادنامه از این جهت دارای نقص است.
- اختیار دادگاه نسبت به شرط تنصیف داراییعدم ارجاع ارزیابی ملک متعلق به زوج به کارشناسی در جهت اجرای شرط تنصیف دارایی و قلت مبلغ تعیین شده موجب نقض رای میباشد.
- مصداق جرم نبودن عمل و اعاده دادرسیزوج در جلسه دادگاه تجدیدنظر اقرار نموده است.نفقه معوقه زوجه را تا تاریخ ۹۸/۱۰/۲۸ پس از محکومیت پرداخت کرده است.اگر از جهت تحقق شرط قابل دفاع محسوب گردد. لیکن این نحو دستیابی زوجه به نفقه قطعا از موجبات عسر و حرج است. زوج در همین جلسه اقرار کرده است.پس از ان تاریخ نفقه زوجه پرداخت نکرده است.پس بند ۱ شرایط ضمن عقد محقق شده است
- نقش مهاجرت زوج در تحقق عسر و حرجمهاجرت زوج به خارج از کشور و از دواج مجدد در آن کشور ضمن بلاتکلیف رها شدن زوجه از موارد تحقق عسر و حرج است.
- تاثیر بلاتکلیفی زوجه بر عسر و حرجبلاتکلیفی زوجه به مدت ۲ سال در صورت جوانی وی و عدم اهتمام زوج جهت بازگرداندن زوجه از مصادیق واضح عسر و حرج محسوب می شود.
- میزان اعتبار سند رسمیمحتویات و امضایات مندرج در اسناد رسمی معتبر هستند دادگاهها جز از طریق ابطال قانونی نمیتوانند بی اعتباری انرا اعلام و تحلیلهای دیگری در مورد روابط تنظیم کنندگان سند نمایند.
- اعتبار تعیین شرط وجه التزام تاخیر در انجام تعهددر موارد تعیین وجه التزام برای تاخیر در انجام تعهدات قراردادی می توان با تعیین زمان انجام تعهد و خسارت روزانه و ضرب آن در مجموع روزهایی که در انجام تعهد تاخیر شده است می توان مبلغ نهایی خسارت را تعیین نمود. لذا این استدلال که وجه التزام روزانه به جهت نامشخص بودن مدت تاخیر و مجهول بودن آن موجب سرایت جهل به مبلغ و فساد شرط می شود، قابل پذیرش نخواهد بود.
- تفاوت سرقفلی با حق کسب و پیشه و تجارتسرقفلی و حق کسب و پیشه مترادف و معادل یکدیگر نیستند؛ حق کسب و پیشه ناظر به مواردی است که مستاجر در قبال اجاره عین مستاجره وجهی پرداخت نکرده و این حق به سبب اشتغال وی در مورد اجاره و فعالیت شغلی و کسبی وی ایجاد می گردد. اما سرقفلی ناظر به مواردی است که مستاجر وجهی را در هنگام اجاره به عنوان حق سرقفلی به موجر پرداخت می نماید.
- محدوده رسیدگی در دیوان عالی کشوررای فرجامخواسته بلحاظ اینکه خارج از خواسته فرجامخواه و رای این شعبه صادر شده است.به استناد ذیل ماده ۴۰۳ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض بلا ارجاع میگردد.