لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 401
قانون آیین دادرسی مدنی — ۳۹۳ مورد
پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد به دادگاهی که به شرح زیر تعیین میگردد ارجاع میشود و دادگاه مرجوع الیه مکلف به رسیدگی میباشد:
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است، رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع میشود.
ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد، به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع میگردد.
ج- در سایر موارد نقض، پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع میشود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع میشود.
- ارتباط اجرت المثل با نحلهنحله در مواردی تعیین می شود که مسلم و محرز گردد که زوجه مستحق اجرت المثل نمی باشد. بنابراین دادگاه نمی تواند بدون رسیدگی به ادعای زوجه دایر بر مستحق بودن وی به اجرت المثل، تعیین مبلغی بابت نحله را کافی تلقی و در خواست زوجه در خصوص اجرت المثل را رد نماید.
- تکلیف تعیین حقوق مالی زوجه در فرض غیاب وی در جلسه دادگاهدادگاه ضمن صدور حکم طلاق مکلف به تعیین کلیه حقوق مالی زوجه می باشد و صرف عدم حضور زوجه در جلسه دادگاه مسقط تکلیف دادگاه نمی باشد.
- تاثیر افسردگی زوجه بر اسقاط حقوق مالی ویصرف افسردگی زوجه که قابل درمان باشد، دلیل کافی برای اثبات سوء معاشرت زوجه در حدی که موجب اسقاط حقوق اکتسابی مسلم شرعی و قانونی وی در مورد نحله و تنصیف دارایی باشد، نخواهد بود.
- تعیین تکلیف حقوق مالی زوجهدادگاه ها در زمان صدور گواهی عدم امکان سازش و حکم طلاق باید در خصوص مسایل مالی و حقوقی و سرنوشت فرزند ان مشترک از حیث حضانت و نفقه و غیره به صورت کامل و دقیق رسیدگی و تعیین تکلیف نمایند.
- وضعیت تکلیف زوج در تملیک اموال به زوجه در فرض طلاقدر صورتی که شرط تنصیف دارایی مندرج در سند نکاحیه به صورت قراردادی در زمان عقد زوجیت توسط زوجین قبول و امضای نگردد زوج تکلیفی به تملیک نصف اموال خود به زوجه ندارد زیرا در قوانین موضوعه چنین شرطی برای زوجین مقرر نشده است.
- وضعیت شرط عندالاستطاعه بودن مهریه در صورت وقوع طلاقاگر حسب توافق طرفین، زوج باید مهریه را عند القدره و الاستطاعه به زوجه بپردازد تا زمانیکه زوجیت برقرار است، مهریه زوجه عندالاستطاعه بوده و در هنگام طلاق، شرط عندالاستطاعه منتفی می شود.
- شرط طلاق زوجه محجور توسط قیمطلاق زوجه محجور با پیشنهاد دادستان و تصویب دادگاه انجام می پذیرد و قیم راسا بدون اخذ اجازه مذکور مجاز به طرح دعوی طلاق محجور نمی باشد.
- تکلیف دادگاه در فرض رد نظریه داوران در دعوای طلاقدر دعوای طلاق، دادگاه در صورت عدم پذیرش نظریه داوران باید مستدلا آن را رد نماید.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهدادگاه خانواده باید با حضور قاضی مشاور زن و کسب نظر وی اقدام به صدور رای نماید.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهدر دادگاه خانواده، حضور یا تصدی قاضی مشاور زن و کسب نظر از وی الزامی است در غیر اینصورت از موارد نقض رای در دیوان عالی کشور خواهد بود.
- اثر پرداخت نفقه بعد از تحقق وکالت زوجه در طلاقبا صدور حکم محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه زوجه بند اول از شرایط ضمن عقد نکاح محقق گردیده است و با پرداخت ان پس از حدود ۲ سال و بعد از طرح دادخواست طلاق توسط زوجه، حق وکالت محقق شده منتفی نمی گردد.
- مصادیق عسر و حرج در دعوای طلاقمصادیق عسر وحرج زوجه حصری نبوده و دادگاهها به هر نحوی که عسر و حرج زوجه را احراز نمایند می توانند حکم طلاق را صادر نمایند.
- تکلیف دادگاه در فرض عدم پذیرش نظریه داوران در دعوای طلاقدر صورت عدم پذیرش نظریه داوران در دعوای طلاق، دادگاه باید در رد آن استدلالی را مطرح نماید.
- تکلیف دادگاه در فرض اختلاف نسبت به مهریهدر دعوای طلاق اگر در خصوص مهریه، دادخواستی مبنی بر ابطال سند عادی اقرارنامه زوجه در دادگاه دیگری تحت رسیدگی باشد دادگاه باید با صدور قرار توقف رسیدگی منتظر نتیجه دعوای مذکور باشد.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهدر دادگاه خانواده، دادگاه مکلف است باحضور قاضی مشاور تشکیل و پس از کسب نظر ایشان مبادرت به صدور رای نماید در غیر اینصورت رای در دیوان عالی کشور نقض و جهت رفع نقص به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می گردد. عدم تکلیف قاضی به این امر، تخلف انتظامی است.
- (1)- احراز عسر و حرج زوجه در فرض عدم تادیه نفقه (2)- تاثیر پرداخت نفقه زوجه پس از تحقق وکالت در طلاق(1)- زنی که ناچار است برای دریافت حق مسلم خود (نفقه) به دادگاه مراجعه نماید عسر و حرج وی محقق است. (2)- با محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه و عدم اجرای آن، بند اول از شروط ضمن عقد نکاح و وکالت زوجه در طلاق محقق شده است و پرداخت آن پس از طرح دعوی طلاق نافی این حق برای زوجه نمی باشد.
- اصل تبرع درخصوص اجرت المثل ایام زوجیتاصل بر عدم تبرع عامل است و ماده ۳۰ قانون حمایت خانواده اثبات تبرعی بودن را بر عهده زوج قرار داده است. در نتیجه، مطالبه نکردن اجرت توسط زوجه در طول زندگی مشترک دلیل عدم استحقاق نمی باشد.
- رابطه کراهت و عسر و حرجکراهت زوجه از زوج از موارد تحقق عسر و حرج می باشد.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهچنانچه قاضی صادر کننده رای با نظر قاضی مشاور مخالف باشد مکلف است با ذکر دلیل نظریه وی را رد کند و اگر در این خصوص هیچگونه استدلالی ننماید دادنامه از این جهت دارای نقص بخواهد بود.
- تاثیر قرار ترک تعقیب در پرونده کیفری بر عسر و حرج زوجهدرصورتی که شکایت کیفری زوجه مبنی بر ضرب و جرح به درخواست وی با قرار ترک تعقیب متوقف گردد این امر مانع از آن نخواهد بود که دادگاه حقوقی با توجه به گواهی پزشکی قانونی ایراد ضرب و جرح را احراز نماید، اگر چه در این خصوص حکمی صادر نشده باشد.
- ارتباط بچه دار نشدن زوج و عسر و حرج زوجهبچه دار نشدن زوج از مصادیق بارز عسر و حرج زوجه می باشد.
- اثبات زوجیت موقتدر صورتی که اقرار زوج به زوجیت موقت به هر طریقی اثبات گردد از هرنوع شهادتی بالاتر بوده و نیاز به دلیل دیگری نیست.
- (1)- رابطه بذل مهریه و عسر و حرج زوجه (1)- رابطه اذن دادگاه در ازدواج مجدد و عسر و حرج زوجه(1)- مهریه حق شرعی ، قانونی ، طبیعی و قراردادی زوجه محسوب گردیده و تشخیص عسر و حرج ربطی به بذل مهریه از سوی زوجه ندارد. (2)- اذن دادگاه به زوج جهت ازدواج مجدد، موجب تعطیلی قاعده عسر و حرج نبوده و نافی آن نمی باشد.
- تکلیف دادگاه در فرض رد نظریه داوران در دعوای طلاقاگر داور زوجه به لحاظ رفع خوف جانی ، مالی و شرافتی زوجه، طلاق را به مصلحت زوجین بداند، دادگاه نمی تواند بدون ذکر استدلال نظریه داور را رد نماید.
- مرجع صالح در رسیدگی به دعوای واخواهیرسیدگی به واخواهی بعهده دادگاه صادر کننده رای است و در صورت طرح پرونده در مرحله فرجامی، دیوان عالی کشور با نقض رای آن را به دادگاه صادر کننده رای ارجاع می نماید.