لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 290
قانون مجازات اسلامی — ۱۳۱ مورد
جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:
الف- هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
ب- هرگاه مرتکب، عمدا کاری انجام دهد که نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، میگردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود.
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، نمیشود لکن در خصوص مجنی علیه، به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد.
ت- هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد، بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد، و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن، واقع شود، مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند.
تبصره 1- در بند(ب) عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب، واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالبا شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
تبصره 2- در بند(پ) باید آگاهی و توجه مرتکب به اینکه کار نوعا نسبت به مجنی علیه، موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن میشود ثابت گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
- ضرورت تصریح به قراین و امارات موجب علم قضاییدر موارد اثبات بزه از طریق حصول علم برای قضات، ضرورت دارد دادگاه طریق اثبات ارتکاب قتل عمد توسط متهم را به تصریح ذکر و قراین و امارات قضایی مستند حصول علم را در دادنامه صادره بیان نماید. از این حیث استناد کلی به گواهی پزشکی قانونی و اقرار ضمنی متهم کافی نمی باشد و از این جهت منقصت قانونی وجود دارد.
- نحوه تعیین مجازات در ارتکاب قتل عمدی با استفاده از اسلحهارتکاب قتل عمدی با استفاده از اسلحه، یک جرم واحد بوده و نگهداری اسلحه مقدمه ارتکاب قتل می باشد؛ بنابراین تعیین مجازات جداگانه برای نگهداری اسلحه فاقد وجاهت قانونی است.
- نحوه تعیین مجازات در معاونت در بزه قتل عمدیچنانچه وحدت قصد میان مباشر و معاون احراز نگردد و افعال انجام گرفته توسط متهم نیز در تسهیل وقوع جرم بی تاثیر بوده باشد، صدور حکم به معاونت در قتل عمدی فاقد وجاهت قانونی است.
- قواعد تعدد در جرایم اطفال و نوجوانانچنانچه تهدید و قد رت نمایی با چاقو، منتهی به جرح شود، صرفا مجازات ضرب و جرح عمدی مورد حکم قرار میگیرد. عنوان: حکم به پرداخت دیه در فرض عدم مطالبه از ناحیه اولیاء دم پیام: درخصوص جنبه خصوصی جرح عمدی با قمه شرط صدور حکم به پرداخت دیه، مطالبه ی آن از سوی اولیاء دم است و در غیر اینصورت دادگاه مواجه با تکلیفی نمی باشد.
- قتل عمد با اسلحه غیرمجازدر ارتکاب بزه قتل عمد با استفاده از سلاح غیرمجاز، مرتکب علاوه بر مجازات قتل عمدی به مجازات نگهداری سلاح غیر مجاز نیز محکوم می گردد.
- ارتکاب قتل عمد در ماه های حرامبا توجه به عدم مطالبه قصاص از سوی معاون محترم قضایی قوه قضاییه و تقاضای پرداخت دیه این دادگاه مستندا به مواد ۳۵۶ و ۳۰۴-۴۵۰-۴۵۲-۴۶۲-۴۸۸ و ۴۹۲ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ حکم به محکومیت مشارالیها خانم ل. د. به پرداخت یک فقره دیه کامل مرد مسلمان بعلاوه یک سوم دیه بعنوان تغلیظ بلحاظ وقوع قتل در ماه حرام ظرف یک سال از تاریخ وقوع جرم از جهت جنبه خصوصی جرم و از جهت جنبه عمومی قتل عمدی موضوع پرونده مستندا به ماده ۶۱۲ از قانون مجازات اسلامی تعزیرات و اعمال مقررات قانون کاهش حبس از جمله تبصره یک ماده یک از قانون مرقوم نظر به اینکه مجنی علیه طفل بوده و به هیچ وجه قادر به دفاع از خویش نبوده این دادگاه مشارالیها را مستحق مجازات بیشتر از حداقل میداند
- شرایط تحقق بزه تهدیددر خصوص اتهام تهدید اولا تهدید مرحله قبل از عمل است و ثانیا باید مستقیم و نسبت به مخاطب باشد.
- مصادیق عذر موجهقدرت نمایی با چاقو مقدمه ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو محسوب می شود.
- عدم تاثیر تصمیم قبلی در ماهیت جنایتارتکاب جنایت با تصمیم قبلی ( سبق تصمیم ) یا عدم ان ، موجب تغییر و خروج ماهیت جنایت از عمدی به غیر ان نمی گردد.
- مصداق تقصیر در جنایت شبه عمدیمبادرت نمودن به حمل سلاح کمری خودکار و استفاده از آن در شرایط تجمع و تراکم افراد از مصادیق تقصیر محسوب می شود .
- مصداق تحقق قتل عمدی از طریق فعل نوعا کشندهعمل ارتکابی متهم منطبق است.با بند ب ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب سال ۱۳۹۲ به جهت اینکه اگر چه شبهه در قصد قتل متهم باشد. اما عمل نامبرده فشار بر گردن و حلق متوفی به وسیله سیم موس و فشار دادن ان یقینا کشنده است.
- شرط تحقق دفاع مشروعهر چند متهم در دفاع از خویش بیان کرده در مقام دفاع مشروع اقدام به شلیک با سلاح شکاری نموده ولیکن اولا توجه به اینکه متهم مذکور هیچ گونه دلیلی بر اثبات ادعایش مبنی بر اینکه مقتول و همراه او به صورت مسلحانه وارد منزل او شده اند و قصد تجاوز به ناموس شان داشته اند ارایه نکرده است. ثانیا متهم از همان ابتدای دستگیریش در بیان حقیقت و واقعیت صداقت نداشته است.کاملا مبرهن واضح است.که مهاجمین هیچ گونه سلاحی نداشتند چرا که اگر با سلاح تیراندازی می کردند. اثاری از ان بر روی درب یا دیوار اتاق های منزل باقی می ماند و مشهود بود
- عدم لزوم قصد نتیجه مستقیم در فرض وجود قصد تبعیدر صورت وجود قصد تبعی در متهم ، لازم نیست که وی حتما قصد نتیجه ابتدایی و مستقیم در قتل را داشته باشد؛زیرا رفتار نوعا کشنده وی ( مثلا ضربه به سر ) حاکی از قصد مجرمانه قتل است.
- مصادیق رفتار نوعا کشندهبه تصریح بند ب ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی چنانچه مرتکب اگاه و متوجه باشد که رفتار ارتکابی وی ( مسدود کردن مجاری تنفسی ) نوعا موجب وقوع جنایت واقع شده یا نظیر آن می گردد، به لحاظ اینکه از انجام چنین رفتاری، تبعا قصد حصول نتیجه را داشته، باز هم جنایت وی عمدی است. این امر از بدیهیات است و همه افراد ( به استثنای اطفال و مجانین ) بدان آگاهی و اشراف دارند که مسدود کردن مجاری تنفسی، نتیجه ای جز سلب حیات را بدنبال نخواهد داشت و متهم نیز از این قاعده مستثنی نیست.
- تحقق شروع به قتل عمدی در فرض ارتکاب رفتار نوعا کشندهدادگاه باتوجه محل اصابت تیر به شاکی و جراحات وارده به وی عمل متهم را با استناد به بند (ب) ماده ۲۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ( صرف نظر از وجود یا عدم وجود قصد قتل ) نوعا کشنده تشخیص داده، نتیجتا اتهام ایشان شروع به قتل عمدی تشخیص داده می شود.
- اعتبار امر مختومه نسبت به آرای کیفری خارجیبا عنایت به اینکه حکم دادگاه خارجی از حیث محکومیت تعزیری برای مرتکب قتل عمدی صادر شده است، حال آن که مجازات این جرم مطابق ماده 381 قانون مجازات اسلامی قصاص می باشد، بنابراین استناد به ماده ۷ قانون مجازات اسلامی به لحاظ اعتبار امر مختومه موجه نخواهد بود. در نتیجه صدور حکم بر محکومیت مرتکب به قصاص مباینتی با موازین قانونی ندارد.
- دفن غیر قانونی جسد مقتولقرار عدم صلاحیت از سوی دادگاه کیفری یک در مورد اتهام دو متهم یادشده از حیث مشارکت در دفن جسد مقتول به صلاحیت دادگاه کیفری دو، (با توجه به اینکه اتهام ایشان ابتدا مشارکت در قتل عمدی بوده) استنادا به مواد ۳۱۱، 313 و همچنین تبصره 2 ماده 314 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، مغایر قانون است.
- عدم التزام شعب خاص رسیدگی کننده به ماده 477 نسبت به پذیرش خلاف شرع بین بودن رایاستدلالات مشاوران پیش گفته بر عدم حصول علم و دخول مورد در باب لوث و ضرورت قسامه در دادنامه دادخواسته مورد پذیرش نبوده است و این شعبه با استیناس از ماده ۴۷۶ قانون مذکور رای به رد اعاده دادرسی درخواستی موضوع مواد ۴۷۷ و ۴۷۸ همان قانون را صادر و اعلام می نماید.
- مصداق تحقق قتل عمدی از طریق فعل نوعا کشندهایراد ضربه با چاقو به قفسه سینه مقتول، مصداق فعل نوعا کشنده بوده و حتا در فرض عدم اثبات قصد قتل، مشمول عنوان قتل عمدی است.
- مرجع حل اختلاف در صلاحیت بین دادگاه های کیفری یک و دو در یک استانرسیدگی به اختلاف صلاحیت میان دادگاه های کیفری یک و دو واقع در یک استان، در صلاحیت دادگاه تجدیدنظر همان استان است.
- تعیین دادگاه صادرکننده حکم قطعیچنانچه دادگاه تجدیدنظر در پی مسترد نمودن تجدیدنظرخواهی، قرار رد درخواست تجدیدنظرخواهی صادر نماید،دادگاه صادرکننده حکم قطعی، دادگاه بدوی است.
- شرط تحقق بزه سرقتشرط تحقق بزه سرقت عبارتست از ربودن مال غیر بنحو مخفیانه و به قصد تملک؛ بنابراین چنانچه قاتل بعد از ارتکاب قتل تلفن همراه مقتول را بدون قصد تملک و برای اطلاع رسانی به پلیس با خود ببرد، تحقق عنوان مجرمانه ی سرقت منتفی است.
- عدم امکان فرار در دفاع مشروعشرط تحقق دفاع مشروع در قتل، عدم امکان فرار متهم و یا عدم دسترسی به کمک دیگران است؛ بنابراین تحقق دفاع مشروع در محیط عمومی مانند پارک که امکان فرار یا کمک خواستن از دیگران مهیا بوده، منتفی است.
- شرط صدور حکم محکومیت به حبس در قتل عمدیدر بزه قتل عمد، صدور حکم محکومیت متهم به حبس مشروط به اعلام رضایت اولیای دم و سقوط قصاص است.
- تقاضای قصاص از سوی قیمدر فرضی که اولیاء دم صغیر و فاقد ولی هستند، کسب تکلیف از دادستان در خصوص تقاضای قصاص ضروری بوده و تقاضای قصاص از سوی قیم قابل پذیرش نیست.