لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 290
قانون مجازات اسلامی — ۱۳۱ مورد
جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:
الف- هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
ب- هرگاه مرتکب، عمدا کاری انجام دهد که نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، میگردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود.
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، نمیشود لکن در خصوص مجنی علیه، به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد.
ت- هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد، بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد، و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن، واقع شود، مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند.
تبصره 1- در بند(ب) عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب، واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالبا شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
تبصره 2- در بند(پ) باید آگاهی و توجه مرتکب به اینکه کار نوعا نسبت به مجنی علیه، موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن میشود ثابت گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
- ادعای عدم آگاهی نسبت به نوعا کشنده بودن عملادعای عدم آگاهی فرد نظامی آموزش دیده، نسبت به کشنده بودن عمل شلیک با اسلحه پذیرفته نیست.
- پرداخت تفاضل دیه برای قصاصدر بزه قتل عمد،اگر قاتل بدوا حق خود را مبنی بر اخذ فاضل دیه اسقاط نموده و بعدا دوباره آن را تقاضا نماید، اولیای دم مکلف به پرداخت هستند.
- مخفی کردن جسد توسط قاتلمخفی کردن جسد توسط قاتل،جرم مستقل محسوب نمی شود.
- عدم اخذ آخرین دفاع از متهمعدم اخذ آخرین دفاع از متهم در جلسه رسیدگی،موجب نقض رای در دیوان عالی کشور است.
- ایراد جرح حین منازعهایراد جرح حین منازعه مصداق تعدد معنوی جرم است.
- عدول سوگند خورندگان در قسامهعدول از سوگند چند نفر از افراد ادا کننده سوگند در قسامه،پس از قطعیت رای صادره،به عنوان واقعه جدید موجب تجویز اعاده دادرسی است.
- (1)-تاثیر حضور وکیل تسخیری در جلسه رسیدگی بر غیابی محسوب شدن رای(2)-نحوه ابلاغ رای به متهم فراری1-حضور وکیل تسخیری در جلسات رسیدگی به اتهام متهم فراری، مانع غیابی محسوب شدن رای صادره علیه وی نیست. 2-چنانچه متهم یا محکوم علیه فراری باشد، رای غیابی صادره توسط دادگاه، باید از طریق جراید به وی ابلاغ گردد.
- اعمال دوبار تخفیف نسبت به محکوم علیهاعمال دو بار تخفیف در مجازات محکوم علیه فاقد وجاهت قانونی بوده اما در صورت عدم اعتراض شاکی و یا دادستان،دیوان عالی کشور مواجه با تکلیفی نیست و به دادگاه صادرکننده حکم از این بابت، با اعاده پرونده، تذکر داده می شود.
- ارتکاب سرقت پس از قتلسرقت پس از قتل و بدون قصد قبلی،مصداق بزه سرقت توام با آزار نیست.
- رضایت زوجه مقتول از قصاص نفس به قیمومت از صغاررضایت زوجه مقتول از قصاص نفس، ازطرف و به قیمومیت از صغار مقتول، موثر در مقام نیست. عنوان: نحوه تنظیم رضایت نامه محضری گذشت از قصاص نفس پیام: در رضایت نامه محضری مبنی بر رضایت اولیای دم از قصاص نفس، تعیین معوض یا بلاعوض بودن رضایت ضروری است.
- (1)تجدیدنظر خواهی از احکام صادره مبتنی بر اعمال قانون اخف لاحق(2)معیار تشخیص عمل نوعا کشنده(1)احکام صادره مبتنی بر اعمال قانون اخف لاحق، از شمول احکام قابل تجدیدنظر خروج موضوعی دارد. (2)معیار تشخیص عمل نوعا کشنده، عرف عام مردم است نه عرف خاص پزشکی.
- دامنه شمول قاعده عدم پذیرش انکار بعد از اقرارقاعده عدم پذیرش انکار بعد از اقرار،صرفا درفرضی است که اقرار نزد قاضی صادرکننده رای ادا شده باشد و اقاریر مراحل قبلی، مشمول این قاعده نیست.
- ایراد جراحت به کشاله ران منتهی به فوت مجنیعلیهدرفرض ایراد جراحت به کشاله ران منتهی به فوت مجنی علیه، عمدی تلقی کردن قتل منوط به احراز علم مرتکب به نوعا کشنده بودن رفتار ارتکابی است.
- ایراد جراحت عمدی به کشاله ران منتهی به فوت مجنیعلیهدر بزه ایراد جراحت عمدی به کشاله ران منتهی به فوت مجنی علیه، باید علم و آگاهی مرتکب، به کشنده بودن عمل اثبات گردد.
- تردید قاضی میان خیانت در امانت و فروش مال غیردر مقام تردید میان خیانت درامانت و انتقال مال غیر، مجازات خیانت درامانت مورد حکم قرار می گیرد.
- دلیل اثبات قتل عمدتحقق قتل عمد، مشروط به این است که علاوه بر کشنده بودن عمل، مرتکب نیز به کشنده بودن آن آگاهی داشته باشد.
- قتل با شلیک گلوله به کشاله رانقتل با شلیک گلوله به کشاله ران که کشنده بودن آن عرفا شناخته شده نیست، از مصادیق بزه قتل عمد محسوب نمی شود.
- ضمانت اجرای عدم رعایت تناسب در دفاعدر صورت احراز اصل دفاع، عدم رعایت تناسب در دفاع با خطر ایجادشده، موجب محکومیت متهم به تعزیر و پرداخت دیه است.
- ایراد ضربوجرح عمدی ساده منتهی به صدمهایراد ضرب عمدی ساده صرفا مستوجب پرداخت دیه است ولی ایراد ضرب عمدی بدون ایجاد اثر یا صدمه بر بدن شاکی، مستوجب مجازات حبس بوده و پرداخت دیه یا ارش منتفی است.
- ادعای متهم مبنی بر مستحق قتل بودن مقتولدر صورت ادعای متهم مبنی بر مستحق قتل بودن مقتول، دادگاه رسیدگی کننده می بایست بدوا به ادعای مذکور رسیدگی و نفیا یا اثباتا در این خصوص اظهارنظر نماید.
- تاثیر ادعای مستی در مسیولیت کیفری متهمصرف ادعای مصرف مشروبات الکلی، به معنای مست و متعاقبا مسلوب الاختیار شدن متهم نبوده و رافع مسیولیت کیفری وی نیست.
- تعیین وکیل تسخیری در اتهام قتل عمدیمحاکمه متهم از جهت جنبه عمومی بزه قتل عمدی، در صورت گذشت اولیای دم از قصاص، از موارد الزامی تعیین وکیل تسخیری نیست.
- دفاع مشروع در قتل عمدعلاوه بر “ضرورت داشتن” دفاع در دفع خطر و تجاوز، شرط "تناسب عرفی داشتن "دفاع باید احراز گردد.
- دیه صدمات منتهی به قتل عمددرصورتی که صدمات وارده به مقتول متوالی باشد، از جهت صدمات وارده دیه تعیین نمی شود.
- تاثیر فقدان شرایط قانونی شهادت بر اعتبار رایچنانچه مبنای رای دادگاه صرفا شهادت شهود نبوده باشد، ادعای فقدان شرایط شهادت موجب بی اعتباری رای صادره نیست.