لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 290
قانون مجازات اسلامی — ۱۳۱ مورد
جنایت در موارد زیر عمدی محسوب میشود:
الف- هرگاه مرتکب با انجام کاری قصد ایراد جنایت بر فرد یا افرادی معین یا فرد یا افرادی غیرمعین از یک جمع را داشته باشد و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن واقع شود، خواه کار ارتکابی نوعا موجب وقوع آن جنایت یا نظیر آن بشود، خواه نشود.
ب- هرگاه مرتکب، عمدا کاری انجام دهد که نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، میگردد، هرچند قصد ارتکاب آن جنایت و نظیر آن را نداشته باشد ولی آگاه و متوجه بوده که آن کار نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود.
پ- هرگاه مرتکب قصد ارتکاب جنایت واقع شده یا نظیر آن را نداشته و کاری را هم که انجام داده است، نسبت به افراد متعارف نوعا موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن، نمیشود لکن در خصوص مجنی علیه، به علت بیماری، ضعف، پیری یا هر وضعیت دیگر و یا به علت وضعیت خاص مکانی یا زمانی نوعا موجب آن جنایت یا نظیر آن میشود مشروط بر آنکه مرتکب به وضعیت نامتعارف مجنی علیه یا وضعیت خاص مکانی یا زمانی آگاه و متوجه باشد.
ت- هرگاه مرتکب قصد ایراد جنایت واقع شده یا نظیر آن را داشته باشد، بدون آنکه فرد یا جمع معینی مقصود وی باشد، و در عمل نیز جنایت مقصود یا نظیر آن، واقع شود، مانند اینکه در اماکن عمومی بمب گذاری کند.
تبصره 1- در بند(ب) عدم آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی است مگر جنایت واقع شده فقط به علت حساسیت زیاد موضع آسیب، واقع شده باشد و حساسیت زیاد موضع آسیب نیز غالبا شناخته شده نباشد که در این صورت آگاهی و توجه مرتکب باید اثبات شود و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
تبصره 2- در بند(پ) باید آگاهی و توجه مرتکب به اینکه کار نوعا نسبت به مجنی علیه، موجب جنایت واقع شده یا نظیر آن میشود ثابت گردد و در صورت عدم اثبات، جنایت عمدی ثابت نمیشود.
- مباشرت و تسبیب در فرض مرگ ناگهانی و ناشی از اصابت ضربه به نقاط حساس بدنقتل در اثر تیراندازی به اندام تحتانی با قصد ترساندن و تنبیه مقتول، مصداق قتل شبه عمد است.
- مفهموم تداخل جنایاتتداخل جنایات در جایی است که با یک ضربه چند جنایت ایجاد شده و هر یک به تنهایی دیه خاص خود را دارد و در فرضی که ضربات متعدد باشد، تداخل جنایات مصداق پیدا نمی کند.
- تعیین مجازات نسبت به جنبه عمومی جرم در مرحله فرجام خواهیچنانچه محکوم علیه به رای صادره اعتراض نماید، تعیین مجازات جدید نسبت به جنبه عمومی جرم، فاقد وجاهت قانونی است.
- اماره آگاهی و توجه مرتکب به فعل نوعا کشندهصرف قصد فعل و استفاده از آلت قتاله نظیر چاقو، مبین آگاهی و توجه مرتکب به نوعا کشنده بودن رفتار بوده و نیازی به احراز آگاهی وی نیست.
- تعیین حبس کمتر از 91 روز در مقام تخفیف مجازاتدادگاه می تواند در مقام اعمال مقررات تخفیف، مجازات حبس را کمتر از نود و یک روز تعیین نماید.
- اعتبار نظر دادگاه حقوقی درخصوص عدم تمکین زوجه در بزه ترک انفاقدر تشخیص موجه بودن عدم تمکین زوجه در بزه ترک انفاق، دادگاه کیفری تابع نظر دادگاه حقوقی نیست، مگر آنکه قرار اناطه صادر کرده باشد.
- استناد به علم قاضی در صدور حکم محکومیت معاون در قتل عمدیچنانچه قتل عمدی از طریق قسامه اثبات شده باشد،صدور حکم محکومیت معاون جرم به استناد علم قاضی، فاقد وجاهت قانونی است.
- تاثیر انتخاب وکیل تسخیری بر حضوری یا غیابی محسوب شدن رایانتخاب وکیل تسخیری از ناحیه دادگاه برای متهم ،موجب حضوری محسوب شدن رای نیست.
- نوع شناخت حالفین نسبت به محکوم علیه در قسامهدر بزه قتل عمدی،شناخت تفصیلی حالفین نسبت به محکوم علیه، شرط قانونی و شرعی قسامه نبوده و صرفا تعیین حالف بر وقوع جرم از ناحیه متهم، کافی است.
- وصف کیفری پرتاب سنگ بدون هدفگیری به موضع حساس بدنصرف پرتاب سنگ بدون هدف گیری به موضع حساس بدن، از مصادیق ارتکاب عمل نوعا کشنده نبوده و قتل واقع شده در این فرض، شبه عمد است.
- انتخاب وکلای تسخیری متعدد در یک پروندهانتخاب وکلای تسخیری متعدد در یک پرونده، فاقد وجاهت قانونی است.
- اسیدپاشی منجر به قتلاسید پاشی،فعل نوعا"کشنده به شمار نیامده و اسید پاشی منجر به قتل، مصداق قتل عمدی نیست.
- مصداق عمل نوعا کشندهحمله و ضربه با استفاده از کامیون سنگین نسبت به انسان دیگری، عمدا و به قصد ترساندن و حتی مضروب و تنبیه وی از مصادیق عمل نوعا کشنده محسوب می شود.
- موجبات اعاده دادرسی کیفریجهات پذیرش اعاده دادرسی منحصر در موارد مصرح قانونی است و ادعای محکوم علیه دایر بر دفاع مشروع، با توجه به این که دفاع از نفس از موانع مسیولیت کیفری محسوب می شود و در زمره امور ماهوی قرار دارد، موثر در تجویز اعاده دادرسی نیست.
- تعدد معنوی منازعه و قتل عمدیمنازعه ی منتهی به قتل عمدی، صرفا مستوجب مجازات قتل بوده و د ر صورت تعیین قصاص، حکم به مجازات منازعه فاقد وجاهت قانونی است.
- ارتکاب قتل عمدی حین نزاع دسته جمعیدر بزه شرکت در نزاع دسته جمعی منجر به قتل، نظر به اینکه نزاع فوق مقدم فعل قتل توسط متهم بوده، با محکومیت وی به قصاص، تعیین مجازات در مورد نزاع منتفی است.
- تعیین وکلای تسخیری متعدد در یک پروندهتعیین وکلای تسخیری متعدد در یک پرونده، فاقد وجاهت قانونی است.
- حکم قتل در صورت تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروعچنانچه در دفاع مشروع منجر به قتل،اصل دفاع احراز شود،تجاوز از شرایط قانونی دفاع مشروع،موجب تحقق ضمان بوده و مثبت قتل عمدی موجب قصاص نیست.
- شرکت در نزاع دسته جمعی منجر به قتلدر فرض ارتکاب قتل حین نزاع دسته جمعی، شرکت در نزاع، مقدمه ارتکاب قتل بوده و فاقد مجازات مستقل است.
- تاثیر حضور وکیل تسخیری بر حق واخواهی متهمچنانچه متهم یا وکیل تعیینی وی در جلسه رسیدگی حاضر نشده و لایحه نیز ارسال نکند،حضور وکیل تسخیری در جلسه رسیدگی سبب حضوری محسوب شدن رای نیست؛ بنابراین دادنامه غیابی محسوب می شود و متهم حق واخواهی دارد.
- نکته استخراجی بسیار استنباطی بوده و حذف شود.حذف شود.
- 1-مرجع استماع اظهارات موثر شهود 2-شرط صدور حکم به پرداخت دیه در قتل عمد1-چنانچه اظهارات شهود موثر در مقام باشد،استماع این اظهارات به وسیله بازپرس و همچنین اعضای دادگاه رسیدگی کننده ضروری بوده و صرف استماع این اظهارات در مرجع انتظامی کافی نیست. 2-صدور حکم محکومیت متهم به پرداخت دیه،بدون مطالبه دیه از سوی اولیاءدم فاقد وجاهت قانونی است .
- تفاضل دیه در فرض قتل دو زن توسط یک مردچنانچه مردی دو زن را به قتل برساند و اولیای دم متفقا تقاضای قصاص نمایند، لزومی به پرداخت تفاضل دیه نیست.
- ترک محل حادثه در بزه بی احتیاطی در امر رانندگیدر بزه بی احتیاطی در امر رانندگی،ترک محل حادثه از موجبات تشدید مجازات اصلی بوده و تعیین مجازات جداگانه برای این عمل،فاقد وجاهت قانونی است.
- دامنه مسیولیت جانی در جراحاتجانی نسبت به آسیب هایی که توسط پزشک و به منظور درمان عضو مجروح مجنی علیه، پدید آمده است و رابطه سببیت مستقیم با رفتار وی ندارد، فاقد مسیولیت است. عنوان: تقاضای قصاص توسط قیم صغیر پیام: اگر در بزه قتل عمد،ولی دم صغیر بوده و ولی قهری نداشته باشد،ولی او مقام رهبری یا مقام ماذون از سوی ایشان است که اختیار تقاضای قصاص یا گذشت از آن را دارد و قیم ولی دم صغیر نمی تواند از جانب وی تقاضای قصاص کند.