لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 401
قانون آیین دادرسی مدنی — ۳۹۳ مورد
پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد به دادگاهی که به شرح زیر تعیین میگردد ارجاع میشود و دادگاه مرجوع الیه مکلف به رسیدگی میباشد:
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است، رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع میشود.
ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد، به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع میگردد.
ج- در سایر موارد نقض، پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع میشود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع میشود.
- نحوه تشخیص دارایی زوج جهت اعمال شرط تنصیفتشخیص دارایی حاصل در دوران زندگی مشترک امری فنی است و نیاز به اظهارنظر کارشناس دارد. بنابراین در فرضی که زوجه قادر به ارائه لیست دارایی نیست، دادگاه باید در خصوص مورد تحقیقات کافی انجام دهد و پس از احراز دارایی مشارالیه جهت تشخیص مبلغ قابل پرداخت تا نصف دارایی، موضوع را به کارشناس ارجاع دهد.
- دعوی طلاق زوجه به دلیل عسروحرج ناشی از ضرب و شتمدر دعوی طلاق، جهات اثبات سوء رفتار زوج، ارائه دلیل برای یکبار ایراد ضرب و شتم نیز دادگاه را مکلف به تحقیق پیرامون موضوع می کند. زیرا این استدلال که به صرف یکبار ضرب و شتم سوءرفتار محقق نمی شود، با توجه به آثار اجتماعی آن خود نوعی تجویز سوء رفتار و خشونت است و فاقد مبناء قانونی و شرعی است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر صورتی که زوجه دارای سابقه محکومیت کیفری از جهت ضرب و جرح و توهین به زوج باشد، اما زوج نیز متقابلا محکومیت های مشابهی نسبت به زوجه داشته باشد، با نظر به رفتار متقابل طرفین، نمی توان محکومیت زوجه را دلیل سوءرفتار وی دانست و او را از اعمال شرط تنصیف دارایی در دعوی طلاق از ناحیه زوج، محروم کرد.
- تاثیر سابقه ثبتی بر دعوی مالکیت و اثبات مالکیتنسبت به املاک دارای سوابق ثبتی، دعوی مالکیت قابلیت استماع ندارد اما دعوی اثبات مالکیت قابل رسیدگی است. (ملاحظه: لطفا رای بررسی شود.
- 1- معیار عدم استحقاق زوجه نسبت به نصف مهریه2- احراز وقوع نزدیکی میان زوجین1- آنچه مانع استحقاق زوجه نسبت به نصف مهریه در زمان طلاق می شود، عدم نزدیکی طرفین است؛ اما شرط نزدیکی، ازاله بکارت نیست. بنابراین در صورت برقراری رابطه جنسی بدون ازاله بکارت نیز زوجه مستحق کل مهریه است.2- در صورت اختلاف طرفین در نزدیکی یا عدم آن، زندگی مشترک زوجین برای مدتی قابل توجه (7 سال) ظهور بر وقوع نزدیکی دارد و چنین ظهوری بر اصل عدم مواقعه مقدم است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر صورتی که ضمن گزارش اصلاحی که جهت ایجاد صلح و سازش برای ادامه زندگی مشترک صادر شده است، زوجه از حق خود نسبت به شرط تنصیف دارایی گذشت کند، در دعوی طلاق از ناحیه زوج، نمی توان حق زوجه را ساقط دانست. زیرا این اقدام صرفا به منظور ادامه زندگی مشترک زوجین بوده و نمی تواند مستمسکی برای تضییع حقوق زوجه باشد.(ملاحظه؛ در رای بیان شده : «مفاد گزارش اصلاحی ...دلالت کافی بر انصراف قطعی زوجه... ندارد»;. ممکن است ناظر به مورد باشد)
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشرسیدگی به دعوی اثبات نسب پدری، منوط به اثبات رابطه زوجیت بین پدر و مادر ادعایی نیست.
- اثر تجدیدنظرخواهی از طلاق توافقیدر صورتیکه ضمن رسیدگی به دعوی طلاق از ناحیه زوجه، طرفین به توافق رسیده و حکم طلاق توافقی صادر شود اما متعاقب تجدیدنظرخواهی زوج، دادگاه تجدیدنظر عدول وی از توافق را احراز کند، دادگاه مکلف است به خواسته دعوی اولیه (طلاق از ناحیه زوجه) رسیدگی کرده و در خصوص آن نفیا یا اثباتا اظهارنظر کند.
- حدود صلاحیت پزشکی قانونی در اعلام وضعیت محجورپزشکی قانونی مرجع تشخیص توانایی اداره امور شخصی نیست و احراز این امر در صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده است. بنابراین پزشکی قانونی صرفا مکلف است وضعیت شخص را به طور دقیق تشریح کرده و مستندات منشاء حصول اطلاع بر وجود اختلال موصوف در نظریه خود را معلوم کند.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشنسبت به زمین های موات شهری، اسناد مالکیت سابق فاقد ارزش و اعتبار قانونی است. اما اشخاصی که بر اساس این اسناد مالکیت بر اراضی مذکور تصرف داشته اند در صورت حصول شرایط خاص قانونی، قطعه زمینی در اختیارشان گذاشته می شود تا آن را عمران و احیا کنند. این واگذاری، دلیل بر مالکیت زمینی که موات اعلام شده، نیست.
- تعارض مالکیت سابق با وقفیت فعلیمالکیت طولانی مدت سابق (بیش از پنجاه سال) توان معارضه با تصرف فعلی عنوان وقف را ندارد؛ زیرا استصحاب، اصل و ید اماره است و اماره ید فعلی مانع از اجرای استصحاب مالکیت است.
- درخواست ثبت واقعه طلاق در صورت عدم ثبت نکاحثبت واقعه طلاق و دعوای زوجینی که واقعه نکاح آنان در دفتر رسمی ازدواج و طلاق ثبت نشده مسموع نیست.
- اثر انقضای مدت اعتبار گواهی عدم امکان سازشمدت زمان اعتبار گواهی عدم امکان سازش نسبت به تمام مندرجات آن سه ماه است؛ بنابراین در صورت عدم اجرای صیغه طلاق در فرجه مزبور، دادگاه باید در رسیدگی بعدی به موضوع طلاق، حقوق مالی زوجه را دوباره مورد حکم قرار دهد و ارجاع این امر به رای سابق صحیح نیست.
- اعتبار وجه التزام نامتعارفبا توجه به اینکه تعادل و تناسب ارزش عوضین، از لوازم و مقتضیات بیع است، در صورتی که وجه التزام تعیین شده متناسب نباشد، شرط فاسد و اکل مال به باطل تلقی و موجب دارا شدن غیر عادلانه می شود؛ بنابراین شرط مزبور فاقد اعتبار قانونی و شرعی است.
- هزینه های دادرسی در دعوای طلاقپرداخت هزینه دادرسی ناشی از اقامه دعوای طلاق، تکلیف قانونی متقاضی طلاق است؛ بنابراین محکومیت زوجه به پرداخت آن در درخواست طلاق از سوی زوج با توجه به عدم تقصیر زوجه که موجب مشمولیت وی بابت هزینه دادرسی و حق الوکاله شود، فاقد وجاهت است.
- طلاق به دلیل ناباروری زوجدر صورتی که باروری زوج منوط به انجام روش های درمانی تخصصی توانایی بارورسازی باشد، این امر مانع از تحقق شرط وکالت در طلاق به موجب تحقق بند دهم از شروط ضمن عقد نکاح نیست. عنوان: محدوده اختیارات دادگاه تجدید نظر پیام: در درخواست طلاق از طرف زوجه به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد، ورود دادگاه تجدیدنظر به موضوع عسر و حرج زوجه فاقد وجاهت است.
- رابطه نحله و اجرت المثل و شرط تنصیف دارائیشرط تنصیف دارائی ارتباطی به موضوع اجرت المثل یا نحله ندارد و با نفی اجرت المثل مطابق مقررات حق نحله برای زوجه ثابت است.
- نحوه تعیین میزان اجرت المثل ایام زوجیتتعیین میزان اجرت المثل ایام زوجیت امری تخصصی است و نیاز به ارجاع امر به کارشناس دارد و مانند نحله نیست تا طبق نظر دادگاه تعیین شود.
- رابطه بذل مهریه و کراهت زوجهدرخواست طلاق توسط زوجه در صورت بذل تمام حقوق قانونی از جانب وی که بیانگر کراهت از زوج است؛ قابل پذیرش است. عنوان: رابطه اجازه ازدواج مجدد و کراهت زوجه پیام: اخذ اجازه ازدواج مجدد دلالت بر عدم تمایل واقعی زوج به ادامه زندگی دارد ولو اینکه اقدام به ازدواج مجدد نکرده باشد.
- درخواست طلاق به دلیل ازدواج موقت زوجشرط مربوط به تحقق وکالت زوجه در طلاق به جهت ازدواج مجدد زوج، مطلق بوده و ازدواج موقت را هم شامل می شود.
- اصلاح سند ازدواج توسط سردفترسردفتر ازدواج حق تصحیح سند ازدواج را بدون حضور طرفین و رضایت و امضاء آنها یا دادنامه قطعی صادر شده از محاکم قضایی ندارد.
- درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عسر و حرجصرف داشتن اختلاف سنی زیاد و یا احتمال اینکه زوج به لحاظ نداشتن درآمد مکفی در آینده نتواند نفقه زوجه را در زمان زندگی مشترک پرداخت کند، موجب احراز عسروحرج نیست.
- (1)- حدود وکالت زوجه در طلاق (2)- رابطه بذل مهریه و کراهتمبنای رأی صادره در درخواست طلاق توسط زوجه باید منجز و صریح باشد؛ زیرا اگر مبنای آن عسروحرج زوجه باشد علاوه بر اینکه باید مصداق و علت آن بیان شود، درمقام انشاء رأی نیز حکم به «الزام زوج به طلاق زوجه»; صادر می شود و چنانچه صدور حکم طلاق بر مبنای تخلف زوج از شروط ضمن عقد باشد علاوه بر احراز تخلف زوج از شروط ضمن عقد، دادگاه باید حکم به «احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق زوجه»; صادر کند.
- ضمانت اجرای عدم انجام تعهد به تفکیک ملک و تنظیم سند رسمی توسط بایعقید تعهد فروشنده به تفکیک ملک و تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله به خریدار ظرف مدت معین و تعهد به پرداخت وجوهی به خریداردر قبال عدم ایفای تعهدات مذکور، نه تنها خللی به ارکان و اساس بیع وارد نمی کند؛ بلکه در راستای تأیید و استواری و تکمیل آثار آن، که همانا تنظیم سند رسمی انتقال است می باشد؛ بنابراین موجبی برای انفساخ بیع به دلیل عدم انجام تعهد مذکور وجود ندارد.
- وضعیت حق حبس در فرض تقسیط مهریهدر صورتی که پس از اعمال حق حبس از سوی زوجه، حکم اعسار زوج از پرداخت مهریه ثابت شود و مهریه تقسیط گردد، با پرداخت اولین قسط از مهریه حق حبس زوجه از بین می رود و وی ملزم به تمکین است.