لاولکس رای خلاصه جریان پرونده
پیرو گزارش جریان دادرسی مندرج در دادنامه شماره 716 1391/11/18 این شعبه در پرونده کلاسه 910652 دایر بر ابرام دادنامه شماره 473 1391/5/25 شعبه 80 دادگاه عمومی تهران در خصوص محکومیت فرجامخواه به تنظیم سند رسمی انتقال آپارتمان موضوع دعوی به خانم خواهان و نقض آن صرفا در خصوص وجه التزام عدم تحویل مبیع از 1390/12/25 تا 1391/3/8 بلحاظ نقص تحقیقاتی ، شعبه 80 دادگاه عمومی تهران در تاریخ 1392/2/2 تشکیل جلسه داده و پس از انعکاس مدافعات وکلای طرفین (خانم س. ع.ق.ش. وکیل خوانده بدوی و آقای م. م. وکیل خواهان بدوی ، مبادرت به صدور دادنامه شماره 39 1392/1/31 نموده که اجمالا اشعار دارد : « ... با ملاحظه گواهی شماره 470 1391/1/20 دفتر اسناد رسمی شماره ... تهران به حضور خریدار در دفتر خانه و عدم تحویل مدارک انتقال قطعی مبیع به دفتر خانه از سوی فروشنده و با عنایت به اینکه دلیلی بر وقوع اشتباه در اضافه نمودن یک صفر به وجه التزام ارایه نشده و گواهی شماره ... آژانس مسکن تنظیم کننده قرارداد موید اینست که مبلغ وجه التزام همان 33 میلیون ریال بوده ... دادگاه دعوی خواهان را وارد دانسته مستندا به مواد 10 ، 219 ، 220 ، 221 قانون مدنی و ... حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه التزام مذکور و خسارات دادرسی در حق خواهان صادر و اعلام مینماید ... » با تذکر وکیل خواهان بر اینکه مطالبه وجه التزام تا اجرای حکم نیز جزء خواسته بوده که از قلم افتاده ، دادگاه به موجب دادنامه اصلاحی شماره 196 1392/3/12 رای اصلی را در خصوص محکومیت خوانده تا اجرای حکم تصحیح نموده است (ص 101)آقای م. ر.د. به وکالت از محکوم علیه نسبت به رای صادره فرجام خواهی نموده که پس از ابلاغ مراتب ، پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ 1394/1/22 به این شعبه ارجاع شده است . هیات شعبه در تاریخ فوق تشکیل است پس از قرایت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره بشرح ذیل رای صادر مینماید :
رای شعبه دیوان عالی کشور
با عنایت به متن مبایعه نامه مورخ 1390/10/27 (مستند دعوی) که در بند 5 ماده 6 قرارداد مزبور به صورت تایپی برای تاخیر اجرای تعهد روزانه 33 میلیون ریال خسارت قید شده و نظر به اینکه عرفا و شرعا و قانونا در بیع تعادل و تناسب ارزش عوضین ، از لوازم و مقتضیات بیع است ، وجه التزام معینه متناسب نبوده و خلاف مراضات عرفی و شرعی طرفین بوده و مطابق بند 3 ماده 232 قانون مدنی شرط فاسد تلقی و موجب دارا شدن غیر عادلانه میگردد و شرط مزبور با توجه به مساحت مورد معامله چندین برابر ثمن معامله بوده و موجب اکل مال به باطل تلقی و فاقد اعتبار قانونی و شرعی است لکن تاخیر فروشنده در تحویل مبیع و انتقال سند رسمی مستلزم کارشناسی در تعیین میزان خسارت خریدار خواهد بود هر چند عمل فرجامخواه در عدم انجام تعهدات خود خلاف شرع و قانون و عرف است ولی ملکی که کلا به 360 میلیون تومان معامله شده تعلق خسارتی معادل چندین برابر ثمن موجه به نظر نمیرسد و به موجب حدیث نبوی (ص) مومنان متعهد به شروطی هستند که پذیرفتهاند مگر شرطی که حلالی را حرام و یا حرامی را حلال نماید . بنا به مراتب رای فرجامخواسته را به علل فوق مستندا به ماده 367 و بند 2 ماده 371و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امورمدنی نقض و رسیدگی مجدد را به شعبه دیگر دادگاه عمومی تهران ارجاع مینماید.
رییس و مستشار شعبه 5 دیوان عالی کشور
علی معینی - احمد کریم زاده
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رای
اعتبار وجه التزام نامتعارف
۹۴۰۹۹۷۰۹۰۸۹۰۰۱۰۶ · ۱۳۹۴/۰۳/۱۶ · شعبه دیوان عالی کشور · شعبه ۵ دیوانعالی کشور
چکیده: با توجه به اینکه تعادل و تناسب ارزش عوضین، از لوازم و مقتضیات بیع است، در صورتی که وجه التزام تعیین شده متناسب نباشد، شرط فاسد و اکل مال به باطل تلقی و موجب دارا شدن غیر عادلانه می شود؛ بنابراین شرط مزبور فاقد اعتبار قانونی و شرعی است.