لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 336
قانون مدنی — ۱۴۹ مورد
هر گاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع داشته است.
تبصره
(الحاقی 1385/05/09) - چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرتالمثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم مینماید.
- محدوده رسیدگی دادگاه در دعوای ابطال رای داوردادگاه در مقام رسیدگی به دعوی ابطال رأی داور نمی تواند به ارزیابی و سنجش ادله موجود در پرونده داوری بپردازد.
- حقوق زوجه پیش از آغاز زندگی مشترک«مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت»; و همچنین «اعمال شرط تنصیف دارایی»;، منوط به انجام تشریفات عروسی و آغاز زندگی مشترک به طور رسمی نیست؛ بنابراین در صورت احراز شرایط لازم برای هرکدام، در دوران عقد نیز به زوجه تعلق می گیرد.
- جمع بین اجرت المثل و شرط تنصیف دارایی زوجمنشأ تنصیف دارایی زوج در دعوی طلاق، شرط ضمن عقد نکاح است، در حالیکه اجرت المثل ایام زوجیت، تاسیس جدیدی بوده و منشأ قانونی دارد؛ بنابراین در صورت وجود شرایط قانونی برای تحقق هرکدام، جمع این دو بلامانع است.
- رابطه نحله و اجرتالمثلنحله و اجرت المثل، مستقل از یکدیگرند و دادگاه می بایست نسبت به هر دو اظهارنظر نماید.
- نقش نظر کارشناس در تعیین اجرت المثل و نفقهتعیین میزان اجرت المثل و نفقه از موارد فنی و تخصصی است و پس از جلب نظر کارشناس دارای اعتبار است و تعیین آن بدون جلب نظر کارشناس و رأسا توسط دادگاه موجه نیست.
- مطالبه اجرتالمثل بعد از فوت زوجمطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، چند سال پس از فوت زوج، نشان دهنده آن است که زوجه امور منزل را تبرعا انجام داده است و از این رو مستحق دریافت اجرت المثل نمی باشد.
- احراز استحقاق زوجه نسبت به اجرت المثل ایام زوجیتاز مقتضیات ریاست زوج بر خانواده، انجام امور منزل توسط زوجه است. بنابراین جهت اثبات استحقاق زوجه نسبت به دریافت اجرت المثل ایام زوجیت، نیازی به احراز دستور لفظی زوج نیست.
- ماهیت اجرتالمثل ایام زوجیتبا تصویب تبصره ماده 336 قانون مدنی، اجرت المثل کارهای انجام شده در ایام زوجیت، تبدیل به دینی مانند مهریه شده است که در هر زمانی قابل مطالبه است؛ بنابراین زن می تواند در زمان زندگی مشترک با همسرش، پس از طلاق و یا حتی در صورتی که خود قصد جدایی داشته و دعوای طلاق مطرح کرده باشد، آن را مطالبه نماید.
- رابطه عدم مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و تبرعصرف مطالبه اجرت المثل از ناحیه زوجه، دلیل بر عدم تبرع است و زوجه محتاج به ارائه دلیل دیگری برای اثبات عدم تبرع نیست
- رابطه نحله و اجرتالمثل و شرط تنصیف دارایینحله، اجرت المثل و شرط تنصیف دارایی در عرض هم بوده و مستقل از یکدیگر هستند و در هنگام درخواست طلاق توسط مرد، دادگاه باید تکلیف همه این موارد را در رأی مشخص کند.
- بار اثبات در مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت درصورت فوت زوجدر دعوی مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت درصورت فوت زوج، قول زوجه درخصوص عدم قصد تبرع وی از باب قاعده نافی را نفی کافی است، متبع بوده و بار اثبات تبرع بر عهده وراث زوج است؛ هم چنین درمورد دستور زوج نیز قول زوجه متبع است زیرا زوج فوت شده و دعوی به طرفیت وراث اقامه شده است.
- شرط مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیتمطالبه اجرت المثل در صورتی امکانپذیر است که زوجه بتواند اثبات نماید به دستور زوج مبادرت به انجام امور منزل نموده است.
- (1)- مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت پس از فوت زوج (2)- قلمرو زمانی اجرای تبصره ماده 336(1)- زوجه در هر شرائطی اعم از فوت و طلاق از سوی زوج، مستحق اجرتالمثل است. (2)- اثر قانون نسبت به آتیه است و قانون نسبت به ماقبل خود اثر ندارد. بنابراین تبصره الحاقی ماده 336 قانون مدنی عطف به ماسبق نمیشود.
- اصل حاکم در اجرتالمثل ایام زوجیتدر مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، از یک سو اصل بر عدم تبرع بوده و از سوی دیگر نیت از امور باطنی و قلبی است و مربوط به فاعل و کننده کار است و قول فاعل در تبرع یا عدم آن، مسموع و پذیرفته است.
- عرف حاکم در خصوص اجرت المثل ایام زوجیتبر اساس عرف حاکم بر خانواده های ایرانی زوجه تبرعا امور منزل را انجام می دهد و برای مطالبه اجرتالمثل باید دستور زوج به انجام امور مربوطه و عدم تبرع را اثبات نماید.
- اصل حاکم در مطالبه اجرت المثل ایام زوجیتدر خصوص اجرت المثل ایام زوجیت اصل بر عدم تبرع است و زوجه نیازی به اثبات عدم تبرع ندارد.
- ارتباط اجرت المثل با نحلهاجرت المثل و نحله در طول یکدیگر قرار دارند و در صورتی نحله به زوجه تعلق می گیرد که اجرت المثل مورد حکم قرار نگرفته باشد.
- شرط مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت از ورثه زوجاگر اجرت المثل ایام زوجیت از ورثه زوج مطالبه گردد، علاوه بر لزوم اثبات دلیل مبنی بر دستور زوج، به جهت طرح دعوا علیه میت، نیازمند سوگند مدعی است.
- شرط مطالبه اجرت عملاگر شخصی بدون درخواست یا دستور، اقدام به عملی نماید که عرفا برای آن عمل اجرت است، استحقاق دریافت اجرت ندارد و محمول برقصد تبرع است.
- شرط استحقاق اجرتالمثل ایام زوجیتدر خصوص اجرت المثل ایام زوجیت، با تقاضای زوجه و ادعای وی مبنی بر عدم تبرع، زوج مکلف به پرداخت است .
- اصل استحقاق زوجه بر مطالبه اجرتالمثلاصل بر استحقاق زوجه بر مطالبه اجرت المثل است و زوج باید دلیل موجهی ارائه نماید که زوجه استحقاق مطالبه اجرت المثل کارهای انجام شده در طول زندگی مشترک را ندارد.
- نحوه تأثیر شرط فاسخاگر شرط فاسخ به صورت شرط نتیجه تنظیم شده باشد به محض وقوع، اثر آن فورا محقق شده و عقد قهرا منفسخ می گردد.
- مطالبه همزمان اجرتالمثل و شرط تنصیف1- درصورتی که زن مستحق شرط تنصیف اموال تشخیص داده شود دیگر موجبی برای تعیین اجرت المثل ایام زوجیت وجود ندارد مگر اینکه زوجه مستقلا با تقدیم دادخواست، تقاضای اجرت المثل نماید 2- در گواهی عدم امکان سازش باید درباره مهریه ای که هنوز حکم مستقل قبلی صادره درباره آن اجرا نشده است تعیین تکلیف گردد.
- مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیت در فرض حضور خادمدر صورت داشتن کارگر جهت انجام امور منزل، زوجه استحقاقی نسبت به اجرت المثل ایام زوجیت ندارد.
- عرف حاکم درخصوص اجرتالمثل ایام زوجیتدر عرف حاکم بر جامعه ایرانی، غالبا زوج جهت کارهای منزل به زوجه دستور می دهد و زنان ایرانی در صورت عدم اختلاف، ادعای مزد ندارند ولی در صورت اختلاف، نیت ارتکازی دارند که حقوق خود را دریافت نمایند.