لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 336
قانون مدنی — ۱۴۹ مورد
هر گاه کسی بر حسب امر دیگری اقدام به عملی نماید که عرفا برای آن عمل اجرتی بوده و یا آن شخص عادتا مهیای آن عمل باشد عامل مستحق اجرت عمل خود خواهد بود مگر اینکه معلوم شود که قصد تبرع داشته است.
تبصره
(الحاقی 1385/05/09) - چنانچه زوجه کارهایی را که شرعا به عهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرتالمثل باشد، به دستور زوج و با عدم قصد تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرتالمثل کارهای انجام گرفته را محاسبه و به پرداخت آن حکم مینماید.
- اصل عدم تبرع در پرداخت وجه به دیگریاگر کسی مالی به دیگری بدهد، اصل این است که تبرعی نبوده، لذا در صورت مطالبه، گیرنده باید آن مال را برگرداند.
- شرایط مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیتمطالبه اجرت المثل ایام زوجیت توسط زوجه منوط به شرایط زیر است: 1-کارهای انجام شده باید به دستور زوج باشد 2-کارهای انجام شده باید با رعایت عرف مطالبه گردد که عرف جامعه اسلامی بر عدم مطالبه است.
- دعوی مطالبه اجرتالمثل ایام زندگی مشترکعرف جامعه اسلامی و ایرانی تاکنون دلالت بر این داشته که زنان ایرانی از شوهرشان در زمان زنده بودن اجرت المثل کارهای انجام شده در دوران زندگی مشترک را مطالبه نمی کنند و درصورتی که برخلاف این عرف، زوجه قصد تبرع نداشته باشد، باید در زمان حیات همسرش اقدام به مطالبه اجرت المثل کند نه پس از فوت وی.
- شرط مطالبه اجرتالمثل ایام زندگی مشترکمطالبه اجرت المثل ایام زوجیت مربوط به زمانی است که زوج بخواهد بدون دلیل زوجه را مطلقه نماید. همچنین عرفا کارهای منزل که توسط زوجه انجام می گیرد، در فرهنگ ایرانی مستحق اجرت المثل نیست.
- رابطه عدم مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و تبرعزندگی مشترک زوجین اغلب با محبت و حسن نیت توأم بوده و زوجه امور زندگی مشترک را بدون قصد مطالبه اجرت و با قصد تبرع انجام می دهد بنابراین اجرت المثلی به آن تعلق نمی گیرد مگر اینکه خلاف آن ثابت گردد.
- رابطه عدم مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت و تبرععدم مطالبه اجرت المثل کارهای انجام شده در زندگی مشترک توسط زوجه در زمان زندگی ولو سالیان متمادی، ملازمه ای با قصد تبرع زوجه ندارد.
- اصل حاکم بر اجرتالمثل ایام زندگی مشترکدر دعوای مطالبه اجرت المثل کارهایی که زوجه در منزل مشترک انجام داده است، اصل بر عدم تبرع است.
- مصادیق عدم تعلق اجرتالمثل ایام زوجیت به زوجهطبخ غذا، اداره منزل و اموری از این قبیل برای تشیید مبانی خانواده لازم و ضروری است و زوجه از این حیث مستحق دریافت اجرت المثل نیست.
- اصل حاکم در مطالبه اجرتالمثل ایام زوجیتدر خصوص کارهایی که زوجه در منزل مشترک انجام داده است اصل بر عدم تبرع است.
- مصادیق عسر و حرج زوجهدر صورتی که تقاضای طلاق به درخواست زوجه باشد اجرت المثل به وی تعلق نمی گیرد.
- نحوه اجرای حکم اجرتالمثل در صورت اجرای حکم طلاقدر صورت صدور حکم به پرداخت اجرت المثل به زوجه در ضمن حکم طلاق، با فرض اجرای حکم طلاق از ناحیه زوج، از آنجا که قبل از اجرای صیغه طلاق زوج باید حقوق مالی زوجه را بپردارد، زوجه نیازی به اخذ اجراییه جهت أخذ اجرت المثل نخواهد داشت. ولی در فرض عدم اجرای صیغه طلاق از سوی زوج، زوجه می تواند برابر مقررات مربوط به اجرای احکام مدنی با أخذ اجراییه نسبت به اجرای حکم اجرت المثل اقدام نماید.
- موقعیت تعیین نحله یا اجرت المثل در دعوای طلاقتعیین نحله یا اجرت المثل مخصوص موردی است که درخواست طلاق از سوی زوج باشد.
- دلالت تقدیم دادخواست مطالبه اجرتالمثل بر تبرعینبودن کارهای انجامگرفته توسط زوجهتقدیم دادخواست مطالبه اجرت المثل، به طور ضمنی بیانگر عدم قصد تبرعی بودن کارهای انجام گرفته توسط زوجه که جزء وظایف شرعی و قانونی وی نبوده، می باشد
- پیش فرض وجود دستور زوج در انجام امور مستوجب اجرتالمثل زوجهبا توجه به ریاست زوج بر خانواده، انجام امور منزل به دستور مشارالیه مفروض است و نیازی به اثبات دستور لفظی و صریح توسط زوج نیست.
- اصل عدم تبرع در کارهای انجام گرفته توسط زوجهدر دعوی تقاضای اجرت المثل زندگی مشترک، اصل عدم تبرع زوجه در انجام کارهای خارج از وظایف زوجه است.
- اصل تبرعی بودن استفاده زوج از اموال همسر در زندگی مشترکدر زندگی زناشویی اصل بر تبرعی بودن استفاده زوجه از اموال همسر است.
- شرایط تحقق اجرتالمثل زن نسبت به کارهای ایام زندگی مشترکدر عرف خانواده ها علی الاصول اقدامات زوجه با قصد تبرع انجام می شود. در دعوای مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، زوجه باید تبرعی نبودن انجام کارها و نیز دستور زوج را اثبات نماید.
- شرایط تحقق اجرتالمثل زن نسبت به کارهای ایام زندگی مشترکمطابق عرف حاکم بر خانواده های ایرانی، زن تبرعا امور خانه داری از قبیل شوهرداری و نگه داری بچه و غیره را انجام می دهد و مستحق اجرت المثل نیست.
- شرایط تحقق اجرتالمثل زن نسبت به کارهای ایام زندگی مشترکدر دعوای مطالبه اجرت المثل سنوات زندگی مشترک، اصل بر این است که کارهایی که زوجه خارج از وظیفه شرعی خود انجام داده، بدون قصد تبرع بوده است.
- شرایط تحقق اجرتالمثل زن نسبت به کارهای ایام زندگی مشترکچنانچه زوجه بنابر دستور زوج کارهای منزل را انجام داده باشد از آنجا که اصل عدم تبرع است و انجام امور منزل تکلیف زوجه نیست، برای مدت انجام این امور مستحق اجرت المثل است
- شرایط تحقق اجرتالمثل زن نسبت به کارهای ایام زندگی مشترکاصل بر تبرعی نبودن انجام امور منزل توسط زوجه است. لذا استحقاق دریافت اجرت المثل کارهای انجام داده در طول زندگی مشترک را دارد، مگر این که خلاف آن ثابت شود.
- اصل تبرعی بودن کارهای انجام شده توسط زوجهزوجه برای مطالبه اجرتالمثل کارهای ایام زندگی مشترک باید اثبات کند که کارهای انجام شده بدون قصد تبرع و یا با دستور زوج بوده است.
- اصل تبرعی بودن کارهای انجام شده توسط زوجهدر دعوای مطالبه اجرتالمثل کارهای انجام شده ایام زوجیت، اصل بر تبرعی بودن است، مگر این که خلافش اثبات شود.
- جمع میان شرط تنصیف دارایی و اجرت المثل زوجهمبنای حکم به تنصیف دارایی زوجه در دعوی طلاق، شرط ضمن عقد است و مبنای صدور حکم به اجرت المثل زوجه در زندگی مشترک، حکم قانون می باشد؛ بنابراین اعمال شرط تنصیف دارایی منافاتی با تعیین تکلیف در خصوص اجرت المثل ندارد و این دو قابل جمع اند.