آرای قضایی مرتبط با ماده 1128

خیار فسخ نکاح فوری است و مطرح کردن فسخ به دلیل جنون بعد از چند سال زندگی مشترک دلیل بر صرف نظر کردن از فسخ می‌باشد.

در صورتی که زوج مدعی باکره نبودن زوجه بوده و زوجه مدعی دخول توسط خود زوج باشد با توجه به قاعده فراش و اینکه در این گونه موارد از نظر شرعی گفته زوجه محمول بر صحت است، دعوی فسخ نکاح بدین جهت از ناحیه زوج پذیرفته نیست.

اگر زوجه در زمان انعقاد عقد نکاح هیچ گونه اطلاعی از بیماری خود نداشته باشد نمی توان وی را متهم به پنهان کاری و کتمان واقعیت نمود و بر این اساس تقاضای فسخ نکاح نمود.

تعیین سن اشخاص در وضعیت فعلی قوانین جاری مملکت و عرف حاکم بر جامعه ، با ملاحظه اسناد هویتی افراد از جمله سند سجلی و کارت ملی می باشد؛ بنابراین، صرف اعلام موعدی به عنوان تاریخ تولد از ناحیه افراد دلیل صحت ادعای آنان نخواهد بود. در نتیجه زوج نمی تواند با ادعای اینکه زوجه تاریخ دیگری غیر از تاریخ شناسنامه را برای تولد خود ذکر کرده است درخواست فسخ نکاح نماید.

با توجه به اینکه عقد نکاح مبتنی بر سلامت روانی زوجین منعقد می شود در صورتی که زوجه دچار سفاهت باشد، نوع بیماری می تواند مشمول مفاد ماده 1128 قانون مدنی و فسخ نکاح گردد.

تشخیص اینکه اقدام زوج به فسخ نکاح در زمان متعارف انجام شده است، بسته به مجموع شرایط و اوضاع و احوال برعهده دادگاه صادرکننده است.

عیوب زن که موجب حق فسخ برای مرد میشود در قانون مدنی احصا شده است و نازایی زوجه از موارد مذکور نمی باشد.

تکراری

عیوب زن در صورتی موجب حق فسخ نکاح برای مرد است که عیب مزبور در زمان عقد وجود داشته باشد و ایجاد آن بعد از عقد نکاح در زن موجب حق فسخ نمی شود.

مشکل ناباروری زوجه از بیماری هایی که موجب حق فسخ برای زوج باشد، محسوب نمی شود.

در دعوای فسخ نکاح، حکم به فسخ نکاح صحیح نبوده و رای به تایید فسخ نکاح یا اعلام فسخ نکاح صادر می شود.

عدم ازدواج قبلی ( با وصف باکره بودن ) از اوصافی نیست که عقد متبانیا بر آن واقع شده و از موجبات فسخ نکاح تلقی گردد.

فوریت فسخ نکاح دارای دو شرط است: 1- علم به حق فسخ و ۲- علم به فوریت حق فسخ. بنابراین صدور حکم به رد دعوای فسخ نکاح به صرف استناد به عدم رعایت فوریت آن و بدون توجه به احراز دوشرط صدرالذکر وجاهت قانونی نخواهد داشت.

بیماری قند خون بالا و کبد چرب زوجه از عیوب مصرح در قانون مدنی جهت فسخ نکاح تلقی نمی گردد و اعمال ماده 1128 قانون مدنی در اینخصوص نیز مستلزم مقاوله و گفتگو بین طرفین درباره این عیوب است.

بیماری صرع زوجه از عیوب مصرح در قانون مدنی جهت فسخ نکاح نمی باشد.

موجبات فسخ نکاح در قانون احصا شده است و کتمان ازدواج جزء موارد منصوص نمی باشد؛ بنابراین در صورتی که زوجه ازدواج سابق خود را کتمان کند، تنها درصورتی که عدم ازدواج وی به عنوان شرط لفظی و یا بنایی در عقد مورد نظر قرار گرفته باشد، زوج حق فسخ نکاح را دارد.

ثبت رسمی نکاح، از ارکان صحت عقد نکاح نیست؛ بنابراین، هرچند ثبت نکاح دایم الزامی بوده و عدم ثبت آن موجب تعقیب کیفری زوج است؛ ولی عقد نکاحی که بدون ثبت رسمی میان طرفین منعقد شده است از نظر شرعی صحیح بوده و تمام آثار نکاح صحیح بر آن مترتب است.

1- سکوت زوجه و ولی وی نسبت به نقصی که در زوجه وجود دارد و اعتقاد زوج هم بر عدم این نقص است، تدلیس موجد حق فسخ برای زوج محسوب نمی شود. 2- بیماری صرع زوجه از عیوب موجب فسخ نکاح نبوده و در صورتی که سلامت کامل زوجه صراحتا ضمن عقد شرط نشده یا عقد مبنی بر آن واقع نشده باشد، زوج امکان فسخ نکاح به این جهت ندارد.

سوختیگی بخش هایی از بدن زوجه از عیوب مصرح در قانون و موجب پذیرش دعوی فسخ نکاح نیست مگراینکه دلیلی وجود داشته باشد که ثابت کند عقد متبانیا بر صفت سالم بودن بدن واقع شده است.

در فسخ نکاح، لزوم رعایت فوریت، امری عرفی است و مبدا زمانی آن نیز زمان اطلاع از عیب است. بنابراین در مواردی مانند وجود سفه یا عدم آن، که با گذشت زمان برای طرف مقابل مشخص می شود، وی پس از اطلاع از این امر می بایست به فوریت، حق فسخ خود را اعمال کند.

سقوط حق فسخ نکاح بهجهت گذشت مدت منوط به علم ذوالخیار به حق فسخ و فوریت آن است و این موضوع، نیازمند اثبات است. بنابراین مادامیکه علم ذوالخیار به حق فسخ و فوریت استفاده از آن به اثبات نرسیده باشد، تاخیر وی موجب اسقاط حق فسخ وی نمی شود. عنوان: معیار وصف سلامت زوجین پیام: مقصود از وصف سلامت هر یک از زوجین، صرفا سلامت نسبی و عدم ابتلا به عیوب و امراض صعب العلاج، غیر قابل علاج، مخاطره آمیز یا موجب اختلال در روابط زناشویی است. بنابراین عیوب و امراض دیگر، موجب زوال وصف سلامت و ایجاد خیار فسخ نکاح نمی شود.

عرفا وجود مدرک لیسانس برای زوج (حتی در فرضی که زوجه خود دارای چنین مدرک تحصیلی یا بالاتر بوده باشد) شرط تبانی در عقد ازدواج محسوب نمی شود و داوری عرف آنرا وصف مقصود طرفین و داخل در قرارداد نمیداند. بنابراین اگر وجود مدرک تحصیلی لیسانس بعنوان وصفی برای زوج صراحتا در عقد نکاح شرط نشده باشد، زوجه حق فسخ نکاح را ندارد.

قید این امر که "زوجه سابقه ازدواج ندارد" در سند نکاح، معمولا به ازدواج منجر به رابطه زناشویی و عروسی اشاره دارد و مواردی چون نامزدی را شامل نمی شود.

عیوب زوجه که موجب حق فسخ نکاح برای زوج است، به صورت حصری در قانون مشخص گردیده، لذا عیوبی خارج از موارد مصرحه در قانون، حق فسخ عقد نکاح را برای زوج بوجود نمی آورد.

درصورتی که زوجه ازدواج قبلی خود را از زوج مخفی کرده و به جرم تدلیس در ازدواج، در دادگاه کیفری محکوم شود، حتی در صورتی که باکره باشد، برای زوج حق فسخ نکاح به سبب تدلیس فراهم است.