آرای قضایی مرتبط با ماده 18
قانون مجازات اسلامی — ۲۲۸ مورد
تعزیر مجازاتی است که مشمول عنوان حد، قصاص یا دیه نیست و به موجب قانون در موارد ارتکاب محرمات شرعی یا نقض مقررات حکومتی تعیین و اعمال میگردد. نوع، مقدار، کیفیت اجراء و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین میشود. دادگاه در صدور حکم تعزیری، با رعایت مقررات قانونی، موارد زیر را مورد توجه قرار میدهد:
الف- انگیزه مرتکب و وضعیت ذهنی و روانی وی حین ارتکاب جرم
ب- شیوه ارتکاب جرم، گستره نقض وظیفه و نتایج زیانبار آن
پ- اقدامات مرتکب پس از ارتکاب جرم
ت- سوابق و وضعیت فردی، خانوادگی و اجتماعی مرتکب و تاثیر تعزیر بر وی
تبصره (الحاقی 1399/2/23)- چنانچه دادگاه در حکم صادره مجازات حبس را بیش از حداقل مجازات مقرر در قانون تعیین کند، باید مبتنی بر بندهای مقرر در این ماده و یا سایر جهات قانونی، علت صدور حکم به بیش از حداقل مجازات مقرر قانونی را ذکر کند. عدم رعایت مفاد این تبصره موجب مجازات انتظامی درجه چهار میباشد.
- مصادیق تحصیل مال از طریق نامشروعشاکی بیان می دارد: با فردی به نام س. ز. م. ن. که خود را رمال و دعا نویس معرفی می کرد از طریق پیج اینستاگرام اشنا شدم و بعد از طرح مشکلم ایشان به بنده قول مساعد دادند که در قبال دریافت مبلغ ۲۳۰/۰۰۰/۰۰۰ملیون ریال و در مدت یک ماه نسبت به حل مشکل بنده اقدام کنند اما بعد از دریافت مبلغ مورد نظر که به کارت بانکی وی به شماره* بانک پاسارگاد که به نام وی می باشد، توسط بنده انجام پذیرفت و گذشت زمان هیچ گونه اقدامی در جهت حل مشکل اینجانب انجام ندادند و زمانی که با اعتراض اینجانب روبرو شدند از من مبالغ بیشتری را طلب کردند و چون که با مقاومت اینجانب روبرو شدند با تهدید بر اینکه اتفاق های بدی را برای بنده رقم خواهند زد بنده را فریب داده و تحت فشار گذاشتند تا به خواسته های ایشان تن دهم و این پروسه به مدت ۱۱ماه به طول انجامید وهیچ گونه کاری برای حل مشکل اینجانب صورت نپذیرفت ودر این مدت مبلغ ۱/۵۳۷/۰۰۰/۰۰۰ریال توسط ایشان از بنده دریافت گردیده است که مدارک ( پرداخت ) ضمیمه پرونده قرار گرفته است. ضمنا فرد مورد نظر با شماره تلفن *از طریق واتساپ و پیامک با اینجانب در ارتباط بوده است.
- مصادیق تحصیل مال از طریق نامشروعشاکیه به دنبال ادامه تحصیل فرزندش در خارج از کشور بوده، با واسطه شرکتی به نام * با متهم در کشور *مرتبط شده و ایشان در قبال قبولی فرزند شاکیه در دانشگاه های دولتی * از آنان وجوهی را اخذ نموده و سپس جهت قانونی جلوه دادن اقدامات خود در محلی از فرزند شاکیه آزمون به عمل آورده و پس از مراجعه شاکی هیچ گونه نتیجه ای به ایشان اعلام ننموده است.
- مصادیق مانور متقلبانه در کلاهبرداری سنتی (ساده)مرتکب اقدام به ارسال پیامک با موضوع طرح شکایت علیه شاکیه و ارشاد وی به سایت و صفحه تعرفه شده نموده است و با فراهم نمودن امکانات و شرایطی هوش و حواس مال باخته را از عالم واقعی خارج نموده و به دنیای مورد نظر خویش که خارج از واقعیت مورد خواسته شاکی می باشد، کشانده و با این اقدامات متقلبانه باعث اقدام شاکی در تسلیم و انتقال وجوه نقدی خود به وی شده است که این میزان رفتار مجرمانه مشمول نص صریح مندرج در ماه ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس، ارتشای و کلاهبرداری می باشد.
- مصادیق مانور متقلبانه در کلاهبرداری سنتی (ساده)با عنایت به پرینت حساب شاکی که انتقال وجه از حساب شاکی را نشان می دهد و گزارش پلیس فتا که حاکی از واریز وجه به حساب متهم می باشد و اقرار صریح وی طی لایحه ارسالی و با عنایت به پرونده های متعدد کلاهبرداری متهم در سراسر کشور که این اماره، قصد بردن مال توسط متهم را از ابتدای مانور متقلبانه محرز می سازد و با این اماره مشخص می گردد پرونده حاضر صرفا یک پرونده حقوقی ناشی از عدم انجام تعهد از سوی متهم نمی باشد.
- مصادیق مانور متقلبانه در کلاهبرداری سنتی (ساده)حسب ادعای شاکی مبنی بر اینکه با حاصل نمودن تماس تلفنی با ایشان اعلام می نمایند که مشارالیه در قرعه کشی همراه اول برنده شده اند و جهت واریز مبلغی که در خصوص قرعه کشی برنده شده از ایشان شماره و اطلاعات کارت بانکی می گیرند و در ادامه شاکی نیز اقدام به ارائه اطلاعات کارتهای بانکی خویش می نماید. سپس بعد از انجام مراحلی و طی دفعاتی متهمین اقدام به کلاهبردای مبلغ فوق الاشعار می نماید که مبلغ مزبور به شماره کارت متهم ردیف اول واریز و ایشان نیز با همان مبالغ اقدام به خرید از دستگاه پوز می نماید.
- مصادیق کلاهبرداری رایانه ایمتهم در مقابل عابر بانک های سطح شهر ایستاده و به بهانه کمک به اشخاص سالمند و افرادی که ناتوان از انجام عملیات بانکی می باشند به بهانه کمک به آنها مراجعه نموده و سپس مبادرت به انتقال وجه به حساب بانکی خود می نماید.
- مصادیق کلاهبرداری رایانه ایشاکی بیان می دارد: از طریق فضای مجازی قصد خرید بسته اینترنتی داشته و پس از اینکه وارد لینک مورد نظر شده و مشخصات کارت بانک کشاورزی به شماره کارت * وارد نموده، مبلغ سه میلیون تومان به صورت غیر مجاز از حساب مذکور برداشت می گردد. در تحقیقات پلیس فتای شهرستان *کاشف به عمل می آید مبلغ مذکور از درگاه شرکت پرشین سوییچ اپ به حساب بانک اقتصاد نوین متهم مار الذکر به شماره کارت * واریز شده است.
- شرایط اساسی تحقق بزه کلاهبرداریصرف نظر از اینکه برابر مواد ۹۱۳٫۹۳۸ و ۹۴۶ قانون مدنی زوجین به نصاب مقرر از یکدیگر ارث می برند و در مانحن فیه نیز زوجه از مبلغ مذکور به نصاب قانونی و شرعی ارث بر است و مابقی متعلق به سایر ورثه است. نظر به اینکه از جمله شرایط اساسی تحقق بزه کلاهبرداری تصاحب و بردن مال غیر است و درون مایه بردن مال غیر دو امر ورود ضرر مالی به بزه دیده و انتفاع مالی شخص کلاهبردار یا فرد یا اشخاص مورد نظر وی است و تحقق این شرایط با توجه به دفاعیات متهم مبنی بر قصد هزینه کرد وجوه در مراسم تدفین و عزاداری مرحومه و فراتر از آن استرداد کل مبلغ به انضمام سود بانکی آن، محل تردید و شبهه جدی برای دادگاه است.
- مصادیق تحصیل مال از طریق نامشروعحسب شکایت شاکی و اقاریر و تحقیقات معموله: متعاقب سرقت انجام شده از منزل شاکی توسط متهم، نامبرده مبلغ مذکور را از کارت بانکی شاکی به حساب خود منتقل نموده است؛ لذا دادگاه موضوع را علاوه بر سرقت، واجد وصف کیفری تحصیل مال از طریق نامشروع دانسته و فعل ارتکابی را فاقد انطباق با عنوان کلاهبرداری اینترنتی می داند.
- قتل در حالت مستیدفاعیات متهم و وکیل مدافع ایشان که به نحوی دفاع کردند که می خواستند وانمود کنند که متهم مشروب خورده بود و در حال و هوای خودش نبود و به صورت سهوی به مرحوم ضربه زده است، مورد توجه دادگاه قرار نگرفت به این دلیل که اولا پزشکی قانونی نوشته اثبات اینکه متهمین مشروب مصرف کرده اند به علت گذشت زمان مقدور نیست ثانیا بر فرض اینکه مشروب خورده بودند چون از مدت زمان مصرف مشروب که در اول شب بوده است، تا زمان وقوع درگیری ساعات زیادی گذشته بود، طبیعتا از حالت مستی خارج شده بودند.
- عنصر مادی کلاهبرداریواریز وجوه برداشت شده از حساب های بانکی شکات به حساب بانکی متهم و برداشت و ربودن مبالغ توسط وی، حکایت از تحقق فعل مجرمانه دارد و دفاع وی، مبنی بر واسطه بودن حساب مذکور، مانع تحقق عنوان مجرمانه ی کلاهبرداری اینترنتی نمی باشد.
- شرط تحقق بزه توهیننحقق بزه توهین مشروط به این است که اصطلاحات و الفاظ به کار رفته توسط مرتکب، در عرف جامعه برای تحقیر و اهانت استفاده شود.
- شرط تحقق بزه تهدیدتحقق بزه تهدید مشروط به این است که قابلیت تحقق و اجرا داشته باشد.
- بر هم زدن امنیت کشور از طریق تبلیغ علیه نظامدر صورتی جرم سیاسی تلقی می شود. که در کنار احراز سایر ارکان عمومی جرم با انگیزه اصلاح امور کشور و علیه مدیریت و نهادهای سیاسی و سیاست های داخلی و خارجی کشور ارتکاب یابد بدون انکه مرتکب قصد ضربه زدن به اصل نظام را داشته باشد.
- کلاهبرداری از طریق صدور چک بلا محلصدور و تحویل چک فاقد امضا و یا بلا محل تابع قانون خاص صدور چک بوده و عملیات متقلبانه جهت ارتکاب کلاهبرداری محسوب نمی شود.
- مصداق بزه پولشوییدر بزه پولشویی اثبات مشروع بودن منشأ تحصیل وجه به عهده متهم بوده و عدم ارائه دلیل در این خصوص توسط متهم، سبب احراز بزه پولشویی توسط دادگاه و صدور حکم محکومیت می باشد.
- اشتغال به شغل دولتی در ایام استفاده از مرخصی بدون حقوقمرخصی بدون حقوق حالتی از اشتغال بوده و باعث انقطاع رابطه استخدامی و شغلی کارمند دولت با مجموعه وابسته به آن نمی گردد؛ بنابراین اشتغال به شغل دولتی در ایام استفاده از مرخصی بدون حقوق، مصداق بزه تصدی بیش از یک شغل دولتی بوده و مستوجب تعیین مجازات می باشد.
- صدور چک بدون امضاصدور و تحویل چک بدون امضا تابع قوانین صدور چک بوده و مصداق انجام عملیات متقلبانه جهت ارتکاب کلاهبرداری نمی باشد.
- شرط عدم امکان توسل به قوای دولتی در احراز دفاع مشروعدر فرض وقوع تهاجم مسلحانه، چنانچه امکان توسل به قوای دولتی بدون فوت وقت عملا ممکن نباشد، دفاع و دفع خطر از سوی فردی که مورد تهاجم واقع شده، معقول است فلذا اعمال و رفتار ارتکابی از سوی ایشان در مقام دفاع مشروع تشخیص داده می شود.
- مباشرت و تسبیب در فرض مرگ ناگهانی و ناشی از اصابت ضربه به نقاط حساس بدنچنانچه ثابت شود متهم قصد شلیک به صورت هوایی را داشته اما بدون قصد قتل و عدوان، تیر شلیک شده به مجنی علیه اصابت نماید و منجر به فوت وی گردد، مورد از مصادیق خطای شبیه عمد است.
- مرور زمان در بزه سوء استفاده از ضعف نفس اشخاصبزه سوء استفاده از ضعف نفس اشخاص در زمره جرایم قابل گذشت بوده و مشمول مرور زمان است.
- جرم مخفی نمودن مجرمتلاش متهم به قصد رهایی خود از محاکمه و مجازات بوده و نتیجه نهائی تلاش برای خلاصی دو متهم دیگر برای رهایی خود از محاکمه و مجازات و لذا جرم مخفی نمودن مجرم محقق نیست
- شرط تحقق بزه اخلال در نظم عمومیصرف درگیری در محل عبور مردم، بدون احراز قصد مرتکب در اخلال نظم و اسایش و ارامش عمومی، موجب تحقق بزه اخلال در نظم و آسایش عمومی نخواهد بود.
- علم و اطلاع و وحدت قصد معاونمرجع رسیدگی به اعتراض نسبت به تصمیم دادگاه بدوی در مورد خودرو ضبط شده، دادگاه تجدیدنظر استان بوده و موضوع خارج از حیطه رسیدگی در دیوان عالی کشور است.
- شرایط شکلی رسیدگی دادگاه پس از نقض حکم توسط دیوان عالی کشورچنانچه دادگاه رسیدگی کننده پس از نقض حکم توسط دیوان عالی کشور، بدون تشکیل جلسه و استماع دفاعیات محکوم علیه و وکیل وی که از لوازم دادرسی مجدد می باشد، اقدام به صدور حکم نماید، رای صادره فاقد وجاهت قانونی است.