آرای قضایی مرتبط با ماده 190
قانون مدنی — ۱۱۶ مورد
برای صحت هر معامله شرایط ذیل اساسی است:
1) قصد طرفین و رضای آنها
2) اهلیت طرفین
3) موضوع معین که مورد معامله باشد
4) مشروعیت جهت معامله
- (1)- شرط دلالت چک بر تادیه ثمن (2)- ارتباط رای دعوای اصلی و وارد ثالثتهیه چک عادی در روز محضر به منزله تادیه ثمن معامله نیست؛زیرا چک صرفا وسیله پرداخت است؛ بنابراین چک صرفا زمانی دلالت بر تادیه خواهد داشت که به صورت تضمینی و بانکی صادر شده باشد. -تایید شدهدر صورتی که هدف وارد ثالث بی اعتبا کردن قرارداد طرفین دعوا باشد و قرارداد به حکم دادگاه منفسخ اعلام شود؛ قرار رد دعوی وارد ثالث صادر می شود.-تایید شده
- حدود تصرفات مالی پس از بلوغفرزند با رسیدن به سن بلوغ از ولایت پدر خارج شده؛ بنابراین رتق و فتق امور مالی فرزند با ولی قهری نبوده؛ بنابراین اقدامات ولی درخصوص امور مالی فرزند غیر نافذ است.
- وضعیت مزایده در فرض اشتباه در کاربری ملک خریداری شدهاگر در مزایده، مال به عنوان ملک دارای کاربری تجهیزات شهری با موقعیت تجاری،اداری، مسکونی ابتیاع شده باشد و سپس معلوم شود که کاربری آن فضای سبز است، معامله به جهت اشتباه در اوصاف اصلی صحیح نبوده و بنابراین از موجبات بطلان مزایده و معامله است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشرای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9109983410500685 شماره دادنامه : 9309970908100127 شعبه : شعبه بیست و یکم دیوان عالی کشور تاریخ : 1393/09/24-13:07 قاضی : علی اخوا
- دعوای الزام به تنظیم سند رسمی و تحویل مبیع ملک بازداشتیدرخصوص ملک بازداشتی، علاوه بر با توجه به شرایط انتقال و مقدمات آن، دعوی الزام به تنظیم سند رسمی و دعوی الزام به تحویل مبیع مسموع نبوده و قرار رد دعوا صادر می شود.
- اثر شرط انتقال مبیع به فروشندههرگاه ضمن مبایعه نامه شرط شود که پس از مدت معین؛ خریدار مبیع را به فروشنده منتقل کند؛دلالت بر عدم قصد و اراده طرفین برای انعقاد عقد بیع به نحو واقعی دارد؛ بنابراین عقد مزبور موجد تکلیف به انجام تعهدات ناشی ازاراده ظاهری نخواهد بود.
- دعوی تنفیذ قرارداد عادیدعوای تنفیذ قرارداد در محاکم مسموع نیست زیرا اصل، بر صحت و لزوم قراردادهای عادی است. بنابراین، به علت غیرترافعی بودن دعوا، قرار رد آن صادر می گردد.
- شرط مطالبه اجرت المثل مبیع تحویل نشدهدر فرضی که متعاقب انعقاد عقد بیع، طرفین قرارداد از انجام تعهدات خود امتناع نموده و یکی ملزم به تحویل مبیع و دیگری ملزم به پرداخت مابقی ثمن گردد، خریدار استحقاق مطالبه اجرت المثل مبیع تحویل نشده را، نخواهد داشت.
- تاثیر حق حبس بر شرط فاسخاگر در قراردادی ضمانت اجرای عدم پرداخت چک، انفساخ قرارداد باشد؛ عدم پرداخت چک به جهت عدم تحویل مبیع واعمال حق حبس؛ مانع از تحقق شرط فاسخ (انحلال قهری عقد) خواهد بود.
- وضعیت عقد بیع در صورت فزونی هزینه انجام شرط توسط فروشنده از ثمن قرارداد - قلمرو ایراد اعتبار امر مختومه1-درصورتی که ضمن عقد بیع شرط شود فروشنده پروانه تجاری و انباری برای ملک اخذ کرده و مالیات متعلقه را نیز پرداخت کند؛ اگر معلوم شود هزینه انجام تعهدات یاد شده بیش از ثمن پرداختی است، این شرط خلاف مقتضای بیع محسوب و باطل و مبطل عقد است. زیرا این معامله به یک معامله غیرمعوض و مجانی تبدیل شده و شرط مذکور یکی از مقتضیات بیع که معوض بودن است را نقض کرده است. 2- درصورتی که خوانده در دفاع از یک دعوی، ادعایی را مطرح کرده و به آن رسیدگی شود، طرح آن ادعا در قالب دعوی مستقل، به دلیل اعتبار امر مختومه، مردود است. بنابراین، درصورتیکه قبلا در دعوی الزام به انجام تعهد، خوانده مدعی بطلان بیع شود و دادگاه با احراز صحت بیع، حکم به الزام به انجام تعهد بدهد، نمی تواند مستقلا دعوی اثبات بطلان بیع را مطرح کند.
- آمادگی متعهد به انجام تعهد پس از موعد مقررآمادگی فروشنده به انجام تعهد خود مبنی بر انتقال سند معامله، پس از موعد مندرج در قرارداد، موثر در مقام نیست. بنابراین در فرضی که با اعلام آمادگی بعدی فروشنده، خریدار جهت انتقال سند حاضر نشود، فروشنده حق مطالبه خسارت ناشی از تاخیر خریدار در انجام تعهدات را ندارد.
- استرداد ثمن پیش از اثبات بطلان یا فسخ بیعاسترداد ثمن پرداختی فرع بر فسخ یا ابطال قرارداد است؛ بنابراین قبل از اثبات بی اعتباری قرارداد و مادامی که مدرک ودلیلی مبنی بربی اعتباری آن ارایه نشود، دعوی مذکور مسموع نیست.
- بیع آپارتمان فاقد مجوز ساختدر صورتی که یک واحد آپارتمانی مازاد بر مجوز شهرداری، ساخته شده باشد و حکم تخریب آن توسط کمیسیون ماده 100 قانون شهرداری صادر شود؛ معامله واقع شده نسبت به آپارتمان فاقد مشروعیت می باشد؛ بنابراین معامله باطل و فاقد اثر است.
- شرط مطالبه خسارت تاخیر در انجام تعهدات متقابلچنانچه تنظیم سند رسمی منوط به پرداخت الباقی ثمن معامله باشد؛ مطالبه خسارت تاخیر درانجام تعهد(عدم تحویل مبیع و عدم تنظیم سند رسمی) از فروشنده در فرضی که خریدار درموعد مقرر در دفترخانه حاضر نشده و مدرک و دلیلی مبنی بر تهیه الباقی ثمن ارایه نداده باشد، قابل مطالبه نیست.
- اسقاط ضمنی حق مطالبه خسارتاستفاده از مبیع توسط خریدار، باعلم به اینکه فاقد شرایط لازم است، اقدام علیه خود بوده و به معنی قبول کالا با شرایط موجود است؛ بنابراین خسارت ناشی از استفاده از کالا قابل مطالبه نیست.
- ابطال سند رسمی بیع به دلیل عدم رعایت مصلحت موکلدرصورتی که در وکالتنامه عبارت «به هر مبلغی ولو به خود»; به کار رفته باشد، اختیار تعیین ثمن به وکیل داده شود و این امر به منزله سلب جزیی حق از سوی موکل و مشمول قاعده اقدام است؛ بنابراین دعوی ابطال سند رسمی بیع در فرض انتقال به وکیل با استناد به عدم رعایت غبطه و مصلحت موکل، قابل پذیرش نیست.
- طرح دعوای متقابل در مرحله واخواهیطرح دعوای متقابل از جانب واخواه در مرحله واخواهی قابل استماع است. عنوان: اراده ظاهری در دعوای تنفید فسخ پیام: فسخ، انحلال ارادی قرارداد است که با اراده صاحب خیار، اعمال و پس از اطلاع طرف قرارداد به طریق مقتضی، تایید آن از دادگاه درخواست می شود؛ بنابراین مادامی که فسخ چهره مادی پیدا نکند، جایی برای ورود دادگاه در ماهیت نخواهد بود.
- محکومیت خریدار به پرداخت ثمن در دعوای تنظیم سند رسمیموکول نمودن تنظیم سند رسمی به پرداخت الباقی ثمن، منوط به ارایه دادخواست مطالبه ثمن ازسوی ذینفع(فروشنده)، با رعایت شرایط عمومی طرح دعوی و تادیه هزینه دادرسی است.
- اثر کسری مساحت آپارتمان بر میزان ثمنبا توجه به عرف موجود در جامعه به ویژه در معاملات مربوط به پیش فروش که قبل از اتمام پروژه، متراژ دقیق ملک مشخص نیست، کسری متراژ در میزان ثمن موثر است.
- افزایش مهریه پس از عقد نکاح- اثر ابطال قوانین خلاف شرع1- با توجه به اظهارنظر شورای نگهبان مبنی بر خلاف شرع بودن افزایش مهریه پس از انعقاد نکاح و ابطال قسمت (ب) بند 151مجموعه بخشنامه های ثبتی توسط هیات عمومی دیوان عدالت اداری، سند تنظیمی جهت افزایش مهریه پس از عقد نکاح اگر چه پیش از ابطال بخشنامه مذکور تنظیم شده باشد، بی اعتبار و فاقد اثر حقوقی است . 2- اگرچه بموجب مقررات قانون آیین دادرسی مدنی عقود و تعهدات تابع قانون مجری در زمان انعقاد بوده و ابطال موخر قوانین، عطف بماسبق نمی شود لیکن در صورتیکه ابطال قانون در نتیجه ی مخالفت با شرع باشد، قانون مذکور از زمان تنظیم و تصویب فاقد اثر حقوقی بوده و اثر این ابطال به گذشته تسری می یابد.
- احراز وکالت شفاهیمکتوب بودن قراردادهای خصوصی از شرایط الزامی صحت آنها نیست. بنابراین در صورتی که از مجموع شرایط حاکم و عرف منطقه، اعطای وکالت شفاهی پدر به فرزند ارشد خود نسبت به فروش چند باب مغازه محرز باشد، مرقوم نشدن این وکالت، منجر به فضولی بودن انتقالات انجام شده توسط پسر نیست.
- انتقال ملک موضوع بیع شرط به شخص ثالثاگر در بیع شرط، مقرر شود در صورتی که فروشنده ظرف یک ماه ملک را به مبلغی بالاتر به دیگری بفروشند، ثمن پرداختی به خریدار مسترد شود، اگر فروشنده موفق به فروش بشود اما ثمن را مسترد نکند، معامله شخص ثالث قابل ابطال نیست. زیرا برای ثالث حق مالکیت به درستی ایجاد شده و این انتقال در حکم تلف مبیع است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر دعوی الزام به فک رهن که از سوی خریدار به طرفیت فروشنده و بانک مرتهن اقامه شده، درصورتیکه بانک اعلام کند در صورت پرداخت بدهی، حاضر به فسخ قرارداد رهن است؛ این امر نشان دهنده تایید عقد بیع است. در این فرض انتقال مال صحیح بوده و فروشنده ملزم به پرداخت بدهی خود به بانک و فک رهن است. نعیمی (استنباط از رای بدوی مندرج در خلاصه جریان پرونده)
- تاثیر سابقه ثبتی بر دعوی مالکیت و اثبات مالکیتنسبت به املاک دارای سوابق ثبتی، دعوی مالکیت قابلیت استماع ندارد اما دعوی اثبات مالکیت قابل رسیدگی است. (ملاحظه: لطفا رای بررسی شود.
- دعوای تحویل مبیع به استناد مبایعه نامه سفیدامضاءتحویل مبیع از آثار بیع صحیح است؛ بنابراین در صورتی که شخصی بابت ضمانت پرداخت وام، مبایعه نامه سفیدامضاء در خصوص ملکی را امضاء کند، دعوی الزام به تحویل مبیع محکوم به رد است؛ زیرا حقیقت بیع و قصد و رضای طرفین، که از شرایط اساسی صحت معامله است، احراز نمی شود تا به تبع آن، فروشنده ملزم به تحویل مبیع باشد.