آرای قضایی مرتبط با ماده 4
قانون حمایت خانواده — ۱۳۸ مورد
رسیدگی به امور و دعاوی زیر در صلاحیت دادگاه خانواده است: ۱ نامزدی و خسارات ناشی از برهم زدن آن ۲ نکاح دایم، موقت و اذن در نکاح ۳ شروط ضمن عقد نکاح ۴ ازدواج مجدد ۵ جهیزیه ۶ مهریه ۷ نفقه زوجه و اجرت المثل ایام زوجیت ۸ تمکین و نشوز ۹ طلاق، رجوع، فسخ و انفساخ نکاح، بذل مدت و انقضای آن ۱۰ حضانت و ملاقات طفل ۱۱ نسب ۱۲ رشد، حجر و رفع آن ۱۳ ولایت قهری، قیمومت، امور مربوط به ناظر و امین اموال محجوران و وصایت در امور مربوط به آنان ۱۴ نفقه اقارب ۱۵ امور راجع به غایب مفقود الاثر ۱۶ سرپرستی کودکان بی سرپرست ۱۷ اهدای جنین ۱۸ تغییر جنسیت
- عدم صلاحیت دادگاه خانواده در رسیدگی به دعوی سند تجاری که برای پرداخت مهریه میباشدرسیدگی به دعوی مطالبه وجه سفته در صلاحیت دادگاه عمومی میباشد هر چند که بابت پرداخت مهریه باشد
- فسخ نکاح در مذهب اهل تسنن به علت عدم پرداخت نفقهزوجین اهل تسنن بوده و در مذهب آنها عدم پرداخت نفقه و عدم امکان الزام زوج به پرداخت نفقه از موجبات فسخ نکاح است
- تمایز میان مفهوم حجر و ضعف نفساختلال خلقی و رفتاری با ماهیت عود کننده حداقل از سال ۱۳۹۰ که در زمانهای عود و شدت میتواند موجب سلب توانایی اداره امور مالی شود لذا حکم حجر صادر می شود
- طلاق به استناد وکالت زوجبا احراز شرایط اعمال وکالت ، به زوجه وکالت داده می شود. تا به یکی از دفاتر ثبت طلاق مراجعه و خود را مطلقه نماید
- حل اختلاف بین دو دادگاه خانواده و جانشین خانوده در حوزه قضایی یک استانموضوع اختلاف بین دو دادگاه خانواده و جانشین خانوده در حوزه قضایی یک استان بوده و قابل طرح در دیوان عالی کشور نمی باشد و حل اختلاف با دادگاه تجدیدنظر استان میباشد
- شرایط رای دادگاه در خصوص حضانت فرزند مشترکدادگاه در رای، علاوه بر تعیین تکلیف در خصوص حضانت فرزند مشترک باید در مورد هزینه حضانت طفل، نحوه پرداخت آن، روز و ساعات ملاقات و محل ملاقات پدر با طفل مذکور تعیین تکلیف نماید.
- رأی قضایی شماره 140106390000046239به دلیل حذف شعبه ها در رای دیوان پیام قابل تشخیص نیست.
- عدم قابلیت استناد تاریخ اسناد عادی در برابر ثالثبازداشت پلاک ثبتی منافاتی با رسیدگی ماهیتی به دعوای الزام به تنظیم سند رسمی ندارد.
- بذل در طلاق خلع در مذهب شافعیدر مذهب شافعی در صورتی که زوجه در مقابل طلاق از کلیه حقوق شرعی و قانونی خویش صرفنظر نماید حکم به طلاق خلع داده می شود.
- تدلیس در نکاحعدم توانایی زوجه در باروری و بچه دار شدن از موارد فسخ نکاح نیست.
- دادگاه صالح در دعوای منع اشتغال زوجهدعوای منع اشتغال زوجه در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی نمی باشد و دادگاه خانواده صلاحیت دارد زیرا اشتغال یا عدم اشتغال زوجه یکی از مسایل و موضوعات خانوادگی و موثر در دوام و قوام زندگی زناشویی می باشد.
- دادگاه صالح در دعوای ابطال گزارش اصلاحیدعوای ابطال گزارش اصلاحی از دعاوی تبعی بوده که بر اساس اصول مسلم دادرسی مدنی در صلاحیت مرجع صادرکننده رای اصلی است. بنابراین اگر دعوای اصلی در صلاحیت دادگاه خانواده باشد دعوای ابطال گزارش اصلاحی نیز در صلاحیت همان دادگاه است.
- حدود صلاحیت دادگاه خانواده در مطالبه مهریهاگر دو دانگ منزل مسکونی پس از عقد نکاح به جای مهریه و در قالب عقد صلح به زوجه داده شده باشد، مهریه و از شروط ضمن عقد نکاح محسوب نمی شود، بنابراین دعوای افراز یا مطالبه اجرت المثل آن نیز در صلاحیت دادگاه خانواده نمی باشد.
- مرجع صالح در دعوای فروش مال مشاعمطالبه اجرت المثل فرع بر دعوای اصلی و کاملا مرتبط با آن می باشد؛ بنابراین اگر دادگاه خانواده درخصوص دعاوی اصلی الزام به تنطیم سند رسمی و فک رهن دو دانگ منزل مسکونی موضوع مهریه زوجه، اتخاذ تصمیم نماید رسیدگی به دعوای مطالبه اجرت المثل نیز در صلاحیت آن است.
- (1)- حدود صلاحیت محاکم خانواده (2)- معنای شروط ضمن عقد نکاح(1)- صلاحیت محاکم خانواد، منحصر به دعاوی و امور خانوادگی مصرح در قانون حمایت خانواده است و منظور از دعاوی و امور خانوادگی، دعاوی مدنی بین هریک از زن و شوهر و فرزندان و جد پدری و وصی و قیم است که از حقوق و تکالیف مقرر در قانون مدنی درنکاح و طلاق، خانواده ( حجرو قیمومیت ) و مسایل مربوط به غایب مفقود الاثر و مواد مربوط درقانون امور حسبی ناشی شده باشد. بنابراین، تعهد زوج به خرید طلاجات به موجب سند نکاحیه و دعوای استرداد طلاجات به طرفیت او از صلاحیت محاکم خانواده خارج است. (2)- منظور از شروط ضمن العقد در بند 3 ماده 4 قانون حمایت خانواده، همان شروطی است که درقباله های نکاحیه به عنوان بندهای الف و ب وجود دارد و به امضای زوجین رسیده باشد. در نتیجه، تعهد زوج به خرید طلا درسند نکاحیه ازجمله شروط ضمن عقدتلقی نمی شود.
- قابلیت فرجام خواهی از قرار رد دادخواست اعاده دادرسیدر دعوای الزام به تنظیم سند رسمی باید علاوه بر متعهد، افرادی که ملک به نفع آنها بازداشت شده است نیز خوانده قرار بگیرند.در غیر اینصورت دعوا قابلیت استماع ندارد.
- دادگاه صالح در دعوای ابطال سند وکالت در طلاق و بطلان معاملهابطال سند وکالت در طلاق به جهت صوری بودن و بطلان معامله ، ماهیت حقوقی دارند و خارج از صلاحیت دادگاه خانواده می باشند.
- مرجع صالح در تجدیدنظرخواهی از آرای شورای حل اختلاف در حوزه خانوادهمرجع تجدیدنظرخواهی از آرای قاضی شورا حسب مورد دادگاه عمومی حقوقی و دادگاه کیفری دو همان حوزه قضایی است و دادگاه عمومی نمی تواند با این استدلال که رسیدگی به دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده بوده و از صلاحیت شورا خارج است از خود سلب صلاحیت نماید.
- نقش سامانه ثنا در تعیین تعیین اقامتگاه خواندهاقامتگاه خوانده بر حسب سامانه ثنا که از جانب خود خوانده اعلام شده است تعیین می گردد و طبق قانون آیین دادرسی مدنی مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست می باشد بنابراین تغییر بعدی آدرس از جانب خوانده نمی تواند ملاک تعیین صلاحیت دادگاه باشد.
- حدود صلاحیت دادگاه خانواده در مورد مهریهمحکمه خانواده صرفا صالح به رسیدگی در اصل صداق یا به عبارتی صالح به رسیدگی در حد ورود یا عدم ورود یک مال در صداق بر اساس خطبه عقدازدواج است.و این مفهوم فی الواقع منطبق با احراز مشغولیت عهده یا ذمه زوج نسبت به مهریه یا به عبارتی اثبات مالکیت زوجه نسبت به صداق است.
- دادگاه صالح در دعوای الزام زوج به تحویل و تسلیم مبیع موضوع مهریهمهریه شرعی همان است که درضمن عقد نکاح واقع شده است و افزایش یا تغییر بعدی آن، مهریه محسوب نمی شود بلکه تعهد مالی جدیدی است که ترتیب اثار مهریه بر آن، خلاف موازین شرع شناخته می شود. بنابراین رسیدگی به آن درصلاحیت محاکم حقوقی است و دادگاه خانواده صالح به رسیدگی نمی باشد.
- دادگاه صالح در دعوای اعتراض ثالثدر مواردی که منشاء صدور اجراییه و عملیات اجرایی مورد اعتراض، مربوط به دادگاه خانواده است و ملک مذکور با صدور اجراییه از ناحیه دادگاه خانواده توقیف شده باشد، اعتراض ثالث نیز می باید در همان دادگاه صادرکننده اجراییه مورد رسیدگی قرار گیرد .
- دادگاه صالح در دعوای استرداد طلا به طرفیت زوجهر نوع اختلاف مالی و حقوقی بین زوجین در دادگاه خانواده قابل رسیدگی نیست. بلکه صرفا دعاوی و اختلافاتی قابلیت رسیدگی در دادگاه خانواده را دارد که اگر رابطه زناشویی نبود هیچ گاه آن اختلاف نیز رخ نمی داد. بنابراین، دعوی استرداد مال و طلاجات در صلاحیت دادگاه خانواده نمی باشد.
- دادگاه صالح در دعوای اثبات مالکیت و الزام به انتقال منزل به عنوان مهریهدعوای اثبات مالکیت و الزام زوج به انتقال و واگذاری مقدار سه دانگ منزل از صلاحیت دادگاه خانواده خارج بوده و دادگاه عمومی دارای صلاحیت برای رسیدگی است.
- نقش سامانه ثنا در تعیین تعیین اقامتگاه خواندهدعوای سلب حضانت در صلاحیت دادگاه خانواده می باشد و زوجه اختیار دارد دعوا را در دادگاه محل اقامت خوانده یا محل اقامت خود مطرح نماید.