آرای قضایی مرتبط با ماده 230
قانون آیین دادرسی مدنی — ۲۳ مورد
در دعاوی مدنی (حقوقی) تعداد و جنسیت گواه، همچنین ترکیب گواهان با سوگند به ترتیب ذیل میباشد:
الف - اصل طلاق و اقسام آن و رجوع در طلاق و نیز دعاوی غیرمالی از قبیل مسلمان بودن، بلوغ، جرح و تعدیل، عفو از قصاص، وکالت، وصیت با گواهی دو مرد.
ب - دعاوی مالی یا آنچه که مقصود از آن مال میباشد از قبیل دین، ثمن مبیع، معاملات، وقف، اجاره، وصیت به نفع مدعی، غصب، جنایات خطایی و شبه عمد که موجب دیه است با گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن.
چنانچه برای خواهان امکان اقامه بینه شرعی نباشد میتواند با معرفی یک گواه مرد یا دو زن به ضمیمه یک سوگند ادعای خود را اثبات کند. در موارد مذکور در این بند، ابتدا گواه واجد شرایط شهادت می دهد، سپس سوگند توسط خواهان ادا میشود.
ج - دعاوی که اطلاع بر آنها معمولا در اختیار زنان است از قبیل ولادت، رضاع، بکارت، عیوب درونی زنان با گواهی چهار زن، دو مرد یا یک مرد و دو زن.
د - اصل نکاح با گواهی دو مرد یا یک مرد و دو زن.
- تاثیر رجوع از طلاق خلعی بر ثبت طلاقدر صورتی که در اصل وقوع طلاق اختلافی نباشد ثبت واقعه طلاق الزامی است و لزومی به بررسی ادعای زوجه مبنی رجوع به مابذل در طلاق خلعی وجود ندارد.
- ضمانت اجرای عدم درج میزان حق الوکاله در وکالتنامه وکیل دادگستریدر صورتی که وکیل دادگستری در وکالتنامه خود میزان حق الوکاله را تعیین نکند، وکالت وی مورد پذیرش نخواهد بود و قرار رد دعوی صادر خواهد شد.
- احراز رابطه زوجیت به واسطه زندگی مشترک طولانیزندگی مشترک یک زوج برای مدتی طولانی (18 سال)، قرینه ای بر وجود رابطه زوجیت میان آنهاست. زیرا علی الاصول فعل هر مسلمان محمول بر مشروعیت است و منطقا قابل پذیرش نیست که دو شخص برای مدتی طولاتی با زندگی مشترک خود در یک منزل، مرتکب فعل حرام شده باشند.
- شهادت سردفتر برخلاف سند رسمی صادر شده توسط ویسردفتر نمی تواند بر خلاف سند رسمی صادر شده در دفتر خود شهادت بدهد و شهادت وی در این خصوص مسموع نیست.
- اختلاف در دایمی یا موقت بودن نکاحهرگاه اصل عقد نکاح مورد توافق طرفین باشد و در دایم یا موقت بودن آن اختلاف باشد مدعی موقت بودن باید آن را اثبات نماید، بنابراین عدم ذکر مدت، اماره بر وقوع عقد نکاح دایم است.
- تکلیف دادگاه در رسیدگی به دعاوی همزمان فسخ نکاح و طلاقدعوی فسخ نکاح اگرچه از حیث تاریخ موخر بر تقاضای طلاق اقامه شده باشد، از جهت رتبه مقدم بر آن است. بنابراین در فرضی که درخواست طلاق از سوی زوجه و دعوی فسخ نکاح از سوی زوج، در یک دادگاه مطرح باشد، نخست به دعوی فسخ نکاح رسیدگی می شود و در صورت عدم پذیرش این دعوی، رسیدگی به طلاق آغاز می شود.
- ادعای اعسار توسط مدیرعامل یا رییس هیات مدیرهمدیر عامل یا رییس هیات مدیره بودن در یک شرکت تجارتی، به منزله تاجر بودن مدیر عامل یا عضو هیات مدیره نیست؛ بنابراین ادعای اعسار از اشخاص مذکور پذیرفته می شود.
- مبدا احتساب فوریت در خیار غبندر فرضی که تاریخ دقیق اطلاع وی از وجود غبن ثابت ومحرز نیست، می توان تاریخ ارسال اظهارنامه فسخ را ملاک تعیین زمان آگاهی وی دانست، مگر آنکه خلاف این امر ثابت شود.
- جرح شهود به دلیل نسبت فامیلیصرف نسبت فامیلی میان شاهد و طرف دعوا از موارد جرح شهود محسوب نمی شود.
- دعوای اعسار از پرداخت مهریه پیش از صدور حکم نسبت به آنصدور حکم اعسار از پرداخت محکوم به و تقسیط آن، صرفا بعد از صدور حکم به محکومیت، امکان پذیر است. بنابراین طرح دعوای اعسار از پرداخت مهریه توسط زوج، پیش از آنکه نسبت به مهریه دعوایی مطرح و حکمی صادر شده باشد، قابل پذیرش نیست.
- اسقاط حق تجدیدنظرخواهیحق تجدیدنظرخواهی به جهت آمرانه بودن غیرقابل اسقاط است و چنانچه شخصی حق تجدیدنظر خود را اسقاط کرده باشد در مهلت باقی مانده می تواند درخواست تجدیدنظر کند.
- اثبات رجوع در زمان عدهبرای اثبات رجوع در زمان عده، شهادت باید به صراحت بر رجوع در زمان عده دلالت کند؛ در غیر این صورت موثر در مقام نیست
- ماهیت کراهت در طلاق خلعکراهت، امری است درونی و علت وجود آن، موثر در مقام نیست و آنچه در طلاق خلع، مهم است نفس وجود کراهت است.
- فرجام خواهی در دعوای تغییر ناممطابق قانون مدنی، هر انسانی، متمتع از حقوق مدنی است و تقاضای تغییرنام نیز، نوعی تمتع و بهره وری از حقوق مدنی است.
- بار اثبات در دعوای استرداد وجه پرداختیدر صورت اختلاف در ظهور پرداخت وجه بر اداء دین یا اعطاء قرض، اصل بر ادای دین است و اثبات قرض بودن بر عهده خواهان است.
- بار اثبات دعوا در فرض اختلاف طرفین در نوع عقد ازدواجچنانچه اصل زوجیت اثبات شده و اختلاف در موقت و یا دایم بودن آن باشد، اصل بر دایمی بودن زوجیت است و مدعی موقت بودن ازدواج (زوج)، باید آن را اثبات کند در غیر این صورت دایمی بودن زوجیت با سوگند زوجه اثبات می شود.
- مشروع بودن سهطلاقه کردن با یکلفظ در فقه حنفیچنانچه شوهر خطاب به همسر خود در یک مرتبه با سه بار تکرار لفظ طلاق طلاق طلاق، همسر خود را طلاق دهد طلاق ثلاث محقق می شود. عنوان: ادله اثبات طلاق در فقه حنفی پیام: در فقه حنفی طلاق واقع شده در خارج از دادگاه با شهادت یک مرد و دو زن اثبات می شود.
- نحوه تصمیم دادگاه در دعوی ابطال شناسنامهصدور حکم بر الزام اداره ثبت احوال به ابطال سند سجلی صحیح نیست، بلکه مرجع قضایی در صورت احراز باید خود حکم به ابطال اسناد رسمی ازجمله سند سجلی و شناسنامه صادر کند.
- دعوای ابطال شناسنامهاستفاده از شناسنامه به مدت طولانی (سی سال) در کنار عدم ارایه دلیل متقن بر تعلق آن به غیر، اماره بر تعلق آن به استفاده کننده است.
- اعتراض ثالث اجرایی بهاستناد سند عادیبا توجه به اینکه تاریخ سند عادی در مقابل اشخاص ثالث قابل استناد نیست بنابراین اعتراض ثالث اجرایی که به استناد تقدم سند عادی بیع بین معترض ثالث و مالک، نسبت به تاریخ توقیف ملک طرح شده، محکوم به رد است.
- شرایط مطالبه وجه چک از ظهرنویسقواعد مربوط به بروات بر چک نیز جاری است و دارنده چک ظرف یک سال از اعتراض (گواهی عدم پرداخت) باید نسبت به اقامه دعوا علیه ظهرنویس اقدام نماید لذا پس از مضی مهلت، دعوی علیه ظهرنویس مسموع نیست.
- فرجام خواهی در دعوای تغییر نامانتخاب نام کوچک یکی از حقوق اولیه اشخاص میباشد و در صورت عدم ممنوعیت قانونی، شهرت به نام دیگر میتواند مبنایی برای تغییر نام فرد تلقی شود.
- موارد استناد به سوگند استظهاریسوگند استظهاری درجایی موثر است که با توسل به بینه اصل حق ثابت شده باشد و سوگند تنها در کنار بینه خواهان، در جهت تقویت حق ثابت شده، ادا شود.