اثبات رابطه زوجیت به استناد گواه

رای شعبه دیوان عالی کشور خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1393/11/5 خانم ع. م. باستناد استشهادیه محلی - تحقیقات محلی - اتیان سوگند - کارت شناسایی ملی دادخواستی بخواسته اثبات زوجیت نسبت نامزدی شهید م. ح.ز. ، بطرفیت ج. ش. ،موا ، ف. ص. - ز. - ز. - زهرا ح.ز. و آقایان الف. و م. ح.ز. تقدیم و چنین توضیح میدهد ، اینجانبه خواهان حدود اواخر سال 63 به نامزدی شهید مسلم ح.ز. در آمده و ده روز به اعزام مشارالیه به سربازی مقدمات عقد و شیرینی خوری را ابوین من و ایشان ترتیب دادند ودر اواخر خدمت سربازی اش مفقود الاثر گردیدند و بعد از چند سالی که حدودا یازده سال طول کشید و آزادگان به وطن برگشتند ازدواج نمودم و وسایل و وجهی که از خانواده وی بمن داده بودند به آنها بهمدیگر مسترد نمودیم لهذا تقاضای اثبات رابطه زوجیت ، شهید مذکور در سال 64 تا زمان شهادت را دارد و برای صحت ادعایم تقاضای رسیدگی به دلایل ارایه شده را دارم ، پرونده برای رسیدگی به شعبه اول دادگاه عمومی گرمه ارجاع میگردد 0 شعبه مذکور در تاریخ 1393/12/18 با حضور خواهان و تعدادی از خواندگان بنامان خانم ج. ش. آقایان الف. و م. ح.ز. و خانمها س. ، ف. ص. ، ز. ، ز. ح.ز. تشکیل جلسه میدهد، خواهان اظهار داشت من دو سال با شهید ح.ز. نامزد بوده و در سال 64 تا 66 نامزد کردیم و خواستگاری کردند ولی عقد نکردند چرا دروغ بگویم عقد نکرده اند ولی شیرینی خوردیم و قرار بود بعد از سربازی مجلس عروسی برگزار شود ولی عقدی صورت نپذیرفته است و من مدرکی ندارم و عقد نبوده ام و حدود دو سال با هم رابطه داشته ایم و الان میخواهم بگویم پدربزرگم برای اینکه ما با هم محرم باشیم و شهید به خانه ما رفت و آمد می کرد ما دو نفر را به هم محرم کرد و صیغه کرد و الان پدربزرگم ( سید ر.ح. ) حدود دو سال پیش فوت کرده است و در مورد اینکه من محرم شهید بوده ام هیچ گونه مدرک و شاهدی ندارم و چون هیچ کس از این جریان خبر ندارم ، سپس خانم ج. ش. مادر شهید مسلم ح.ز. بیان داشت در مورد ادعای خانم ع. م. باید بگویم به خواستگاری وی رفتیم ولی اینها را محرم نکرده ایم ولی در مورد موضوع محرمیت توسط پدر بزرگش چیزی خبر ندارم چون پسرم با برادر خانم ع. م. هم خدمتی بود و سرباز بودند - خانم مادر ح.ز. اظهار داشت بنیاد شهید به ما زنگ زد و گفت که یک خانمی آمده درخواستی کرده است و مدعی شده همسر شهید می باشم و عروس خانواده شهید می باشم در حالی که برادر ما دو سال سرباز بوده است و در حین دو سال سربازی با خانم ع. م. بوده است و 30 روز از سربازی مانده رفته جنگ و دیگر خبری از او نشده است و برادر من 17 سال مفقود الاثر بوده است و در این مدت 17 سال اصلا خبری از خانواده شهید نگرفته است و حالا چنین ادعایی کرده است و حتی ما از خانم ع. م. خواسته بودیم براردش را جهت شناسایی شهید معرفی کند که چنین کاری را هم نکرد و برادرش را معرفی نکرد و برادر ما در تهران است - آقای م. ح.ز. توضیح داد - آیا خواهان صیغه نامه یا عقد نامه دارد آیا کاغذ مهریه را دارد - بنده برادر شهید می باشم و در این مدت 30 سال هیچ موضوعی و خبری از شهید نگرفته ام و حال آمده چنین ادعایی را مطرح کرده است خانم ز. ح.ز. توضیح داد - اگر عکس یا نامه ای از شهید دارد ارایه نماید و دارد با آبروی ما صحبت می کند و از دست رییس بنیاد شهید نیز شکایت داریم چون به خانواده ما بی احترامی کرده است - خانم فاطمه صغری ح.ز. اظهار داشت نمی دانم چرا بنیاد شهید این مشکل را درست کرده است و بنیاد شهید بیان می دارد جواب خواهر و برادر ما را نمی دهد حال نمی دانم چنین ادعایی را مطرح کرده است - خانم ز. ح.ز. که صحبت نمی کند و توان صحبت ندارد الف. ح.ز. بیان داشت من خبری از این موضوع ندارم و خواهان قصد دارد مال حرام بخورد دادگاه پس از استماع اظهارات طرفین طی شرحی ضمن مکاتبه با بنیاد شهید اعلام می کند اولا وراث شهید را اعلام در ثانی سوابق امر بررسی و صراحتا در خصوص متاهل یا مجرد بودن شهید مسلم ح.ز. اظهار نظر گردد و سوابق احتمالی موجود را جهت بهره برداری قضایی ارسال نمایند - رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان گرمه طی نامه پیوست (ص 23 پرونده ) در پاسخ استعلام بدادگاه اعلام می نماید عطف به شماره نامه ... و شماره پرونده 995880500439 و شماره بایگانی 930759 مورخ 1394/12/9 بدینوسیله به استحضار میرساند خانم ج. ش. مادر محترمه شهید گرانقدر مسلم ح.ز. اعزامی از یگان ارتش ، حقوق بگیر این بنیاد و تحت پوشش این اداره میباشد و طبق مدارک موجود در پرونده فیزیکی هیچگونه مدرکی دال بر متاهل بودن این شهید بزرگوار در این بنیاد نمی باشد پس از وصول پاسخ دادگاه در تاریخ 1394/3/3 تشکیل جلسه میدهد مینویسد هر چند خواهان در دادخواست اولیه به شهادت شهود استناد نموده است لکن در جلسه مورخ 1393/12/18 صراحتا بیان میدارد که شاهدی ندارد لکن بابت ادعای خویش به سوگند نیز استناد نموده است لذا دادگاه به تجویز م. د 270 ، 271 ، 272 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی قرار اتیان سوگند صادر تا در جلسه تعیین خواندگان حاضر و نسبت به دفاع خود سوگند یاد کنند به همین منظور ضمن تعیین وقت رسیدگی طرفین را بدادرسی دعوت می کنند دادگاه در تاریخ 1394/5/14 با حضور خواهان و احد از خواندگان بنام آقای م. ح.ز. تشکیل جلسه میدهد و ضمن اعلام موضوع دستور جلسه به طرفین و تشریفات مربوط به اتیان سوگند اجرا و خوانده اظهار داشت بنده سوگند نمی خورم و حاضر به اتیان سوگند نیستم و اگر خواهان سوگند بخورد من قبول دارم و در ادامه خواهان بیان داشت بنده دو نفر شاهد پیدا کرده ام تقاضا دارم که جلسه دیگری برگزار نمایید تا من شهود خود را حاضر نمایم 0 دادگاه پس از استماع اظهارات بشرح فوق قرار استماع شهادت شهود را صادر می کند بهمین منظور در تاریخ 1394/7/5 با حضور خواهان و تعدادی از خواندگان تشکیل جلسه میدهد خواهان اظهار داشت سه نفر شاهد بنام محمد دوست ، غلام قزلی و زهرا قدرتی در دادگاه حاضر نموده ام که دادگاه از شهود تعرفه شده بشرح اوراق جداگانه ( صفحات 49 الی 51 پرونده ) استماع گواهی به عمل می آورد پس از استماع گواهی گواهان خواهان اظهار داشت من حاضرم قسم بخورم که همسر شهید بوده ام و خوانده آقای م. ح.ز. از دادگاه تقاضا می نمایدکه خواهان قسم بخورد که محرم شهید بوده است ما حرفی نداریم دادگاه مینویسد که خواهان قسم یاد نمود که محرم شهید بوده است پس از آن دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره 1143 ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهارات خواهان چنین رای میدهد با ملاحظه رخدادهای واقع شده در مراحل رسیدگی از جمله اینکه در جلسه اول دادرسی خواهان به صراحت بیان داشته که شاهدی بابت اثبات ادعای خویش ندارد و لذا اثبات موضوع از طریق دلیل اثباتی سوگند پیگیری لکن خواندگان نیز مبادرت به ادای سوگند ننمودند و متعاقب آن خواهان در جلسه دوم رسیدگی بیان داشته گواهانی را جهت اثبات ادعای خویش بدادگاه معرفی و نهایتا در جلسه سوم رسیدگی سه نفر گواه در حضور برخی خواندگان حاضر و در حالی که شرایط گواه شامل بلوغ و ایمان و عقل و عدالت و نداشتن نفع شخصی و نبودن دشمنی دینوی بین گواه و طرفین دعوا از جمله فقدان دعوای حقوقی یا جزایی بین ایشان و طهارت مولد و وضعیت رابطه خویشاوندی و رابطه احتمالی خادم و مخدومی مورد ** قرار گرفت و جرح مشخصی از سوی خواندگان استناد نگردید و ایشان نزد مرجع قضایی از دیده ها و شنیده های خویش در باب موضوع محرمیت خواهان و شهید خبر داده و به صورت قطعی و یقینی ، ضمن تطابق موضوع گواهی با موضوع ادعا در حد قدر متیقن به صورت «گواهی مستقیم »; ادعای خواهان در موضوع جاری شدن صیغه نکاح و اثر آن یعنی محرم شدن ایشان به شهید را تایید نمودند و جملگی به این اخبار وگواهی به خداوند قادر و متعال با لفظ مخصوص جلاله سوگند یاد نمودند و همچنین مدعی (خواهان) نیر حسب درخواست احد از خواندگان در جلسه سوم رسیدگی مبادرت به اتیان سوگند بابت ادعای خویش نمود النهایه دادگاه با علم و اطلاع از انگیزه خواهان جهت طرح چنین ادعایی پس از سال ها از وقوع عقد نکاح ضمن نا موجه تشخیص داده انکار ادعا از سوی خواندگان و محکمه پسند نشناختن دفاعیات ایشان و با التفات به مفاد شهادت نامه کتبی ضمیمه دادخواست که به امضای افراز متعددی رسیده و با ارزش گذاری حقوقی به مفاد گواهی مستقیم و غیر مستقیم گواهان حاضر در جلسه رسیدگی سوم دادگاه و با در نظر گرفتن شرایط عمومی عقد نکاح شامل اختلاف در جنسیت و اظهار اداره اهلیت طرفین و عدم استناد و عدم احراز م. نع نکاح و با م. رد انحلال نکاح شامل فسخ یا طلاق به استناد م. د1316 و 1317 و 1315 و 1313 و 1062 و 1063 قانون مدنی و بندهای یک یا هشت ماده 155 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم به احراز زوجیت خانم ع. م. و شهید مسلم ح.ز. صادر می نماید رای صادره نسبت به خوانده ردیف هشتم خانم زهرا ح.ز. غیابی و بقیه حضوری است پس از ابلاغ رای خانمها م. د ز. ، ز. ، ف. ص. همگی ح.ز. و ج. ش. و الف. و م. ح.ز. نسبت بآن اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی می کنند شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان خراسان شمالی نسبت بآن رسیدگی و طی رای شماره 1176 - 1394/9/14 دادنامه تجدیدنظرخواسته باستناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی با رد تجدیدنظرخواهی تایید می نماید این رای در تاریخ 1394/10/15 ابلاغ و آقایان الف. و م. ح.ز. و ز. - موا- ز. - ف.ص.ح.ز. و ج. ش. در تاریخ 1394/10/21 نسبت بآن اعتراض و تقاضای فرجامخواهی میکند - پرونده جهت رسیدگی پس از تبادل لوایح بدیوانعالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع میگردد مشروح مفاد لوایح طرفین بهنگام ملاحظه گزارش قرایت خواهد شد 0 هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرایت گزارش آقای حیدرعلی حیدری عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه: بر دادنامه فرجامخواسته ایراد وارد است - زیرا - بحکایت پرونده پیوست خانم ع. م. فرزند اسماعیل دادخواستی بطرفیت خانم ج. شکور و آقایان الف. و م. ح.ز. و غیره تقدیم تقاضای اثبات زوجیت را نسبت به شهید آقای مسلم ح.ز. نموده است در جلسه اول دادرسی صراحتا اظهار داشت « من دو سال با شهید ح.ز. نامزد بوده و در سال 64 تا 66 نامزد کردیم و خواستگاری کردند ولی عقد نکردند چرا دروغ بگویم عقد نکرده اند ولی شیرینی خوردیم و قرار بود بعد از سربازی مجلس عروسی برگزار شود ولی عقد صورت نپذیرفته است و من مدرکی ندارم و عقد نبوده ام و حدود دو سال با هم رابطه داشته ایم و الان میخواهم بگویم پدربزرگم برای اینکه ما با هم محرم باشیم و شهید به خانه ما رفت و آمد می کرد ما دو نفر را به هم محرم کرد 0 صیغه کرد الان پدربزرگم ( سید ر.ح. ) حدود دو سال پیش فوت کرده است در مورد اینکه من محرم شهید بوده ام هیچ مدرک و شاهدی ندارم چون هیچکس از این جریان خبر ندارم ( ندارد) »; با توجه به مراتب فوق و انکار خواندگان و پاسخ استعلام رییس بنیاد شهید و امور ایثارگران شهرستان گرمه ( ص 23 پرونده) و عدم ارایه هر گونه نوشته عادی یا رسمی و اینکه برای اثبات زوجیت بالاخص نوع عقد لزوما شهود میبایستی در جلسه عقد و اجرای صیغه عقد حضور داشته باشند و بطور قاطع بر اجرای صیغه و نوع عقد و میزان مهریه و سایر شرایط گواهی دهند و اظهارات شهود ارایه شده و نحوه اظهارات آنها بشرح ( صفحات 49 الی 51 پرونده ) بنحوی نیست که افاده قطع و یقین بر وقوع عقد دایم بین طرفین را بنماید - اخذ توضیح از خواهان و شهود در خصوص تاریخ وقوع عقد و نوع آن و یا نوع محرمیت ادعایی و احیانا تعیین میزان مهریه و سایر شرایط مقدمات آن ضرورت داشت و عندالاقتضاء ضرورت داشت دادگاه در خصوص موضوع با توجه به استشهادیه ضمیمه ارایه شده در محل بطور مستوفی و کامل تحقیق می شد و پس از آن از خواهان در مورد علت تاخیر تقدیم دادخواست و اینکه در حال حاضر چه تاریخی ازدواج کرده نیز توضیحات لازم معمول می داشت و آنگاه مبادرت به انشاء رای مینمود فلذا در وضع فعلی رسیدگی ناقص و نارسا تشخیص باستناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت ادامه رسیدگی به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر خراسان شمالی ارجاع میگردد. 17-95/5/6 رییس شعبه 12 دیوانعالی کشور - سید قدرت اله طیبی مستشار- حیدرعلی حیدری فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رای