نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۹۳۲ مورخ ۱۴۰۳/۱۲/۱۲

۱ - معیار و ضابطه در شناسایی»تمام ضرر و زیان های ناشی از جرم « چیست؟ آیا ملاک ماده۵۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ )از حیث بلاواسطه بودن( در مانحن فیه قابل استناد می باشد؟ ۲ - با توجه به این که مقنن به طور استثنایی دادگاه کیفری را جهت رسیدگی به دعوای مطالبه تمام ضرر و زیان ناشی از جرم- تا قبل از اعلام ختم دادرسی- صالح دانسته است، آیا دادگاه کیفری صلاحیت رسیدگی به دعوا ی مطالبه خسارت دادرسی )حق الوکاله وکیل در پرونده کیفری منجر به کیفرخواست، موضوع ماده۵۱۹ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ ( را نیز دارد؟ به عبارتی آیا به استناد ماده۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری، رسیدگی ب ه دعوای مطالبه خسارت از خسارت ناشی از جرم، که با واسطه از جرم محقق شده نیز از مصادیق ماده۱۴ مرقوم محسوب و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه کیفری می باشد؟ یا این که در صلاحیت مراجع حقوقی خواهد بود؟

۱ و۲ - اولا، منظور از»ضرر و زیان ناشی از جرم « که مطابق ماده۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ ، شاکی خصوصی می تواند آن را مورد مطالبه قرار دهد و بازپرس نیز مطابق ماده۲۱۹ قانون یادشده باید در تعیین مبلغ قرار تامین آن را لحاظ نما ید، هرگونه خسارتی است که بین آن و وقوع جرم رابطه علیت مستقیم وجود داشته باشد؛ اعم از این که موضوع جرم و یا ناشی از وقوع جرم باشد؛ بنابراین ضرر و زیان غیر مستقیم نظیر حق الوکاله وکیل را شامل نمی شود و در خصوص مطالبه خسارت دادرسی؛ از جمله حق الوکاله مطابق ما ده۵۶۳ قانون فوق الذکر رفتار می .شود ثانیا، اصطلاح»هزینه دادرسی « ،در قوانین و مقررات در دو معنای اعم و اخص به کار رفته است؛ در معنای اعم هزینه های دادرسی کلیه هزینه هایی که در ابتدا و در جریان دادرسی صورت می گیرد؛ مانند تمبر ،های الصاقی حق الزحمه کارشنا سی و پزشک، حق الوکاله وکیل و هزینه ایاب و ذهاب گواهان را در بر می ،گیرد و در معنای اخص هزینه های دادرسی فقط مربوط به هزینه هایی است که برابر قانون در قالب ابطال تمبر و یا واریز به حساب مخصوص دولت پرداخت می شود و اصطلاح»هزینه های تحقیقات و محاکمه «مذکور در ماده۵۶۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ معادل هزینه.های دادرسی در معنای اعم است ثالثا، در بخش ششم از فصل پنجم قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ عبارت»هزینه دادرسی « در معنای اعم آن و معادل»خسارات دادرسی «به کار رفته است؛ بنابراین، غیر از مواردی همان ند حکم مقرر در صدر ماده ۵۵۹ این قانون که با توجه به عبارت»هزینه شکایت « ناظر بر هزینه دادرسی در معنای اخص است، در سایر موارد و از جمله ماده۵۶۳ قانون یادشده، عبارت مذکور همه مصادیق خسارات دادرسی؛ از جمله حق الوکاله وکیل را در بر می.گیرد