آرای قضایی مرتبط با ماده 38
قانون مجازات اسلامی — ۴۹۶ مورد
جهات تخفیف عبارتند از:
الف- گذشت شاکی یا مدعی خصوصی
ب- همکاری موثر متهم در شناسایی شرکا یا معاونان، تحصیل ادله یا کشف اموال و اشیاء حاصله از جرم یا به کار رفته برای ارتکاب آن
پ- اوضاع و احوال خاص موثر در ارتکاب جرم، از قبیل رفتار یا گفتار تحریک آمیز بزه دیده یا وجود انگیزه شرافتمندانه در ارتکاب جرم
ت- اعلام متهم قبل از تعقیب یا اقرار موثر وی درحین تحقیق و رسیدگی
ث- ندامت، حسن سابقه و یا وضع خاص متهم از قبیل کهولت یا بیماری
ج- کوشش متهم به منظور تخفیف آثار جرم یا اقدام وی برای جبران زیان ناشی از آن
چ- خفیف بودن زیان وارده به بزه دیده یا نتایج زیانبار جرم
ح- مداخله ضعیف شریک یا معاون در وقوع جرم
تبصره 1- دادگاه مکلف است جهات تخفیف مجازات را در حکم خود قید کند.
تبصره 2- هرگاه نظیر جهات مندرج در این ماده در مواد خاصی پیشبینی شده باشد، دادگاه نمیتواند به موجب همان جهات، مجازات را دوباره تخفیف دهد.
- جلب متهم توسط شاکی به موجب برگ جلب و بدون استمداد از ماموران انتظامیجلب متهم توسط شاکی به موجب برگ جلب و بدون استمداد از ماموران انتظامی،مصداق بزه توقیف غیر قانونی است.
- مرجع صالح رسیدگی به بزه نگهداری مشروبات الکلی خارجیمرجع صالح رسیدگی به بزه نگهداری مشروبات الکلی خارجی دادگاه عمومی جزایی است.(سیفی)(ملاحظه :بر خلاف رویه موجود)
- لغو قرار تعلیق اجرای مجازاتارتکاب جرایم حدی،قصاصی،تعزیری و مستوجب دیه در مدت تعلیق توسط محکوم علیه،موجب لغو قرار تعلیق است.(سیفی)(ملاحظه:رای از دوجهت ایراد دارد: اولا ارتکاب جرایم «عمدی»; موجب لغو قرار تعلیق می شود نه همه جرایم . ثانیا ارتکاب جرایم تعزیری درجه 8 موجب لغو قرار نمی شود درحالی که قاضی همه جرایم تعزیری را بیان کرده.)
- نحوه تعیین مجازات در بزه رابطه نامشروعبزه رابطه نامشروع جرمی طرفینی بوده و با وصف شرایط مساوی طرفین رابطه نامشروع،دادگاه مکلف به تعیین یک نوع مجازات است. عنوان: خلوت کردن زن و مرد نامحرم پیام: صرف خلوت نمودن زن و مرد نامحرم بدون وجود رابطه نسبی و سببی،مصداق بزه رابطه نامشروع است.
- تخلیه نخاله در مکان غیر مجازتخلیه نخاله در مکان غیر مجاز مصداق بزه تهدید علیه بهداشت عمومی است.
- اعمال کیفیات مخففه در بزه کلاهبرداری مشدددر صورت وجود جهات تخفیف،کاهش مجازات بزه کلاهبرداری مشدد به کمتر از حداقل قانونی مجاز است.(سیفی) (با توجه به این که تبصره یک ماده یک قانون تشدید، میزان تخفیف را تا حداقل مجازات مقرر در این ماده تعیین کرده و باتوجه به اینکه حداقل مجازات کلاهبرداری مشدد دوسال حبس است؛ به نظر میرسد دادگاه نمی تواند به کمتر از دوسال تخفیف دهد.درحالی که در این رای میزان مجازات یکسال مقرر شده است.) عنوان: (1)-نحوه تعیین جزای نقدی شرکت در بزه کلاهبرداری (2)-تخفیف مجازات حبس در بزه کلاهبرداری پیام: میزان جزای نقدی هر یک از شرکا بزه کلاهبرداری معادل کل مبلغ اخذ شده در نتیجه ارتکاب جرم است.(سیفی)(تهافت)در بزه کلاهبرداری از طریق انتشار آگهی در روزنامه کثیرالانتشار، در صورت احراز جهات تخفیف دادگاه می تواند مجازات حبس را به کمتر از دو سال تقلیل دهد.(سیفی)(ملاحظه : حداقل مجازات این بزه 2 سال حبس است که بر خلاف تبصره ماده یک قانون تشدید به نظر می رسد.)
- تبدیل مجازات حبس در صورت وجود کیفیات مخففهاز ظاهر ماده 38 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، عدم امکان تبدیل مجازات حبس در صورت وجود کیفیات مخففه، قابل استنباط نیست.(سیفی)
- نحوه اعمال کیفیات مخففه درارتکاب بزه کلاهبرداری های متعدددر ارتکاب بزه کلاهبرداری به نحو تعدد،درصورت وجود جهات تخفیف،دادگاه مجاز به تقلیل مجازات حبس تا یکسال است.
- نحوه اعمال تخفیف مجازات در بزه صدور چک های بلامحل متعدداعمال مقررات ماده 134 قانون مجازات اسلامی در تعیین مجازات صدور چک های بلامحل متعدد منتفی بوده اما درصورت وجود جهات تخفیف،دادگاه مکلف به رعایت تبصره 3 ماده مذکور است.
- تعیین مجازات تکمیلی پس از تبدیل مجازات حبس به جزای نقدیتعیین مجازات تکمیلی پس از تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی،فاقد وجاهت قانونی است.
- تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی در بزه انتقال مال غیردر بزه انتقال مال غیر،چنانچه شاکی پس از قطعیت حکم از شکایت خودصرفنظر کند،دادگاه در مقام تخفیف،مجاز به تبدیل مجازات حبس به جزای نقدی است .
- وصف کیفری بردن اجباری زوجه توسط زوج به منزل مشترکاگر زوج، زوجه را جبرا به خانه خود ببرد، عمل وی عنوان مجرمانه ندارد.
- شرط تخفیف مجازات در فرض تسلیم شدن متهم به رای بدویصرف تسلیم شدن متهم به رای بدوی و اسقاط حق تجدیدنظرخواهی برای اعمال تخفیف مندرج در ماده 6 قانون اصلاح پاره ای از قوانین دادگستری مصوب 1356 کافی نیست و علاوه بر آن، محکوم باید تقاضای تخفیف نیز نماید.
- حذفتخفیف مجازات حبس به کمتر از 91 روز و سپس تبدیل به جزای نقدی بر اساس مقررات ماده 3 قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، فاقد وجاهت قانونی است.
- حصارکشی اراضی زراعیصرف حصارکشی و محصور نمودن اراضی زراعی مصداق بزه تغییر کاربری اراضی نیست.
- عنصر مادی جرم اختلاسبرخلاف بزه خیانت در امانت که ممکن است توسط هر شخصی صورت پذیرد، جرم اختلاس صرفا توسط اشخاصی قابلیت تحقق دارد که با دولت در معنای عام و وسیع آن دارای علقه و رابطه استخدامی باشند.
- مصداق آدم رباییچنانچه فردی پس از اعتراض به تغییر مسیر راننده و وقوف به قصد وی و عدم توقف او،خود را از اتومبیل در حال حرکت به بیرون پرت کند،بزه شروع به آدم ربایی محقق است.
- ضرب و جرح عمدی با قمه و شمشیرضرب و جرح عمدی با قمه و شمشیر فاقد جنبه عمومی جرم است.
- جزای نقدی در بزه انتقال منافع مال غیرمیزان جزای نقدی در بزه انتقال منافع مال غیر،معادل اجرت المثل ایام تصرف از تاریخ انتقال تا تاریخ صدور رای است.
- تعلیق مجازات شروع به سرقت مسلحانهمجازات شروع به سرقت مسلحانه مقرون به آزار،قابل تعلیق است.
- مرجع صالح رسیدگی به بزه نگهداری غیرمجاز گاز اشک آوررسیدگی به بزه نگهداری غیر مجاز اسپری گاز اشک آور، در صلاحیت دادگاه انقلاب است.
- شرط تحقق بزه مزاحمت تلفنیتکرار تماس،شرط تحقق بزه مزاحمت تلفنی است. عنوان: مزاحمت تلفنی و ارسال پیامک حاوی توهین و تهدید پیام: مزاحمت تلفنی و ارسال پیامک حاوی توهین و تهدید،مصداق تعدد مادی جرم است.
- تجدیدنظرخواهی قاضی اجرای احکام از آرا صادرهقاضی اجرای احکام مجاز به تجدید نظرخواهی از آرای صادره از دادگاه است.
- بیم تجری و اخلال در نظم در بزه ایراد ضرب و جرح عمدیصرف وقوع ایراد ضرب و جرح عمدی،موجب احراز بیم تجری مرتکب یا اخلال در نظم عمومی نیست.
- شرط تحقق بزه وسیله تهدید قرار دادن آثار مستهجنتحقق بزه وسیله تهدیدقراردادن آثار مستهجن مشروط به این است که این آثار مستهجن در اختیار متهم باشد و چنانچه وی عکس و فیلم مستهجنی را که در اختیارش نیست، وسیله تهدید غیر قرار دهد،عمل ارتکابی مصداق تهدید ساده است.