آرای قضایی مرتبط با ماده 1
قانون حمایت خانواده — ۳۰ مورد
به منظور رسیدگی به امور و دعاوی خانوادگی، قوه قضاییه موظف است ظرف سه سال از تاریخ تصویب این قانون در کلیه حوزه های قضایی شهرستان به تعداد کافی شعبه دادگاه خانواده تشکیل دهد. تشکیل این دادگاه در حوزه های قضایی بخش به تناسب امکانات به تشخیص رییس قوه قضاییه موکول است.
- تقاضای فسخ نکاح به استناد کتمان ازدواج سابقصرف ازدواج سابق زوجه، در صورتی که باکره و غیر مدخوله باقی مانده باشد ولو اینکه این موضوع را به زوج اعلام نکرده باشد بعید بنظر می رسد از منظر قانونی تدلیس در امر ازدواج محسوب شده واز موجبات فسخ نکاح باشد.احراز علم و اطلاع زوج از سابقه ازدواج زوجه و عدم احرازرعایت فوریت اعمال حق فسخ و اسقاط فعلی حق فسخ از جانب زوج به جهت شروع زندگی مشترک بعد از اطلاع از موضوع و عمل نزدیکی با زوجه بعد از ان ، من حیث المجموع دعوی خواهان را وارد و ثابت نیست
- اعمال شرط تنصیف دارایی در طلاقنظربه اینکه زوجه فرجام خواه حسب مندرجات پرونده اجرایی مربوط به تمکین که خلاصه ان در صورتمجلس دادگاه منعکس گردیده، ناشزه و متخلف از وظایف همسری محسوب بوده و درنتیجه از بابت شرط تنصیف دارایی حقوقی برای وی متصور نخواهد بود و از سویی اموالی که زوج بعد از ازدواج خود با زوجه از محل فروش مال قبل از ازدواج خود بدست اورده اموال مشمول شرط تنصیف دارایی محسوب نبوده تا زوجه ذیحق در این اموال از بابت شرط تنصیف بوده باشدلذا فرجامخواهی صورت گرفته از سوی زوجه نسبت به شرط تنصیف دارایی مردود است.
- ارزش اثباتی آزمایش دی ان ای در دعوای نفی نسبازمایش علمی بر قاعده فراش حاکم نیست
- تعیین داور توسط دادگاه در دعوای طلاقاگر زوجین و یا زوج و یا زوجه، داور خود را به دادگاه معرفی ننماید؛ دادگاه مکلف به نصب داور است؛ لذا صدور قرار ابطال دادخواست طلاق موجه نمی باشد.
- طلاق به استناد وکالت زوجبا احراز شرایط اعمال وکالت ، به زوجه وکالت داده می شود. تا به یکی از دفاتر ثبت طلاق مراجعه و خود را مطلقه نماید
- شرایط رای دادگاه در خصوص حضانت فرزند مشترکدادگاه در رای، علاوه بر تعیین تکلیف در خصوص حضانت فرزند مشترک باید در مورد هزینه حضانت طفل، نحوه پرداخت آن، روز و ساعات ملاقات و محل ملاقات پدر با طفل مذکور تعیین تکلیف نماید.
- دادگاه صالح در دعوای منع اشتغال زوجهدعوای منع اشتغال زوجه در صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی نمی باشد و دادگاه خانواده صلاحیت دارد زیرا اشتغال یا عدم اشتغال زوجه یکی از مسایل و موضوعات خانوادگی و موثر در دوام و قوام زندگی زناشویی می باشد.
- (1)- اعطای وکالت از ناحیه زوجه به وکیل دادگستری (2)- تعیین وکیل دوم توسط زوج در فرض وکالت زوجه در طلاقبا توجه به اینکه طلاق توافقی جزو استثنایات تبصره 2 ماده قانون حمایت خانواده نمی باشد دادگاه بخش صلاحیت رسیدگی به آن را دارد و دادگاه بخش نمی تواند با سلب صلاحیت از خود، آن را به دادگاه خانواده نزدیکترین حوزه قضایی ارسال دارد.
- مرجع صالح در تجدیدنظرخواهی از آرای شورای حل اختلاف در حوزه خانوادهمرجع تجدیدنظرخواهی از آرای قاضی شورا حسب مورد دادگاه عمومی حقوقی و دادگاه کیفری دو همان حوزه قضایی است و دادگاه عمومی نمی تواند با این استدلال که رسیدگی به دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده بوده و از صلاحیت شورا خارج است از خود سلب صلاحیت نماید.
- مرجع صالح در تجدیدنظرخواهی از آرای شورای حل اختلاف در حوزه خانواده(1)- اگر خواسته خواهان از مصادیق نفقه بوده و بهای خواسته خواهان کمتر از دویست میلیون ریال باشد شورای حل اختلاف صلاحیت رسیدگی به موضوع را خواهد داشت. (2)- مرجع تجدیدنظر از کلیه آراء قاضی شورای حل اختلاف، دادگاه عمومی حقوقی همان حوزه قضایی است و آراء راجع به دعاوی خانوادگی نیز از شمول این حکم مستثنی نیستند.
- اثر عدم تمکین بر اجرت المثل زوجهثبوت عدم تمکین زوجه و تخلف وی از وظایف همسری، مسقط حقوق وی از بابت اجرت المثل ایام زندگی مشترک نمی باشد زیرا اجرت المثل دارای مبنای قانونی مقرر در تبصره الحاقی به ماده ۳۳۶ قانون مدنی بوده و تمکین زوجه از شرایط مقرر در آن نیست.
- تاثیر مخالفت زوجه با طلاقاگر زوج متقاضی طلاق همسرش باشد می تواند با اخذ مجوز از دادگاه و رعایت مقررات قانونی همسرش را مطلقه نماید و مخالفت و عدم رضایت زوجه مورد موثر در مقام نیست.
- تجویز ملاقات با نوهاقامه دعوی مبنی بر ملاقات با نوه دارای وجاهت قانونی بوده؛ زیرامحروم کردن طفل از ملاقات با خویشان و اقوام نزدیک وی به بدون عذر موجه خلاف انصاف و عدالت است؛ بنابراین حق ملاقات صرفا مختص ابوین نیست.
- تاثیر سوختگی بدن زوجه بر فسخ نکاحسوختیگی بخش هایی از بدن زوجه از عیوب مصرح در قانون و موجب پذیرش دعوی فسخ نکاح نیست مگراینکه دلیلی وجود داشته باشد که ثابت کند عقد متبانیا بر صفت سالم بودن بدن واقع شده است.
- معیار محاسبه نحلهنحله مالی است که هنگام طلاق و پایان زندگی مشترک به زوجه پرداخت می شود و میزان آن را دادگاه با توجه به مدت زندگی مشترک و قدرت مالی زوج و اموری که زوجه انجام داده تعیین می کند.
- تاثیر سکونت در منزل مشترک بر نفقهحضور و سکونت زوجه در منزل مشترک و عدم مطالبه نفقه ،اماره بر پرداخت نفقه زوجه توسط زوج است.
- رابطه اجرت المثل و تنصیف داراییدر صورت اعمال شرط تنصیف دارایی در هنگام طلاق، زوجه مستحق نحله و اجرت المثل نخواهد بود، زیرا تعلق تنصیف دارایی و اجرت المثل بر اساس اصل ترتب است.
- مرجع صالح جهت حل اختلاف در صلاحیتصلاحیت دادگاه عمومی حقوقی که طبق تبصره ۱ ماده ۱ قانون حمایت خانواده مصوب ۹۱/۱۲/۱ به امور و دعاوی خانوادگی رسیدگی می کند نسبت به سایر شعب دادگاه حقوقی در ان حوزه ،صلاحیت ذاتی نیست ؛بنابراین مرجع صالح جهت حل اختلاف در صلاحیت بین شعب مذکور و سایر شعب دادگاه حقوقی دادگاه تجدینظر است.
- مطالبه اجرت المثل جهت انجام امور خانه داریزوجه نمی تواند برای انجام امور خانه داری در دوران زندگی مشترک، اجرت المثل دریافت کند. زیرا یکی از شرایط مطالبه اجرت المثل آن است که عرف، برای کار انجام شده اجرتی قایل باشد و به موجب عرف حاکم بر خانواده های ایرانی، کار کردن زوجه در منزل مشترک (اموری از قبیل نظافت و آشپزی) مستوجب دریافت حق الزحمه نیست. لذا زوجه که خود اولین منتفع از کارهای مذکور است، نمی تواند بابت انجام آنها مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت نماید. عنوان: احراز قصد عدم تبرع در مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک پیام: یکی از شرایط اثبات و مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، احراز عدم قصد تبرع زوجه است. اما از آنجاکه معمولا پس از ایجاد اختلاف بین زوجین اجرت المثل مطالبه می شود، و در زمان طرح دعوی، قصد عدم تبرع بیان می شود، عرفا، اصولا و عقلا برداشت می شود که در زمان انجام امور خانه داری، قصد عدم تبرع وجود نداشته است.
- وضعیت ید زوج بر جهیزیه زوجهید زوج براجناس جهیزیه زوجه امانی تلقی می شود؛ بنابراین هرگاه زوجه از اذن خود رجوع کرده و عدم رضایت خود به استمرار ید زوج بر اقلام جهیزیه را اعلام کند، زوج مکلف است عین اموال امانی را در وضعیت موجود مسترد دارد.
- ماهیت حقوقی ید زوج بر جهیزیهید زوج براجناس جهیزیه امانی تلقی می شود، بنابراین با رجوع زوجه از اذن از طریق طرح دعوی استرداد جهیزیه، امین (زوج) مکلف است عین اموال امانی را در وضعیت موجود مسترد کند. عنوان: درخواست استرداد طلا در دعوای مطالبه جهیزیه پیام: طلا از اقلام جهیزیه محسوب نمی شود و وسیله ای شخصی است؛ بنابراین از شمول حکم استرداد جهیزیه خارج است، حتی اگر در سیاهه جهیزیه قید شده باشد.
- اثر عدم تمکین بعد از محکومیت زوج به پرداخت نفقهدر صورتی که حکم تمکین موخر بر تاریخ قطعیت حکم به پرداخت نفقه معوقه باشد؛ عدم تمکین زوجه بعد از حکم مذکور خللی در مبالغ دریافتی بابت نفقه قبلی وی وارد نمی کند.
- تکلیف دادگاه در فرض متصور بودن حجر خواندهدر صورتیکه در دعوی طلاق از ناحیه زوجه، بر اساس نظریه پزشکی قانونی، ابتلای زوج به اسکیزوفرنی (منطبق با جنون استمراری) محرز باشد، دادگاه باید رسیدگی را متوقف و مراتب رابه دادستان حوزه قضایی اعلام کند. پس از رسیدگی و عندالاقتضا صدور حکم حجر و تعیین قیم، دعوی طلاق به طرفیت قیم زوج ادامه می یابد.
- منع از اشتغال زوجه به دلیل دارا بودن حضانت فرزنداندر صورت زندگی جدای از زوج و عهده دار بودن حضانت فرزندان توسط زوجه، به دلیل نیاز فرزندان به سرپرستی و حضور مادر، اشتغال دایم وی مخالف مصالح فرزندان است و حکم به منع اشتغال دایمی صادر می گردد.
- رسیدگی به ادعای جهیزیه در مرحله اجرای حکم طلاقچنانچه در حکم دادگاه راجع به طلاق موضوع جهیزیه مغفول مانده باشد، دادگاه می تواند در مرحله اجرای حکم به این موضوع رسیدگی و تصمیم متناسب را اتخاذ کند.
۱۲