لاولکس آرای قضایی مرتبط با ماده 11
قانون آیین دادرسی مدنی — ۸۷ مورد
دعوا باید در دادگاهی اقامه شود که خوانده، در حوزه قضایی آن اقامتگاه دارد و اگر خوانده در ایران اقامتگاه نداشته باشد، در صورتی که در ایران محل سکونت موقت داشته باشد، در دادگاه همان محل باید اقامه گردد و هرگاه در ایران اقامتگاه و یا محل سکونت موقت نداشته ولی مال غیرمنقول داشته باشد، دعوا در دادگاهی اقامه میشود که مال غیرمنقول در حوزه آن واقع است و هرگاه مال غیرمنقول هم نداشته باشد، خواهان در دادگاه محل اقامتگاه خود اقامه دعوا خواهد کرد.
تبصره- حوزه قضایی عبارت است از قلمرو یک بخش یا شهرستان که دادگاه در آن واقع است. تقسیم بندی حوزه قضایی به واحدهایی از قبیل مجتمع یا ناحیه، تغییری در صلاحیت عام دادگاه مستقر در آن نمیدهد.
- دادگاه صالح در دعوی مطالبه خسارت وارده به مرتعرسیدگی به دعوای مطالبه خسارت وارده به دولت ناشی از تعلیف احشام، در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده بوده و دادگاه محل وقوع مرتع، صلاحیت رسیدگی به این دعوی را ندارد.
- تاثیر سوختگی بدن زوجه بر فسخ نکاحسوختیگی بخش هایی از بدن زوجه از عیوب مصرح در قانون و موجب پذیرش دعوی فسخ نکاح نیست مگراینکه دلیلی وجود داشته باشد که ثابت کند عقد متبانیا بر صفت سالم بودن بدن واقع شده است.
- دادگاه صالح در رسیدگی به خسارات وارد به اراضی ملیدر مواردی که خوانده بدون مجوز قانونی و برخلاف قوانین مبادرت به تعلیف دام خود در اراضی ملی می نماید، مطالبه خسارت و ضرر و زیان ناشی از این عمل، حقی تلقی نمی شود که نسبت به مال غیرمنقول بوجود آمده باشد. بنابراین رسیدگی به این دعاوی در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده بوده دادگاه محل وقوع مال غیر منقول در این خصوص صلاحیتی ندارد.
- تعیین دادگاه محل انجام تعهد در دعوی چکدر خصوص تعیین دادگاه صالح جهت رسیدگی به دعوی چک، منظور از دادگاه محل انجام تعهد در رای وحدت رویه شماره 669 دیوان عالی کشور، دادگاه محل بانک صادرکننده گواهی عدم پرداخت می باشد.
- دادگاه صالح در دعوی مطالبه وجه چکاسناد تجاری به دلیل انتزاعی و مجرد بودنشان از دعاوی جانبی، وابسته به قرارداد منشا نبوده و از حیث صلاحیت دادگاه، به طور مستقل مبنا قرار می گیرند.
- دادگاه صالح در دعوی زوجه به طرفیت ورثه زوجاختیار زوجه نسبت به طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، شامل دعوی مطروحه توسط وی به طرفیت ورثه زوج متوفی نمی شود و این دعوی باید منطبق با اصول کلی آیین دادرسی مدنی، در دادگاه محل اقامت خوانده مطرح شود.
- صدور قرار عدم صلاحیت پس از پذیرش ابتدایی آندر صورتی که پس از صدور قرار عدم صلاحیت، دادگاه مرجوع الیه با پذیرش صلاحیت خود، حکم صادر کند و در مرحله تجدیدنظر نیز دادگاه با پذیرش ضمنی صلاحیت خود، به تجدیدنظرخواهی رسیدگی کند، پس از بازگشت پرونده به مرحله بدوی و تجدیدنظرخواهی مجدد، صدور قرار عدم صلاحیت دادگاه بدوی از ناحیه دادگاه تجدیدنظر، فاقد وجاهت قانونی و موجب اطاله دارسی است.
- دادگاه صالح در دعوی مطالبه وجه چکدر صورتی که چک صادره قابل وصول در تمام بانکهای ایران باشد و دارنده به شعبه ای غیر از شعبه بانک محال علیه مراجعه کرده و در آنجا گواهی عدم پرداخت صادر شود، دادگاه مستقر در حوزه قضایی این بانک، صلاحیت رسیدگی به دعوی مطالبه وجه چک را ندارد و تنها دادگاه محل صدور چک، محل بانک محال علیه و محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی است.
- دادگاه صالح در دعوی مطالبه اسناد صادره بر عهده موسسات مالی اعتباریبه اسنادی که عنوان چک بر عهده موسسات مالی اعتباری صادر می شوند عنوان چک اطلاق نمی شود و دارنده نمی تواند دعوی مطالبه وجه این اسناد را در یکی از دادگاههای محل وقوع عقد، یا اجرای تعهد و یا محل اقامت خوانده اقامه کند. بنابراین رسیدگی به این دعاوی در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده است.
- تعیین صلاحیت محلی بدون ایراد خواندهدر صورتی که خوانده بر اساس ابلاغ وقت در نشانی که خواهان به عنوان محل اقامت وی اعلام کرده است، در مرجع رسیدگی حاضر شده و ایرادی به صلاحیت دادگاه وارد نکند، دادگاه نمی تواند به جهت اقامت خوانده در شهر دیگر از خود نفی صلاحیت کند.
- مرجع رسیدگی به دعوای تنفیذ صلح نامه مال غیرمنقولدعوای تنفیذ صلح نامه که پیش از این میان طرفین منعقد شده است، ارتباطی به مفاد آن ندارد؛ بنابراین در صورتی که این صلح نامه راجع به اختلافات ملکی باشد نیز رسیدگی به این دعوی در دادگاه محل اقامت خوانده بوده و دادگاه محل وقوع مال غیرمنقول در این خصوص صلاحیتی ندارد.
- بانک محال علیه در دعوی مطالبه وجه چکمقصود از بانک محال علیه در دعوی مطالبه وجه چک، شعبه محل افتتاح کننده حساب صادرکننده است و اخذ گواهی عدم پرداخت از شعبه دیگر همان بانک در شهری دیگر، به این معنا نیست که شعبه اخیر، به عنوان بانک محال علیه تلقی شود؛ زیرا امکان وصول چک از شعبات دیگر بانک، امتیازی است که بانک برای اعتبار بخشی و گردش پولی بیشتر بین تجاردر اقصی نقاط کشور برای مشتریان در نظر گرفته است.
- رابطه انجام مورد وکالت و عزل وکیلبا انجام مورد وکالت عملا وکالتنامه تفویضی مرتفع می شود؛ بنابراین موجبی برای عزل وکیل باقی نخواهد بود.
- دادگاه صالح در دعوی استرداد ثمن عقد بیع باطلاز آنجایی که کلیه دیون، حتی در فرضی که مربوط به مال غیر منقول باشند، منقول محسوب می شوند، در فرض مستحق للغیر در آمدن مبیع، دعوی مطالبه ثمن پرداختی، منقول محسوب و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده است.
- حدود صلاحیت دادگاه محل اقامت زوجه پس از فوت زوجاختیار زوجه نسبت به طرح دعوی در محل اقامت خود معطوف به دعاوی ناظر به روابط زوجین بوده و از دعاوی مربوط به زوجیت منصرف است.
- قلمرو اختیار زوجه در طرح دعوی در محل سکونت خوداختیار زوجه در طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، ناظر بر دادگاه محل سکونت اصلی و دایمی وی می باشد. بنابراین زوجه نمی تواند در محل سکونت موقتی و محل مسافرت چند روزه خود طرح دعوی کند.
- تاثیر تردید خواهان نسبت به نشانی خوانده بر صلاحیت دادگاههرچند مناط تعیین صلاحیت دادگاه، صلاحیت آن در زمان تقدیم دادخواست است، اما این امر درفرضی است که در زمان اقامه دعوی، دادگاه مذکور بطور واقعی صلاحیت داشته باشد؛ بنابراین اگر خواهان با تردید و به طور حدسی، نشانی خوانده را اعلام کرده اما با استعلام از دادگاه، اقامتگاه وی در محل دیگری کشف شود، نمی توان اعلام آدرس ابتدایی را موجب ایجاد صلاحیت دادگاه دانست.
- دادگاه صالح در دعوای مستند به قبض انبار یا اوراق ترخیصاوراق ترخیص و قبوض انبار عمومی، عرفا قرارداد محسوب نمی شوند. بنابراین در دعوی مستند به این اسناد، دعوی مستند به قرارداد محسوب نبوده و دادگاه محل اقامت خوانده صالح به رسیدگی است.
- (1)- مرجع حل اختلاف در صلاحیت بین دادگاه عمومی و خانواده(2)- مرجع رسیدگی به دعوی الزام زوج به انجام تعهد1-در صورت حدوث اختلاف در صلاحیت بین دادگاه عمومی و دادگاه خانواده حوزه قضایی واحد، مرجع حل اختلاف دادگاه تجدیدنظر همان استان می باشد. 2-رسیدگی به دعوی الزام زوج به انجام تعهد مبنی بر تهیه بعضی از اقلام به عنوان شیر بها که جزء جهیزیه محسوب می شود در صلاحیت دادگاه خانواده است.
- مرجع صالح در رسیدگی به دعوی نفی ولدتجمیع دعاوی متعدد در دادگاهی که نخستین دعوی در آن اقامه شده، مربوط به دعاوی خانوادگی اقامه شده توسط زوجین به طرفیت یکدیگر است. بنابراین دعوی نفی ولد از شمول آن خارج است.
- ضابطه تعیین دادگاه صالح در خصوص ملکآنچه در تعیین صلاحیت دادگاه عمومی معیار و ملاک است، قرار گرفتن ملک در "حوزه قضایی" دادگاه رسیدگی کننده است نه حوزه ثبتی؛ چراکه لزوما حوزه ثبتی و قضایی بر هم منطبق نیستند.
- دادگاه صالح در دعوی مطالبه خسارت ناشی از قلع اشجاردعوی اداره منابع طبیعی به خواسته مطالبه خسارت ناشی از قطع چندین اصله درختچه، دعوایی غیرمنقول محسوب می شود و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه محل وقوع درختان است. زیرا اشجار مادامی که بریده نشده اند، غیرمنقول محسوب می شوند.
- دادگاه صالح در دعوی استرداد وجه رهن(ودیعه)دعوی استرداد وجه رهن( ودیعه)، در حکم منقول است؛ بنابراین رسیدگی به آن در صلاحیت محلی دادگاه محل اقامت خوانده است.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر عقدی که از طریق تماس تلفنی منعقد می شود، محل اعلام قبولی، محل انعقاد عقد محسوب می شود.
- دادگاه صالح جهت ابطال مبایعه نامه عادی مال غیرمنقولاز آنجاکه دعوی ابطال مبایعه نامه عادی مال غیر منقول، ناشی از قرارداد است در حکم منقول بوده و رسیدگی به آن در صلاحیت دادگاه محل اقامت خوانده است.