نشست قضایی درباره بررسی افزایش خسارت تاخیر تادیه تا زمان پرداخت آخرین قسط اعسار

اگر قسمتی از محکوم به، پرداخت خسارت تاخیر تادیه تا زمان اجرای کامل حکم باشد و محکوم علیه دعوای اعسار از نوع تقسیط مطرح نماید؛ در این حالت خسارت تاخیر تادیه مستمرا تا زمان پرداخت آخرین قسط حکم اعسار افزایش می یابد یا اینکه این افزایش در زمان یا مرحله ای خاص متوقف می گردد؟

در مواردی که حکم دادگاه در احتساب خسارت تاخیر تادیه دین مستند به ماده ۵۲۲ ق.آ.د.م می باشد؛ اولا: تا زمان صدور حکم اعسار خسارت تاخیر تادیه محاسبه می گردد. ثانیا: با صدور حکم اعسار به لحاظ اینکه به موجب این حکم ملایت مدیون منتفی تلقی می گردد، از زمان صدور حکم اعسار نسبت به آنچه اقساط آن تعیین گردیده به عنوان اعسار نسبی خسارت تاخیر تادیه به لحاظ عدم ملایت مدیون تعلق نمی گیرد، مگر اینکه سررسید اقساط فرارسیده و محکوم علیه از پرداخت آن امتناع کند و نسبت به اقساط معوقه از زمان امتناع، خسارت تاخیر تادیه تعلق می گیرد. خسارت تاخیر تادیه تا زمان پرداخت قطعی و کامل محکوم به مستمرا افزایش می یابد، زیرا خسارت تاخیر تادیه یا بر اساس قرارداد طرفین یا بر اساس مفاد ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی مدنی می باشد که در هر دو حالت، زمان انقطاع خسارت، پرداخت کامل دین می باشد. به عبارت دیگر خسارت تاخیر تادیه تا زمان پرداخت آخرین بخش دین مستمرا افزایش می یابد و از آنجا که حکم تقسیط، تغییری در میزان محکوم به ایجاد نمی کند، بلکه نحوه پرداخت را مشخص می کند و از سویی محکوم علیه خود با میل و رضا این حکم را درخواست نموده و صرف صدور حکم اعسار به معنای اجرا بلا اعتبار شدن حکم سابق نیست، لذا خسارت تاخیر تادیه تا پرداخت آخرین قسط اعسار، بر مبنای توافق سابق طرفین یا نرخ بانک مرکزی (حسب مورد) محاسبه و محکوم علیه مکلف به پرداخت است. خسارت تاخیر تادیه بر اساس توافق طرفین، در پاره ای موارد به میزان بالا تعیین می گردد که اگر این خسارت را موکول به پرداخت آخرین قسط حکم اعسار نماییم، موجب عسر و حرج محکوم علیه شده و حتی در اکثر موارد مبلغ خسارت تاخیر تادیه از اصل دین بیشتر می گردد و از سویی موضوع حکم دادگاه باید خواسته مشخص و معینی باشد، لذا به نظر می رسد ماهیت حکم اعسار را باید اینگونه تفسیر نمود که دادگاه در لحظه صدور حکم تمامی اوضاع و احوال حاکم بر پرونده از جمله میزان به روز محکوم به و وضعیت مالی محکوم علیه را در نظر گرفته سپس نحوه پرداخت میزان مشخص و معینی از محکوم به را تعیین نموده است و موکول نمودن این حکم به مبالغ نا مشخص آتی صحیح نمی باشد، بنابراین در لحظه اجرای حکم اعسار، خسارت تاخیر تادیه قطع می گردد و صرفا اصل دین و خسارت تاخیر تادیه تا زمان لازم الاجرا شدن حکم اعسار محاسبه می گردد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹