نشست قضایی درباره مطالبه مهرالمثل در صورت ازاله بکارت

پسر و دختری پس از برقراری رابطه نامشروع و ازاله بکارت، با مهر معین نزد عاقدی به نکاح منقطع یکدیگر درمی آیند. دختر متعاقبا از مهر خویش صرف نظر می کند و زوج نیز مدت باقیمانده را بذل می کند. زوجه علیه زوج در دادگاه حقوقی جهت دریافت مهرالمثل خویش اقامه دعوا می کند؛ با این شرح که چون هنگام انعقاد عقد نکاح منقطع و هنگام صرف نظر کردن از مهر به سن رشد نرسیده و کمتر از هجده سال داشته است؛ لذا استحقاق دریافت مهرالمثل را دارد. زوجه در آن هنگام بیش از هفده سال و یازده ماه داشته است، دادگاه با چه تکلیفی مواجه است؟

این سوال در دو کمیسیون تخصصی مطرح شده است: نشست قضایی ۱: نظر اکثریت: اولا: عقد نکاح دختر کمتر از ۱۸ سال بدون موافقت پدر نافذ نیست و در صورت عدم تنفیذ پدر فاقد اعتبار قانونی و شرعی است. ثانیا: با فرض این که عقد واقع شده انقطاعی بوده است و با بذل مدت منحل شده باشد، حقوق زوجه بابت مهر با توجه به ماده واحده قانون راجع به رشد متعاملین مصوب ۱۳ شهریور ۱۳۱۳ و غیررشید شناخته شدن وی به موجب این قانون به قوت خود باقی است و زن مورد نظر استحقاق مطالبه آن را پس از سن رشد (۱۸ سالگی) دارد و در صورتی که دارای ولی قهری باشد، از جانب ولی قهری او قبل از ۱۸ سالگی وی نیز قابل مطالبه خواهد بود و بذل مهر قبل از ۱۸ سالگی طبق قانون فوق الذکر منتفی و فاقد اثر است. نظر اقلیت: در فرض سوال، قبل از انعقاد عقد منقطع دو نفر با یکدیگر رابطه داشته و دختر ازاله بکارت شده است و چنان چه زوجه از مهر خود صرف نظر کرده در حقیقت از اجرت خود صرف نظر کرده نه مهر، لذا می تواند درخواست مهرالمثل خود را از دادگاه بنماید. ازاله بکارت قبل از عقد بوده و در آن زمان مهری تعیین نشده که زن از آن صرف نظر نماید ولی به لحاظ این که از او ازاله بکارت شده خصوصا در آن زمان هم رشید نبوده، مستحق مهرالمثل است. نشست قضایی ۲: با تصریح به این که موضوع مطالبه مهر مقرر در عقد موقت که بعد از ازاله بکارت بین طرفین واقع شده و در جای خود به دلیل عدم رشد زوجه و این که به سن قانونی نرسیده، قابلیت مطالبه خواهد داشت، آن چه در سوال مورد نظر است، موضوع مهرالمثل به لحاظ ازاله بکارت است که امر دیگری می باشد و به دلیل این که ازاله بکارت واقع شده، با توجه به مواد ۱۰۹۱ و ۱۰۹۹ قانون مدنی که با وجود شرعی و قانونی بودن روابط طرفین، زن را مستحق دریافت مهرالمثل به دلیل ازاله بکارت می داند، به نحو اولی در موردی که ازاله بکارت منشا شرعی و قانونی نیز نداشته، قابل مطالبه از ناحیه زن را دارد. علاوه بر آن، ماده ۴۴۱ قانون مجازات اسلامی مشعر بر آن است که با ازاله بکارت از دختر بدون این که لازمه این ازاله اجبار یا اکراه باشد، حق مطالبه مهرالمثل به وجود می آید. بنا به مراتب، مشارالیها حق مطالبه مهرالمثل را در این فرض دارد. در نتیجه نظرهای اعلامی مورد تایید نمی باشد. چون انصراف از مهر توسط زوجه در کمتر از سن هجده سالگی بوده و به نظر می رسد که ازاله بکارت نیز شده است و اشخاص غیررشید نمی توانند اقدام مالی نموده و یا اموال خویش را به دیگران منتقل نمایند؛ لذا انصراف وی از مهر قبل از سن هجده سالگی وجهه قانونی نداشته است. چون زوجه در آستانه سن هجده سالگی قرار داشته، در حکم رشید است و اقدام وی دارای آثار حقوقی می باشد. لذا نمی تواند مجددا تقاضای اجرت المثل کند. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۸