لاولکس پرسش
با عنایت به مفاد ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ که اشعار داشته: در جرایم موجب حد یا قصاص هر گاه افراد بالغ کمتر از هجده سال ماهیت جرم انجام شده یا حرمت آن را درک نکنند و یا در رشد و کمال عقل آنها شبهه باشد حسب مورد با توجه به سن آن ها به مجازات های پیش بینی شده در این فصل محکوم می گردند.
آیا مجازات های جایگزینی که در خصوص حدود نسبت به نوجوانان اعمال می گردد ماهیت حدی دارند یا تعزیری؟ چرا که اگر قایل باشیم که ماهیت آنچه اعمال می گردد حدی است چنانچه نوجوان مرتکب جرایم متعدد شده باشد در راستای اعمال ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ قاعده جمع جرایم و جمع مجازاتها جاری است و از سوی دیگر محکوم علیه نمی تواند از تاسیسات حقوقی مانند: آزادی مشروط، تعلیق مجازات، تخفیف و... بهره مند گردد.
نظر و پاسخ
آنچه در راستای احراز مصداق ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی به عنوان مجازات تعیین می شود فاقد اوصاف حد و قصاص حسب مورد است؛ بناء علیه از قواعد و مقررات مربوط به مجازات های تعزیری تبعیت می کند؛ نظریه اکثریت در حد استنتاج مرقوم تایید می گردد.
نظر به اینکه مجازات های حدی لا یتغیر می باشند و قابل تخفیف، تبدیل، تعلیق و... نیستند اما آنچه که در راستای ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در خصوص نوجوانان اعمال می گردد ماهیتی کاملا متفاوت از مجازات حدی دارد؛ مثلا جایی که در خصوص بزه لواط دخولی به عنف یا زنای به عنف که مجازات قانونی آن اعدام است اما به لحاظ عدم رشد و کمال عقلانی مرتکب به نگهداری در کانون اصلاح و تربیت محکوم می گردد چه تجانسی بین اعدام و نگهداری در کانون می باشد و ماهیت مجازات کاملا تغییر می کند و از سلب حیات به حبس تغییر می یابد و در نتیجه هم قابل تخفیف می باشد و هم می تواند پس ازحصول شرایط چنانچه مرتکب جرایم متعددی شده باشد، قاعده جمع جرایم و اعمال مجازات اشد را در راستای اعمال ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی در مورد وی قابل اجرا دانست.
هر چندکه در خصوص نوجوانان، چنانچه مشمول ماده ۹۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ شوند نوع مجازات تغییر می یابد اما چون ماهیت جرم تغییر نمی یابد لذا مجازات جایگزین حد از همان قواعد مجازات های حدی تبعیت می کنند و قابل تخفیف نیستند و اعطای آزادی مشروط و تعلیق مجازات نسبت به آنها ممکن نیست و چنانچه نوجوان مرتکب جرایم متعدد شده باشد مجازات اشد تعزیری با مجازات جایگزین حد در اجرای احکام جمع و نسبت به محکوم علیه اعمال می گردد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۶