لاولکس پرسش
عده ای با سه دستگاه موتورسیکلت، راکبین یک دستگاه موتورسیکلت را مورد تعقیب قرار می دهند. در این اثنا، احد از راکبین موتورسیکلت های تعقیب کننده با مشت و لگد، راکبین موتورسیکلت مورد تعقیب را می زند. در این حین موتور سیکلت مورد تعقیب از جاده منحرف و واژگون می گردد. واحد از راکبین آن مجروح می گردد در نهایت هیات پنج نفره کارشناسان رسمی علت تامه وقوع تصادف را ۵۰ درصد متوجه تعقیب کننده ای که با مشت و لگد می زده و ۵۰درصد راکب موتورسیکلت مورد تعقیب را به علت تخطی از سرعت مطمینه اعلام کرده اند. آیا این نظر، با اوضاع و احوال مسلم حاکم بر قضیه همخوانی دارد یا خیر؟
نظر و پاسخ
در فرض سوال موضوع اجتماع سبب و مباشر مطرح است، تعقیب کنندگان اگر سبب سرعت گرفتن راننده و تجاوز از سرعت مطمینه یا مجاز شده باشند و راننده به علت تجاوز از سرعت مطمینه مسیولیت پیدا می کنند و در صورت قابلیت استناد حادثه به هر دو عامل به نسبت میزان تاثیری که کارشناس تعیین کرده است مسیول پرداخت دیه جراحات وارده به سرنشینان موتور خواهند بود.
هرچند وقوع رفتار مجرمانه، حین رانندگی به وقوع پیوسته است اما نباید آن را تصادف جرحی حین رانندگی تلقی کرد و تخطی مجنی علیه را از سرعت مطمینه حین رانندگی، از اسباب وقوع بزه محسوب نمود. بلکه قاضی رسیدگی کننده به پرونده، اول باید بررسی کند آیا موضوع منطبق باحکم ماده ۴۹۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۴ می باشد یا خیر؟ در صورت انطباق با آن باید به این سیوال پاسخ داده شود که آیا علت تامه واژگونی موتورسوار در حال فرار، ضربات مشت و لگد موتورسوار پشتی بوده است یا خیر؟ اگر صرف ضربات موتورسوار پشتی، علت واژگونی موتور سوار درحال فرار، هرچند باسرعت غیرمجاز باشد مسیول تام وقوع رفتار مجرمانه، مشت و لگدزننده می باشد. در پرداخت وجه متعلقه سایرین مسیولیتی ندارند، همزمان موتورسوار تعقیب کننده را در صورت تحقق شرایط می توان به عنوان معاون در وقوع بزه به استناد ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ مورد پیگیری قرار داد. اما چنانچه مشت و لگد موثر در سرنگونی مجنی علیه نباشد. بلکه تعقیب آنها و ترس راننده فرارکننده، باعث وقوع حادثه شده باشد کلیه تعقیب کنندگان وفق مقررات ماده ۵۲۶ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۴، هریک به میزان تاثیر رفتارشان مسیول هستند و در هر صورت مجنی علیه فاقد مسیولیت می باشد. چرا که اگر تعقیب کنندگان نبودند هرچند نامبرده با سرعت غیرمجاز رانندگی می کرد احتمالا حادثه مذکور به وجود نمی آمد.
از دیگر سو باید در نظر گرفت که مبنای وقوع رفتار مجرمانه طرفین، عدم رعایت مقررات رانندگی می باشد. چرا که به همان سرعتی که راننده متواری، رانندگی می کرده، تعقیب کنندگان نیز با همان سرعت وی را تعقیب می کردند که با مشت و لگد وی را یکی از آنها می زده است و مطمینا اگر تمامی موتور سیکلت سواران با سرعت مطمینه رانندگی می کردند این اتفاق به وقوع نمی پیوست و نمی توان ترسیدن فردی را حین رانندگی، از عوامل رافع مسیولیت کیفری تلقی نمود. لذا چنانچه موتورسوار تعقیب کننده با مشت و لگد، موتورسوار جلویی را که مجنی علیه با سرعت غیرمجاز در حال رانندگی بوده، زده و مشارالیه سرنگون گردیده است باید با جلب نظر کارشناس رسمی، با لحاظ اجتماع اسباب وقوع بزه، وفق ماده ۵۲۶ قانون مجازات اسلامی هریک از عاملین را به میزان تاثیر رفتارشان، مسیول دانست.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۶