لاولکس پرسش
آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند حکم صادره از مراجع بدوی را قرار تلقی کند و بر این اساس اظهارنظر کند؟
نظر و پاسخ
مطابق ماده ۲۹۹ قانون آیین دادرسی مدنی سال ۱۳۷۹، چنانچه رای دادگاه راجع به ماهیت دعوا و قاطع آن به طور کلی یا جزیی باشد حکم و در غیر این صورت قرار نامیده میشود. بنابراین، اگر رای دادگاه بدوی بدون ورود در ماهیت دعوا، ظاهرا به صورت حکم صادر شده ولی از حیث استدلال و نتیجه منطبق با قرار باشد و متضمن اشکال موثر دیگری نباشد دادگاه تجدیدنظر استان، آن را قرار تلقی و در نتیجه تایید مینماید. در صورت وجود ایرادات و اشکالات قانونی موثر
مقتضی نقص، با تشخیص قرار بودن رای بدوی، آن را فسخ و پرونده را جهت رسیدگی و صدور رای مقتضی به دادگاه صادرکننده قرار اعاده میکند.
چنانچه دادگاه بدوی با وجود نقص در رسیدگی مبادرت به انشای حکم کند، دادگاه تجدیدنظر نمیتواند حکم ماهوی صادره را قرار تلقی کند و بر این اساس اتخاذ تصمیم نماید ولی در جایی که رای دادگاه از حیث استدلال و نتیجه منطبق با قرار است ولی در پایان آن را به صورت حکم اعلام کرده است مثلا ضمن اعلام ایراد شکلی، مبادرت به صدور حکم مینماید، چون این امور متضمن اشتباه است با وحدت ملاک از ماده ۴۰۳ قانون آیین دادرسی مدنی میتوان آن را قرار تلقی کرد و بر این اساس اظهارنظر نمود چرا
که تلقی نمودن چنین رایی به قرار، باعث محرومیت اصحاب دعوا از بعضی مراحل
دادرسی میشود.
دادگاه تجدیدنظر در هر صورت اختیار تلقی حکم به قرار را ندارد چرا که دادگاه بدوی در ماهیت امر اظهارنظر نموده است و طبق تعریف قانونگذار از حکم، چنین اظهارنظری حکم تلقی میشود و چنانچه به هر دلیل ایرادی بر دادنامه تجدیدنظر خواسته باشد باید براساس مقررات مربوط به احکام رفتار نماید.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۵