نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۵/۱۴۴ مورخ ۱۴۰۵/۰۵/۲۴

حکم بر پذیرش اعسار محکوم علیه با پرداخت به نحو اقساط صادر شده است؛ چنانچه محکوم علیه در پرداخت اقساط سررسید شده کوتاهی کند، آیا اجرای احکام مدنی به طور خودکار هر قسط عقب افتاده را به همراه خسارت تاخیر تادیه آن وصول می کند و یا آنکه خسارت تاخیر تادیه اقساط عقب افتاده محاسبه و به تعداد اقساط افزوده خواهد شد؟ آیا تعلق خسارت تاخیر تادیه به اقساط عقب افتاده مستلزم و جود محکومیت محکوم علیه به پر داخت خسارت تاخیر تادیه نسبت به اصل بدهی در اجراییه اولیه است و یا در صورتی که خسارت تاخیر تادیه در اجراییه اولیه در زمره محکومیت های محکوم علیه نباشد، آیا اقساط عقب افتاده هم فاقد خسارت تاخیر تادیه می باش د؟

اولا، در موارد مطالبه طلب و نیز خسارت تاخیر تادیه وفق ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ۱۳۷۹ ، مرجع قضایی در رای خود دو مبلغ را تعیین نمی کند؛ بلکه حکم به پرداخت اصل طلب به همراه خسارت تاخیر تادیه آن که باید طبق ضابطه مندرج در این ماد ه در زمان اجرا محاسبه و وصول شود، صادر می کند؛ بنابراین، در فرضی که محکوم علیه بخشی از محکوم به را پرداخت کرده است، مکلف به پرداخت باقیمانده محکوم به بر اساس شاخص تورم اعلامی از سوی بانک مرکزی خواهد بود؛ یعنی خسارت تاخیر تادیه موضوع ماده ۵۲۲ یادشده که به م نظور جبران کاهش ارزش پول مقرر شده است، به آن بخش از محکوم به که پرداخت نشده است، نیز تعلق می گیرد و این فرض منصرف از مبحث خسارت مرکب است. بنا به مراتب پیش گفته، در فرض سوال با لحاظ اصل محکوم به و خسارت تاخیر تادیه در زمان هر یک از پرداخت ها و بر مبنای مبلغ پرداختی در هر مرحله، کسری از اصل محکوم به و خسارت متعلقه، محاسبه و از میزان محکوم به کسر می.شود ثانیا، در فرض معوق شدن اقساط و پرداخت مبالغی از سوی محکوم،علیه از محل مبالغ پرداختی ابتدا پیش قسط و اقساط معوق گذشته به ترتیب محاسبه می شود و باقی مانده در ذمه محکوم علیه باقی می ماند و مطابق رای وحدت رویه شماره ۸۲۴ مورخ ۱۴۰۱/۶/۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور، در فرض تاخیر در پرداخت پیش پرداخت و یا هر یک از اقساط محکوم به، خسارت تاخیر تادیه محاسبه می.شود ثالثا، در فرضی که خسارت تاخیر تادیه جزء محکوم به نبوده و در اجراییه ذکر نشده باشد، نظر به اینکه اساسا اجرای احکام مکلف به اجرای مفاد اجراییه است، لذا تکلیفی به محاسبه و وصول خسارت تاخیر تادیه اقساط معوق در پرونده اجرایی راجع به اصل محکوم به ندارد؛ بلکه وصول و محاسبه خسارت تاخیر تادیه مستلزم اقامه دعوا و صدور.حکم و اجراییه جداگانه است دکتر محمدعلی شاه حیدری پور