نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۳/۱۰۵۵ مورخ ۱۴۰۴/۰۶/۰۳

در راستای صدور تامین خواسته، از خواهان خسارت احتمالی اخذ و این قرار صادر می شود؛ در مرحله اجرای قرار، وجهی از خوانده توقیف می شود؛ اما پس از رسیدگی ماهوی، حکم قطعی به رد دعوای خواهان )درخواستکننده قرار تامین خواسته( صادر می شود. در این مرحله خوانده در اجرا ی ماده۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ جبران خسارت خود را درخواست می .کند دادگاه صادر کننده حکم، ماده۵۲۲ این قانون را مبنای جبران خسارت دانسته و محکوم علیه را مکلف کرده است از زمان توقیف وجه نقد تا زمان صدور حکم بر ا ساس شاخص اعلامی توسط بانک مرکزی، خسارت تاخیر تادیه را پرداخت کند. در خصوص این فرض خواهشمند است به پرسش:های زیر پاسخ دهید ۱ - آیا دادگاه فارغ از اقامه دلیل از سوی محکوم له و رسیدگی قضایی به ادله ابرازی، می تواند در خصوص خسارت ناشی از صدور و اجرای قرار تامین خواسته اتخاذ تصمیم کند؟ ۲ - آیا دادگاه می تواند بیش از خسارت احتمالی تودیع شده، خواهان قرار تامین خواسته را به جبران خسارت محکوم کند؟ ۳ - آیا در مطالبه خسارت یادشده مقررات ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ قابلیت اعمال دارد؟

۱ - هرچند مطالبه خسارت توسط خوانده دعوا به استناد ماده۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ در فرض صدور رای به نفع خوانده، مقید به رعایت برخی تشریفات دادرسی نیست؛ اما از نظر ماهوی در این دعوا نیز باید ارکان مسوولیت مدنی؛ از جمله ورود ضرر به خوانده و رابطه .سببیت بین توقیف مال و ضرر وارد شده اثبات شود ۲ - با توجه به این که در مقام صدور رای به جبران خسارت ناشی از اجرای قرار تامین خواسته )موضوع ماده ۱۲۰ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در ام ور مدنی مصوب۱۳۷۹ ( دادگاه باید میزان خسارت واقعی و مستقیم ناشی از توقیف مال را ارزیابی و توقیف کننده را به جبران آن محکوم کند، این خسارت می تواند بیشتر یا کمتر از تامین سپرده شده از سوی خواهان برای صدور قرار تامین خواسته و به منظور جبران خسارات احتمالی ناش ی از اجرای این قرار باشد و با توجه به اطلاق ماده۱۲۰ یادشده، در فرض سوال موجبی برای طرح دعوای مستقل نسبت به مازاد بر تامین سپرده شده نمی.باشد ۳ - ،در فرض سوال، در خصوص چگونگی محاسبه خسارت تاخیر تادیه نسبت به وجوه توقیفی با توج ه به شرایط مقرر در موضوع خسار ت تاخیر تادیه، می توان از شیوه و ترتیب مندرج در ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ .استفاده کرد دکتر احمد محمدی باردیی