نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۵۱ مورخ ۱۴۰۰/۰۸/۰۴

مالکیت اراضی مستثنیات داخل و حریم روستاها و زمین های بلاصاحب و مجهول المالک و رها شده متعلق به چه کسی است؟ با توجه به این که افراد سوجو و زمین خوار با علم به وجود شبهه مالکیت و بعضا با تبانی و آگاه اقدام به تصرف این گونه اراضی می نمایند،چه کسی باید در این خصوص طرح شکایت کند و نقش دادستان ها در این خصوص چیست؟ آیا می توان این اراضی را جهت اجرای طرح های عام المنفعه در اختیار شورای روستا و دهیاری قرار داد؟

۱ - اراضی مستثنیات موضوع سوال عمدتا سابقه احیا و بهره برداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است و لذا داخل در تعریف اراضی موات موضوع ماده۱ قانون نحوه واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری اسلامی ایران مصوب۱۳۵۸ می باشد و به موجب اصل چهل و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده ۲۷ قانون مدنی، جزء انفال محسوب شده و در اختیار حکومت اسلامی است و به سبب استقرار این اراضی داخل در محدوده روستا برای استفاده عموم اختصاص یافته و در اختیار دهیاری.ها قرار دارد ۲ - اولا، به موجب قانون تاسیس دهیاری های خودکفا در روستاهای کشور مصوب۱۳۷۷ و مواد۲ و۱۰ اساسنامه تشکیلات و سا زمان دهیاری ها مصوب۱۳۸۰، دهیاری ها که نهاد عمومی غیردولتی می باشند، از جمله امر مراقبت و حفظ و نگهداری اموال و تاسیسات عمومی در اختیار و به تبع آن، وظیفه جلوگیری از تجاوز و تصرف نسبت .به آنها را بر عهده دارند ثانیا، در صورتی که نسبت به املاک موضوع سوال که در مالکیت عمومی است، اعمالی مانند تصرف عدوانی و ثبت مال غیر صورت پذیرد، دهیاری که در این خصوص ذی سمت است، باید حسب مورد نسبت به طرح شکایت .یا تقدیم دادخواست حقوقی اقدام نماید ثالثا، تصرف اراضی موضوع ماده۶۹۰ قانون مجازات اسلامی مصوب۱۳۷۵ با لحاظ حکم مق رر در ماده۱۰۴ قانون مجازات اسلامی )اصلاحی۱۳۹۹ ( نسبت به املاک و اراضی عمومی از جرایم غیر قابل گذشت است؛ و دادستان ذی ربط وفق مواد۹ و۱۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ موظف به تعقیب کیفری مرتکب .است