نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۴ مورخ ۱۴۰۰/۰۶/۲۷

۱ - آیا با توجه به ماده۱۰۸۲ قانون مدنیو تبصره ذیل آن و قانون استفساریه تبصره ذیل این ماده مصوب ۱۳۸۴ که پرداخت مهریه را با فرض این که وجه نقد باشد، بر اساس قیمت زمان پرداخت اعلام کرده است؛ اما در ماده۲ آیین نامه اجرایی تبصره مصوب۱۳/۲/۱۳۷۷ هیات وزیران ملاک را شاخص بها در سال قبل از پرداخت قرار داده است، چنانچه زوج بخواهد مهریه پرداخت کند، بر اساس چه قیم تی و به چه نحوی باید پرداخت شود؟ ۲ - چنانچه زوج فوت شده باشد، با توجه به تعارض ماده و تبصره و قانون استفساریه آن که ملاک را قیمت زمان پرداخت اعلام داشته؛ اما ماده۳ آیین نامه اجرای این تیصره ملاک را قیمت زمان فوت زوج اعلام داشته است، کدام یک از این دو قیمت ملاک است؟ ۳ - چنانچه مهریه وجه نقد بوده و بر ذمه پدر زوج باشد و ملاک در پرداخت مهریه با فرض فوت زوج قیمت زمان فوت باشد، آیا این حکم با فوت پدر زوج که مهریه بر عهده وی است؟ نسبت به وی نیز مجری است و مهریه بر اساس شاخص زمان فوت پدر زوج باید پرداخت شود؟ ۴ - آی ا ملاک در محاسبه شاخص بها، شاخص سالانه اعلامی بانک مرکزی است یا شاخص ماهانه ای که اعلام می شود؟ ۵ - آیا در محاسبه مهریه و محاسبه خسارت تاخیر تادیه وجوه نقد طبق شاخص بانک مرکزی تفاوتی وجود دارد و ملاک در مهریه شاخص سالانه و ملاک در خسارت تاخیر تادیه موضوع ما ده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ شاخص ماهانه است یا این که با توجه به فلسفه حکم که احتساب کاهش ارزش پول بوده است،در هر دو شاخص ماهانه اعلامی بانک مرکزی ملاک است؟

۱ - هرچند قانون استفساریه تبصره ذیل ماده۱۰۸۲ ق انون مدنی مصوب۱۳۷۶ ، منظور از زمان تادیه مهریه موضوع تبصره الحاقی۲۹/۴/۱۳۷۶ به ماده یادشده را زمان اجرای حکم قطعی و لازم الاجرا دانسته است؛ اما نظر بر این که وفق تبصره یاد شده، مهریه وجه رایج متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه به نسبت سال وقوع عقد پرداخت می شود، محاسبه مهریه به شرح مذکور در این تبصره مستلزم تحقق عنوان شاخص سالانه است که این عنوان صرفا بر شاخص سال قبل از تادیه صدق می کند و در خصوص سال زمان تادیه، چنین شاخصی تحقق نیافته تا بر اساس آن امر محاسبه صورت گیرد. لذا همان گونه که در آیین نا مه اجرایی این تبصره مصوب۱۳/۲/۱۳۷۷ هیات وزیران آمده است، ملاک متوسط شاخص بها در سال قبل و به ترتیب تعیین شده در این آیین نامه است؛ بنابراین در فرض سوال، زوج ملزم به پرداخت مهریه وجه رایج .بر اساس متوسط شاخص بها در سال قبل است ۲ - ماده۱۰۸۲ قانون مدنی و تبصر ه الحاقی به آن و قانون استفساریه این تبصره در مقام بیان فرض غالب بوده )از حیث احتساب زمان پرداخت( و مطالبه بعد از فوت زوج تابع عمومات حاکم بر تقسیم ماترک از جمله مواد۸۶۸ و۸۶۹ قانون مدنی است و ماده۳ آیین نامه اجرایی تبصره یادشده مصوب۱۳/۲/۱۳۷۷ هیات وزیر ان نیز همسو با عمومات اخیر.الذکر است ۳ - عبارت»فوت زوج « در ماده۳ آیین نامه اجرایی یادشده ناظر بر فرض غالب است که زوج شخصا عهده دار پرداخت مهریه می باشد؛ بنابراین در فرض سوال که مهریه بر ذمه پدر زوج قرار گرفته است، فوت زوج تاثیری در حقوق زوجه ندارد و زوجه وفق عمومات می.تواند مهریه را از مدیون مطالبه کند ۴ و۵ - منظور از شاخص سالانه موضوع ماده۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب۱۳۷۹ نرخ تورم سالانه براساس میانگین اعداد شاخص قیمت در یکسال منتهی به هر ماه می.باشد اما در خصوص مهریه منظور سال شمسی است