لاولکس پرسش
چنانچه شخصی به استناد سند اجاره مقید به زمان خود علیه مالک یا متصرف دیگری، دعوای کیفری رفع تصرف عدوانی مطرح کند و دادگاه نیز به استناد مفاد همان سند اجاره به رفع تصرف عد وانی مالک یا متصرف حکم بدهد، آیا پس از قطعیت این حکم و پایان یافتن مدت اجاره )پایان مالکیت بر منافع( یا ابطال قرارداد اجاره، شاکی این پرونده می تواند در دعوای حقوقی به رای کیفری استناد و اعمال ماده۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ را درخواست کند؟
آیا دادگاه پس از پایان مدت اجاره می تواند این رای را در دعوای حقوقی دیگری در خصوص همان ملک موثر دانسته و به آن استناد کند؟
پاسخ
اولا، به موجب ماده۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲ و الحاقات و اصلاحات بعدی، هرگاه رای قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باش د، برای دادگاهی که به امر حقوقی یا ضرر و زیان رسیدگی می ،کند لازم.الاتباع است؛ بنابراین، آنچه مهم است، این است که رای قطعی کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی باشد ثانیا، در فرض سوال که مستاجر به استناد سند اجاره مقید به زمان قرارداد اجاره، علیه مالک یا متصرف ش کایت (رفع تصرف عدوانی نموده است و بعد از قطعیت حکم و انقضای مدت قرارداد اجاره یا ابطال آن، شاکی )مستاجر در دعوای حقوقی در خصوص همان ملک وفق ماده۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری به رای قطعی کیفری موصوف استناد کرده است، همان گونه که به شرح بند اولا آمده است، شر ط تبعیت دادگاه حقوقی از رای قطعی کیفری در رسیدگی به دعوای حقوقی یا ضرر و زیان، موثر بودن رای قطعی کیفری در ماهیت امر حقوقی است؛ بنابراین در فرض سوال چنانچه دعوای حقوقی شاکی )مستاجر( به طرفیت محکوم علیه حکم قطعی کیفری، ناشی از حقوق استیجاری و یا ضرر و زیان طول مدت قرارداد اجاره باشد؛ مانند دعوای خسارت و ضرر و زیان ناشی از عدم امکان استیفای منافع در مدت قرارداد اجاره در اثر تصرف عدوانی و استیلای ید متصرف عدوانی؛ هرچند دعوای حقوقی بعد از پایان مدت قرارداد اجاره طرح شود، چون دعوای حقوقی مربوط به ضرر و زیان وار ده به مستاجر در طول مدت قرارداد است، رای قطعی کیفری موثر در ماهیت دعوای حقوقی است. در نتیجه وفق ماده۱۸ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب۱۳۹۲، رای قطعی کیفری رفع تصرف عدوانی برای دادگاه حقوقی لازم الاتباع است .
با این وصف تشخیص تاثیر یا عدم تاثیر رای قطعی کیفر ی در ماهیت دعوای حقوقی، امری قضایی است که بر عهده مرجع قضایی رسیدگی.کننده است