آرای قضایی مرتبط با ماده 318
قانون تجارت — ۲۱ مورد
دعاوی راجعه به برات و فتهطلب و چک که از طرف تجار یا برای امور تجارتی صادر شده پس از انقضای پنج سال از تاریخ صدور اعتراضنامه و یا آخرین تعقیب قضایی در محاکم مسموع نخواهد بود مگر اینکه در ظرف این مدت رسما اقرار به دین شده باشد که در این صورت مبدا مرور زمان از تاریخ اقرار محسوب است. در صورت عدم اعتراض مدت مرور زمان از تاریخ انقضاء مهلت اعتراض شروع میشود.
تبصره - مفاد این ماده در مورد بروات و چک و فتهطلبهایی که قبل از تاریخ اجرای قانون تجارت مصوب 25 دلو 1303 و 12 فروردین و 12 خرداد 1304 صادر شده است قابل اجرا نبوده و این اسناد از حیث مرور زمان تابع مقررات مربوط به مرور زمان راجع به اموال منقول است.
- مرور زمان 5 ساله مطالبه وجه چک صادر شده از سوی غیرتاجرمطابق رای وحدت رویه شماره ۶۲۳ مورخه ۱۳۴۵/۴/۲۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور، مرور زمان ادعایی راجع به برات و چک و فته طلب صرفا در صورتی به میزان 5 سال است که از طرف تجار یا برای امور تجاری صادر شده است و چنانچه از ناحیه تاجر یا برای امر تجاری صادر نگردیده باشد، موضوع مشمول مرور زمان نمی گردد و نتیجتا خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید چک محاسبه میگردد.
- رای قضایی## رای دادگاه بدوی پرونده کلاسه *تصمیم نهایی شماره : اقای ا. ز. فرزند م. با وکالت اقای س. م. فرزند س. به نشانی * : اقای ع. ا. فرزند ح. به نشانی * تجدیدنظر خواسته ها:
- مبدا زمانی تعلق خسارت تاخیر تادیه نسبت به چکدعوی مطروحه ، مشمول مرور زمان ۵ ساله از تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت برای طرح دعوی ( منعکس در ماده ۳۱۸ قانون تجارت ) گردیده است؛ لذا دادگاه در این وضعیت ، چک مورد مطالبه را دارای ارزش سند تجاری ندانسته و ان را صرفا دارای ارزش سندی عادی و مدنی می داند. بر این اساس ( تجاری ندانستن چک مستند دعوی ) ، تعیین خسارت تاخیر تادیه وجه ان نیز از شمول رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ مورخ ۱/۴/۱۴۰۰ هییت عمومی دیوان عالی کشور ، خارج بوده و تابع عمومات ( مفاد ماده ۵۲۲ قانون ایین دادرسی مدنی ) است؛
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکبا صدور رای وحدت رویه به شماره ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور که فصل الخطاب و لازم الاتباع در موارد مشابه میباشد؛ مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک ،تاریخ سررسید چک میباشد و نه تاریخ صدور گواهی عدم پرداخت( تاریخ مطالبه ).
- مرور زمان 5 ساله عدم مطالبه وجه چکمطابق ماده ۳۱۸ قانون تجارت، پس از انقضای پنج سال از تاریخ صدور اعتراض نامه و در صورت عدم اعتراض از تاریخ انقضای مهلت اعتراض یا اخرین تعقیب قضایی در محاکم قضایی، چک به عنوان سند مدنی تلقی و فاقد اوصاف اسناد تجاری می باشد و موضوع گذر مدت مرور زمان، تخصصا از موضوع رای وحدت رویه ۸۱۲ هیات عمومی دیوان عالی کشور خارج میباشد.
- مرور زمان در دعاوی مطالبه وجه چکاعمال مرور زمان موضوع ماده 318 قانون تجارت منوط به قید « از طرف تجار یا امور تجارتی صادر شده» می باشد و در صورتی که صدور چک، امری معمول و خارج از چار چوب رابطه تجاری تشخیص داده شود از شمول ماده مذکور خارج است.
- مناط صلاحیت قابلیت اعتراض و تجدیدنظر و فرجامخواهیارای صادره از حیث قابلیت اعتراض و تجدیدنظر و فرجام ، تابع قوانین مجری در زمان صدور انان می باشد و مناط صلاحیت تاریخ تقدیم دادخواست است لذا صدور قرار عدم صلاحیت دادگاه عمومی حقوقی به صلاحیت رسیدگی محاکم صلح، منافی حقوق مکتسبه اشخاص از حیث قابلیت تجدیدنظرخواهی ارای صادره از محاکم صلح است که دعوای تا نصاب ۵۰۰ میلیون ریال مقرر بند الف تبصره ۵ ماده ۱۲ قانون جدید شورای حل اختلاف را قطعی می داند.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک فاقد وصف تجاریدر صورت عدم رعایت مواعد قانون تجارت در طرح دعوای مطالبه وجه، چک از شمول اسناد تجاری خارج گردیده و صرفا یک سند عادی متضمن دین محسوب می گردد. بنابراین مبنای محاسبه خسارات تاخیر تادیه آن مطابق با ماده ۵۲۲ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی تاریخ مطالبه و تقدیم دادخواست می باشد و شمول رای وحدت رویه شماره ۸۱۲ ۱۴۰۰/۴/۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز اساسا ناظر به چکی است که مطابق قانون تنظیم و در مطالبه وجه آن اقدام شده باشد.
- حدود اعاده دادرسی عادی و اعاده دادرسی موضوع ماده 477چنانچه ادعای مخالفت دادنامه معترض عنه با رای وحدت رویه باشد می بایست درخواست اعاده دادرسی موضوع ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری را مطرح شود.
- تاریخ شروع مهلت دادخواست فرجامیمهلت درخواست فرجام خواهی ۲۰ روز بوده و ابتدای آن از تاریخ انقضای مهلت تجدیدنظر میباشد
- مرجع اظهار نظر در خصوص فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظرخواهیاگر در مهلت تجدیدنظرخواهی نسبت به رای، فرجام خواهی به عمل آید مرجع اظهارنظر نسبت به اعتراض، دادگاههای تجدید نظر استان است.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکدارنده چک از تاریخ اعتراض و دریافت گواهی عدم پرداخت ، استحقاق دریافت خسارت تاخیر تادیه وجه چک را دارد.
- مبداء محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکمبداء محاسبه خسارت تاخیر تادیه چک از زمان سررسید چک می باشد؛ بنابراین تاریخ تقدیم دادخواست مناط محاسبه خسارت تاخیر نیست.
- ماهیت امضای ظهر چکامضای ظهر چک ظهور در ظهرنویسی دارد و مدعی ضمانت بودن امضاء باید دلیل آن را اریه کند.
- مرور زمان در دعاوی مطالبه اسناد تجاریمرور زمان پنج ساله در دعاوی راجع به برات ، سفته و چک در مواردی اعمال می شود که اسناد از سوی تجار یا برای امور تجاری صادر شده باشد؛ بنابراین در صورتی که دلیلی بر تاجر بودن طرفین دعوی و یا صدور آنها بابت امر تجاری وجود نداشته باشد، موضوع دعوی از مقررات قانونی در این خصوص خروج موضوعی دارد.
- مبدا محاسبه خسارت تاخیر تادیه چکمطالبه وجه چک با فاصله زمانی طولانی بعد از سررسید مانع از مطالبه خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سررسید نیست.
- مطالبه مبلغ مندرج درچک سفید امضاءدر مطالبه وجه چک سفید امضاء باید روابط حقوقی طرفین که مقدم بر صدور چک بوده مشخص شده و دعوی مستند به دلایل و مدارک اثباتی ای باشد که دارنده براساس آن، خود را مستحق تشخیص و به میزان آن نسبت به تکمیل چک اقدام کرده است؛ بنابراین طرح دعوی مذکور به طور مستقل و بدون ذکر مبانی و صرف اینکه چک در ید دارنده است، موجب محکومیت به پرداخت وجه چک نیست.
- شرط رسیدگی به هر دو ادعای پرداخت چک و تعرض به اصالت سندچنانچه صادرکننده چک مدعی پرداخت بخشی از وجه چک شده و نسبت به مازاد، ادعای جعلی بودن رقم مندرج در متن چک را طرح کند، دادگاه باید به ادعای جعل و الحاق متن رسیدگی کند. این امر از محدوده ممنوعیت طرح همزمان ادعای پرداخت و تعرض به اصالت سند خارج است؛ چراکه این دو ادعا نسبت به دو بخش مجزا از سند مطرح شده است.
- شروط مطالبه خسارت تاخیر تادیهمطالبه دین از ناحیه داین یکی از شروط محاسبه خسارات تاخیر تادیه است؛ بنابراین مبدا احتساب خسارت تاخیر تادیه، سررسید دین نیست.
- مبدا احتساب خسارت تاخیر تادیه وجه چکمبدا احتساب خسارت تاخیر تادیه وجه چک، تاریخ صدور چک است نه تاریخ تقدیم دادخواست.
- مرور زمان در دعاوی مطالبه وجه چکدرصورتی که چکی در جریان روابط تجاری میان طرفین رد و بدل شده و از تاریخ صدور چک ها و گواهی عدم پرداخت بیش از 5 سال گذشته باشد، موضوع مشمول مرور زمان بوده و دعوای مطالبه آن قابل استماع نیست.