آرای قضایی مرتبط با ماده 435
قانون مجازات اسلامی — ۱۵ مورد
هرگاه در جنایت عمدی، به علت مرگ یا فرار، دسترسی به مرتکب ممکن نباشد با درخواست صاحب حق، دیه جنایت از اموال مرتکب پرداخت میشود و در صورتی که مرتکب مالی نداشته باشد در خصوص قتل عمد، ولی دم میتواند دیه را از عاقله بگیرد و در صورت نبود عاقله یا عدم دسترسی به آنها یا عدم تمکن آنها، دیه از بیت المال پرداخت میشود و در غیر قتل، دیه بر بیت المال خواهد بود. چنانچه پس از اخذ دیه، دسترسی به مرتکب جنایت اعم از قتل و غیر قتل، ممکن شود در صورتی که اخذ دیه به جهت گذشت از قصاص نباشد، حق قصاص حسب مورد برای ولی دم یا مجنی علیه محفوظ است، لکن باید قبل از قصاص، دیه گرفته شده را برگرداند.
- مسیولیت صندوق تامین خسارتهای بدنی در برابر حوادث غیر از وسایل نقلیهقانونگذار در قانون بیمه اجباری شخص ثالث مصوب ۱۳۹۵ صندوق تامین خسارتهای بدنی را تاسیس نموده تا در موارد مندرج در ماده ۲۱ این قانون و حوادثی که ناشی از وسایل نقلیه می باشد و بنا به یکی از جهات مندرج در ماده مرقوم امکان پرداخت دیه به زیان دیدگان حوادث نباشد، خسارت مصدومین از محل این صندوق پرداخت شود. در ما نحن فیه که منجر به مصدومیت اقای ا. ح. گ. ع.شده ، هیچ گونه حادثه رانندگی واقع نگردیده و براساس مقررات ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ با اصلاحات و الحاقات بعدی و رای وحدت رویه شماره ۷۹۰ مورخ ۱۳۹۹/۴/۱۰ هیات عمومی دیوان عالی کشور پرداخت دیه بر عهده بیت المال است. از انجا که صندوق بیت المال در وزارت دادگستری و با نمایندگی این وزارتخانه می باشد و منابع ان نیز از محل بودجه عمومی تامین می شود در حالی که صندوق تامین خسارت منابع ان از محل بیمه های شخص ثالث است که توسط اشخاص پرداخت می شود. بنابراین پرداخت دیه مصدوم توسط صندوق تامین خارج از مسیولیت قانونی صندوق محسوب می گردد.
- تقاضای پرداخت دیه صدمات بدنی از بیت المالدر خصوص جنبه خصوصی بزه های معنون ، نظر به اینکه درگیری مسلحانه منجر به شهادت یکی از مامورین وجراحت دوتن دیگر گردیده است. وخون مسلمان نیز محقون ومحترم می باشد. که قاعده فقهی حفظ دمای مسلمین موید این موضوع می باشد. لذا با توجه به مراتب فوق الذکر وبا استناد به مواد ۴۳۵٫۴۷۴٫۴۷۵٫۴۸۷قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ ورای وحدت رویه شماره *۷۹۰وبا لحاظ موازین فقهی ، همچنین مستندا به ماده ۸۵ قانون ایین دادرسی کیفری پیشنهاد پرداخت دیه از بیت المال را دارد.
- دیه جنایت منجر به اختلال خلقی و استرسجنایت منجر به اختلال خلقی و استرس مستوجب ارش است.
- مسیولیت بیت المال در فرض تغلیظ دیهدر مواردی که مسیولیت پرداخت دیه بر عهده بیت المال است ؛در فرض تغلیظ دیه مسیولیت پرداخت ثلث دیه نیز با آن مرجع است.
- مصادیق پرداخت دیه از بیت المال (ماده 435 قانون م.ا)با عنایت به مراتب فوق الذکر وقوع قتل مرحوم بر اثر جنایت توسط متهم برای دادگاه محرز است و از طرفی متهم پرونده به جهت اجرای حکم قصاص در پرونده دیگر فوت شده است و در تحقیقات صورت گرفته از جانی اموالی بدست نیامده و عاقله ی وی نیز توان و تمکن مالی جهت پرداخت دیه مقتول را نداشتند و مطابق ماده ۴۳۵ قانون مجازات اسلامی در مواقعی که قاتل فوت کند یا فرار کند یا دسترسی به وی ممکن نباشد. در صورتی که از جانی مالی بدست نیاید و عاقله توان پرداخت نداشته باشند در خصوص قتل دیه از بیت المال پرداخت خواهد شد و در غیر قتل دیه بر بیت المال خواهد بود و با توجه به اصل حرمت خون مسلمان و اینکه خون مسلمان نباید به هدر برود؛ لذا دادگاه ضمن پذیرش در خواست اولیای دم مقتول مذکور، مستندا به ماده ۸۵ و تبصره ماده ۳۴۲ قانون ایین دادرسی کیفری و مواد ۴۴۹ و ۴۳۵ و ۵۴۹ و۵۹۳ وبند الف ماده ۷۰۹ از قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و مواد ۸۶۲ و ۹۰۴ و۹۰۷ از قانون مدنی، حکم به محکومیت صندوق بیت المال به نمایندگی وزارت دادگستری به پرداخت یک فقره دیه کامل مرد مسلمان صادر و اعلام می دارد.
- عطف بماسبق نشدن تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامیحکم مقرر در تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی در مورد جنایاتی که قبل از تصویب آن قانون واقع شده و مجنی علیه مرد نیست حاکمیت ندارد.
- اعاده دادرسی نسبت به آرای غیابیبا عنایت به اینکه دادنامه موصوف بنحو غیابی صادر شده و مطابق ماده ۴۰۶ قانون آیین دادرسی کیفری ظرف مهلت بیست روز از تاریخ ابلاغ به آن اعتراض شده ، قابل رسیدگی واخواهی در دادگاه صادر کننده حکم غیابی می باشد؛ فلذا با توجه به مراتب مذکور قابل طرح و بررسی در شعبه دیوان عالی کشور نمی باشد.
- مسیولیت پرداخت دیه صدمات وارده به مامور حین انجام وظیفهپرداخت دیه خسارات بدنی وارده به مامور حین انجام وظیفه و عدم شناسایی مرتکب، برعهده بیت المال می باشد.
- (1)- امکان اقامه دعوا به طرفیت بیت المال (2)- نحوه وصول خسارات جانی و مالی وارده به مامورینعلت تامه فوت ناشی از متلاشی شدن احشا قفسه سینه و خونریزی داخلی در اثر اصابت گلوله بوده و به علت شناسایی نشدن قاتل و درخواست اولیای دم رای به پرداخت دیه از بیت المال صادر می شود
- پرداخت دیه از بیت المال به علت عدم تمکن عاقلهقاتل بر اثر خودکشی فوت نموده و اموالی از آن شناسایی نشده و عاقله وی هم متمکن از پرداخت دیه نمی باشند لذا حکم به پرداخت دیه از بیت المال صادر می شود
- عدم کفایت ماترک متهم و عدم تمکن عاقله و پرداخت دیه از بیت المالبا فوت متهم و با توجه به گذشت مدت نوزده سال از تاریخ وقوع جرم مهلتی برای پرداخت دیه متصور نمی باشد. و در صورتیکه ماترک متهم کفایت برای پرداخت دیه ننماید.، عاقله مسیول پرداخت دیه بوده و در صورت عدم تمکن مالی عاقله، دیه از بیت المال پرداخت می شود
- مصداق تغلیظ دیهتغلیظ دیه در ماه های حرام در مواردی که عاقله یا بیت المال مسیول پرداخت دیه باشد نیز جاری است.
- تشریفات صدور رای برایت در فرض عدم تحقق لوثدر فرض عدم تحقق لوث،اصدار رای برایت بدون اعمال قاعده مدعی و منکر، فاقد وجاهت شرعی و قانونی است.
- مرجع صالح رسیدگی به درخواست دیه در فرض خودکشی قاتلچنانچه در بزه قتل عمدی، قاتل خودکشی کند، رسیدگی به درخواست دیه از طرف اولیاء دم، در صلاحیت دادگاه کیفری یک است.
- ضمانت اجرای فرار یا فوت قاتل در بزه قتل عمدیچنانچه در بزه قتل عمدی قاتل فرار یا فوت کند،درخواست اولیاء دم مبنی بر قصاص، به صورت خودکار به دیه تبدیل می شود و لازم نیست اولیاء دم مجددا مطالبه دیه کنند.