آرای قضایی مرتبط با ماده 1103

اگر زوجین زندگی مشترک نداشته و تنها به مدت چهار ماه با هم رابطه زوجیت ( دوران عقد ) داشته باشند از این بابت اجرت المثل ایام زندگی مشترک به زوجه تعلق نخواهد گرفت.

در دعوای طلاق به استناد عسر و حرج، با توجه به تصریح قانون مبنی بر تکلیف به حسن معاشرت زوجین و تکلیف زوج به پرداخت نفقه، زوج در مقام مکلف ملزم است ثابت نماید به تکالیف قانونی خود عمل نموده و حسن معاشرت داشته و همچنین نفقه زوجه را پرداخت نموده است.

اجرای حکم الزام به تمکین زوجه، منوط به فراهم نمودن مسکن و اثاث البیت متناسب با شان زوجه می باشد. -تایید شده

در صورتی که زوجین مدت نسبتا طولانی در منزل مشترک بوده و زوجه خود را در معرض تمتع زوج قرارداده باشد، حق حبس زوجه ساقط می شود هرچند زوجه کماکان دوشیزه باشد.

تعیین نفقه آتی فرزند مشترک و الزام زوج به پرداخت آن،منافاتی با پرداخت نفقه زوجه ندارد و در پرداخت های آتی به آنها(زوجه و فرزند مشترک)قابل احصاء و احتساب است.

در دعوی طلاق به دلیل عسروحرج زوجه، در صورتی که وی مدعی ناتوانی جنسی زوج باشد و جهت اثبات این ادعا تقاضای جلب نظریه پزشکی قانونی داشته باشد، از آنجایی که جلب این نظریه در خصوص این دعوی، ممکن التاثیر است، ضرورت دارد که دادگاه زوجین را جهت روشن شدن موضوع به پزشکی قانونی معرفی کند.

اگر زوجین در یک منزل سکونت داشته باشند؛ اصل بر تمکین زوجه است؛ بنابراین صدور حکم بر الزام زوجه به تمکین منوط به ارایه دلیل محکمه پسند توسط زوج است.

زوجه نمی تواند برای انجام امور خانه داری در دوران زندگی مشترک، اجرت المثل دریافت کند. زیرا یکی از شرایط مطالبه اجرت المثل آن است که عرف، برای کار انجام شده اجرتی قایل باشد و به موجب عرف حاکم بر خانواده های ایرانی، کار کردن زوجه در منزل مشترک (اموری از قبیل نظافت و آشپزی) مستوجب دریافت حق الزحمه نیست. لذا زوجه که خود اولین منتفع از کارهای مذکور است، نمی تواند بابت انجام آنها مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت نماید. عنوان: احراز قصد عدم تبرع در مطالبه اجرت المثل ایام زندگی مشترک پیام: یکی از شرایط اثبات و مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت، احراز عدم قصد تبرع زوجه است. اما از آنجاکه معمولا پس از ایجاد اختلاف بین زوجین اجرت المثل مطالبه می شود، و در زمان طرح دعوی، قصد عدم تبرع بیان می شود، عرفا، اصولا و عقلا برداشت می شود که در زمان انجام امور خانه داری، قصد عدم تبرع وجود نداشته است.

با توجه به اینکه اثبات امر عدمی، به طور مستقیم مقدور نیست، با اعلام زوج بر عدم تمکین زوجه، با توجه به قاعده نافی را نفی کافیست، زوجه باید انجام وظایف زوجیت را اثبات کند.

در دعوی طلاق، جهات اثبات سوء رفتار زوج، ارایه دلیل برای یکبار ایراد ضرب و شتم نیز دادگاه را مکلف به تحقیق پیرامون موضوع می کند. زیرا این استدلال که به صرف یکبار ضرب و شتم سوءرفتار محقق نمی شود، با توجه به آثار اجتماعی آن خود نوعی تجویز سوء رفتار و خشونت است و فاقد مبناء قانونی و شرعی است.

صرف صدور رای کیفری مبنی بر ضرب و جرح مصداق خوف ضرر جانی نیست؛ بنابراین توجیه کننده عدم تمکین نبوده و الزام به تمکین پس از آن قابلیت پذیرش را دارد.

تمکین، منوط و مشروط به پرداخت نفقه از سوی زوج به زوجه است. عنوان: بار اثبات عدم تمکین پیام: ازآنجا که اثبات امر عدمی (عدم تمکین) راسا و به طور مستقیم مقدور نیست، با اعلام زوج بر عدم تمکین از باب "قاعده نافی را نفی کافی است"، زوجه باید انجام وظایف زوجیت را اثبات نماید.

صدور کیفرخواست مبنی بر ضرب و شتم، عذر موجه عدم تمکین تا رفع ضرر احتمالی محسوب می‌شود.

محکومیت زوج به جرم ترک انفاق دلیلی برای مشروعیت عدم تمکین زوجه نیست.

محکومیت زوج به جرم ایراد ضرب و جرح نسبت به یکی از بستگان زوجه که در اثر اختلاف بر سر تحویل فرزند مشترک ارتکاب یافته، مصداقی از جرم مخالف حیثیت خانوادگی نبوده و موجب تحقق شرط ضمن عقد نکاح و وکالت زوجه در طلاق نمی شود. زیرا عرفا چنین جرمی که اقدام علیه فرد معین بوده و در مقام درگیری موجب ایجاد صدمه بدنی آن فرد شده، جنبه شخصی دارد و تعیین مجازات آن نیز از بابت بیم تجری و حفظ نظم عمومی است.

با یک بار ضرب وجرح عمدی زوجه سوء رفتار زوج نسبت به زوجه و در نتیجه عسر و حرج محقق می شود و نیازی به استمرار آن نیست.

خوف از ضرر بدنی که از اسباب موجهه عدم تمکین زوجه است، به مرحله ای پیش از بروز ضرر بدنی اشاره دارد که ضرر بدنی تحقق نیافته است. بنابراین به طریق اولی در فرضی که به استناد حکم قطعی، ضرر بدنی حادث شده است، صدور حکم الزام به تمکین با این استدلال که صدمات وارده برای زوجه غیرقابل تحمل نیست، فاقد وجاهت قانونی می باشد.

محکومیت زوج به پرداخت دیه در حق زوجه، از موجبات خوف جانی یا بدنی زوجه و عذر موجه عدم تمکین نیست.

اصل بر عدم پرداخت نفقه زوجه است و مرد باید پرداخت نفقه یا ناشره بودن زن را ثابت کند.

زوج باید مقدمات تمکین از جمله مسکن مناسب و مستقل را به انضمام اثاث البیت پیش از دعوی الزام به تمکین فراهم نماید، صدور حکم به الزام به تمکین و منوط کردن اجرای آن به تهیه منزل و مقدمات زندگی، رای تعلیقی محسوب شده و قابل نقض است.

عرفا تمکین، بعد از مراسم عروسی صورت می گیرد و قبل از آغاز زندگی مشترک، دعوای الزام به تمکین پذیرفته نیست.

چنانچه زوجه علی رغم اطلاع از زنده بودن زوج ، حکم موت فرضی او را اخذ و مبادرت به ازدواج مجدد کرده باشد ازدواج دوم وی پس از نقض حکم موت فرضی باطل است.

دادگاه می تواند حکم به الزام زوجه به انجام وظایف زناشویی با شرط تهیه اثاث البیت متناسب صادر نماید.

مجرد اثبات یک بار ایراد ضرب وجرح زوجه (حتی به موجب حکم دادگاه)، نمی تواند به عنوان مانعی مشروع جهت عدم تمکین تلقی شود.

در دعوای الزام به تمکین صرف انکار انجام تکالیف زوجه از سوی زوج کافی است و زوجه باید انجام تکالیف زوجیت را اثبات کند.