نشست قضایی درباره نفقه زوجه در زمان عده وفات

چنان چه زوج در حین زندگی مشترک فوت نماید، آیا در زمان عده وفات، زوجه محق دریافت نفقه است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ، پرداخت نفقه به عهده چه کسی است؟

مطابق ماده ۱۱۰۲ قانون مدنی، به محض این که نکاح به طور صحیح واقع شده و رابطه زوجیت به وجود آید، شوهر ملزم به پرداخت نفقه زن می شود. اگرچه پس از فوت زوج رابطه زوجیت قهرا قطع می گردد چنین تصور می شود که به علت قطع رابطه زوجیت زوجه در زمان عده که چهار ماه و ۱۰ روز می باشد محق مطالبه نفقه نیست. در ماده ۱۱۱۰ سابق قانون مدنی هم گفته شده در عده ی وفات زن حق نفقه ندارد لیکن چون تصور مورد اشاره و مقررات ماده ۱۱۱۰ عادلانه نبود و زندگی زوجه در این مدت که تقریبا طولانی است مختل می شود، لذا ماده ۱۱۱۰ به موجب اصلاحی مورخ ۱۳۸۱/۸/۱۹ چنین مقرر داشته: در ایام عده وفات، مخارج زندگی زوجه عندالمطالبه از اموال اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است (در صورت عدم پرداخت) تامین می گردد . عبارت در صورت عدم پرداخت جواز مطالبه نفقه از وراث زوج است که اگر آن ها پرداخت نکردند از اقاربی که پرداخت نفقه به عهده آنان است تامین می گردد. با فوت زوج، رابطه زوجیت گسسته شده و در زمان عده وفات نفقه ای از محل ترکه زوج به زوجه تعلق نمی گیرد. مبانی استدلال: با توجه به نظریات فقهی از جمله نظریات حضرت امام (ره) در کتاب تحریرالوسیله که اسباب وجوب نفقه را ذکر نموده، زوجیت یکی از اسباب نفقه است و در ایام عده وفات به زوجه نفقه ای تعلق نمی گیرد. و روایات متعددی نیز بر این امر دلالت دارد و ماده ۱۱۱۰ سابق قانون مدنی نیز به صراحت مقرر نموده بود در عده وفات زن حق نفقه ندارد. و ماده ۱۱۱۰ اصلاحی این قانون مصوب ۱۳۸۱/۸/۱۹ نیز دلالتی بر تکلیف در پرداخت نفقه از محل اموال زوج در ایام عده وفات ندارد و با توجه به این که در مورد نفقه اقارب در مواد ۱۱۹۵ و ۱۲۰۶ تعیین تکلیف گردیده، این ماده صرفا تاکید بر مسیولیت اقارب نسبی در پرداخت نفقه با رعایت تقدم خط عمودی نزولی بر خط عمودی صعودی می باشد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۸