نشست قضایی درباره نیابت مستقیم دادگاه تجدید نظر به دادگاه بدوی

در نیابت های قضایی که از دادگاه های تجدید نظر استان به شعبه صادرکننده رای بدون درخواست از ریاست دادگستری به طور مستقیم ارجاع میشود آیا محول نمودن آنها به شعبه، آن هم به طور مستقیم از دادگاه تجدید نظر استان وجاهت قانونی دارد یا خیر و اصولا باید اجرا شود یا به لحاظ نداشتن وجاهت قانونی باید به دادگاه تجدید نظر اعاده شود؟

این کمیسیون به لحاظ عدم اتفاق نظر در دو گروه اکثریت و اقلیت نظرات خود رااعلام کرد. نظر اکثریت: دادگاه بدوی پس از صدور حکم، فارغ از رسیدگی است و انجام درخواست دادگاه تجدیدنظر به عنوان نیابت از آن دادگاه محسوب و الزامی است. اعاده پرونده و استنکاف از اجرای نیابت موردی ندارد. بدیهی است در صورتی که دادگاه بدوی به لحاظ رعایت تشریفات اداری ارجاع پرونده را ضروری بداند میتواند از رییس کل بخواهد که به وی ارجاع کند. نظر اقلیت: نیابت دادن به دادگاه محل به استناد ماده ۲۵۴ قانون آیین دادرسی کیفری و ماده ۲۹۰ قانون آیین دادرسی مدنی به این معنا نیست که در شرایط وجود شعب متعدد از یک دادگاه، مرجع معطی نیابت بتواند راسا و به دلخواه، شعبه مشخصی را انتخاب کند بلکه به این معناست که انجام نیابت از رییس شعبه آن دادگاه خواسته شود تا در شعبه خود یا حسب ارجاع در یکی از شعب آن دادگاه به انجام آن مبادرت شود. در مواردی که انجام مواردی از شعبه تجدید نظر به شعبه صادرکننده رای محول میشود این اقدام نیابت قضایی محسوب نمیشود تا ارجاع رییس شعب مرجع بدوی را اقتضا کند و با توجه به اشراف دادگاه عالی مربوط به دادگاه صادرکننده رای، انجام موارد خواسته از شعبه صادرکننده رای بدوی از نظر قانون باید صورت گیرد. اینگونه نیابت ها بهتر است به لحاظ اشراف شعبه صادرکننده رای بدوی، به شعبه صادرکننده رای بدوی ارجاع شود ولی پرونده قبلا باید به نظر ریاست دادگستری رسیده و ایشان انجام نیابت را به شعبه مربوط ارجاع کند، ارجاع مستقل از سوی دادگاه تجدید نظر استان، فاقد وجاهت قانونی است. چنین نیابت هایی وجاهت قانونی ندارد و باید به دادگاه تجدید نظر استان اعاده شود. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۷۹