نشست قضایی درباره اختلاف نظر کارشناس اولیه و هیات کارشناسان در دعاوی حقوقی

اگر در دعاوی حقوقی مانند مطالبه اجرت المثل و مطالبه وجه از بابت خسارت و ضرر و زیان وارده (مثل مطالبه خسارت وارده به اتومبیل بر اثر تصادف) موضوع به کارشناس ارجاع و پس از جری تشریفات قانونی، کارشناس خسارت یا اجرت المثل را برآورد و تعیین و اعلام کند (مثلا چهار میلیون ریال) و نظر کارشناس پس از ابلاغ در مهلت مقرر قانونی مورد قبول خواهان پرونده و مورد اعتراض خوانده قرار گیرد و موضوع مجددا به هیات کارشناسان ارجاع و هیات مزبور میزان اجرت المثل یا خسارت را بیشتر از مبلغ کارشناس قبلی تعیین نماید، آیا دادگاه باید بر اساس نظر کارشناس اولیه که مورد قبول خواهان قرار گرفته رای صادر کند یا طبق نظر هیات کارشناسان؟ همچنین اگر نظر کارشناس اولیه مورد قبول خوانده و مورد اعتراض خواهان قرار گیرد و موضوع به هیات کارشناسان ارجاع شود و هیات میزان خسارت وارده و یا اجرت المثل را کمتر از میزان کارشناس اولیه تعیین نماید، آیا دادگاه باید طبق نظر کارشناس اولیه رای صادر کند یا بر اساس نظر هیات کارشناسان؟

در فروض مختلف سوال مطروحه، هر گاه دادگاه به هر تقدیر از نظر کارشناس اولیه متابعت نکرده و موضوع را به هیات کارشناس رسمی ارجاع کرده باشد و نظر هیات کارشناسان را دادگاه با اوضاع و احوال مسلم قضیه و واقعیت موضوع و نفس الامر منطبق تشخیص دهد، با توجه به نظر هیات کارشناسان و خواسته خواهان حکم مقتضی صادر خواهد کرد. دادگاه باید بر اساس نظر هیات کارشناسان حکم صادر کند. غرض از دادرسی رسیدن به واقع است و وقتی دادگاه موضوع را به هیات کارشناسی ارجاع میکند در واقع به نظر کارشناس اولیه ترتیب اثر نمیدهد و نظر او را به اوضاع احوال قضیه منطبق نمیداند و نظر هیات عقلا به واقع نزدیکتر است تا نظر یک نفر کارشناس، بنابراین، باید بر اساس نظر هیات کارشناسان رای صادر شود. باید بر اساس نظر کارشناس اولیه حکم صادر شود درباره قسمت اول سوال خواهان خواسته خود را تقویم نکرده و به نظر کارشناس موکول کرده است. پس از جری تشریفات قانونی و وصول نظر کارشناس و ابلاغ آن و قبول نظر کارشناس، این دیدگاه است که خواسته خود را به میزان نظر کارشناس تقویم نموده و میزان اجرت المثل یا خسارت را به همان اندازه نظر کارشناس مطالبه میکند. طرف مقابل میزان استحقاق خواهان را کمتر از میزان نظر کارشناس میداند و لذا به نظر کارشناس اعتراض مینماید تا کمتر شود نه زیادتر. اگر طبق نظر هیات کارشناسان عمل شود در واقع رای به بیش از خواسته خواهان صادر خواهد شد و این برخلاف اصول آیین دادرسی است. درباره قسمت اخیر سوال، وقتی خوانده نظر کارشناس اولیه را میپذیرد، در واقع نوعی اقرار و اعتراف به میزان استحقاق خواهان مینماید. بنابراین، اگر نظر هیات کارشناسان را بپذیریم در واقع به اقرار و اعتراف خوانده ترتیب اثر نداده ایم. اعتراض خواهان برای این بوده است که نظر کارشناس اولیه بیشتر شود نه کمتر بنابراین، باید طبق نظر کارشناس اولیه رای صادر شود. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۳