نشست قضایی درباره طرح دعوای حقوقی تخلیه و تصرف عدوانی کیفری علیه مستاجر ملک

آیا موجر می‌تواند علیه مستاجر بعد از اتمام قرارداد اجاره شکایت تصرف عدوانی مطرح نماید. به عبارت دیگر آیا طرح دعوای تخلیه مانع از شکایت کیفری تصرف عدونی است یا خیر؟

به نظر می‌رسد قرار دادهای اجاره ای که با انقضاء مدت آن مستاجر مکلف به تخلیه است مشمول قوانین خاص روابط موجر و مستآجر و از شمول ماده ۱۷۱ ق.آ. د. م خارج می‌باشد. رویه قضایی هم موید این امر است، نتیجتا نظریه اقلیت صایب می‌باشد. با توجه به اینکه همه عناصر سه گانه تصرف عدوانی مستفاد از ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵ قابل تطبیق است و از طرفی تصرف عدوانی چهره فقهی قانونی غصب است و غصب مطابق ماده ۳۰۸ قانون مدنی: «استیلا بر حق به نحو عدوان» می‌باشد و استیلا یعنی اثبات ید و تصرف می‌باشد لذا ماده ۶۹۰ قانون مجازات اسلامی تعزیرات که جنبه کیفری غصب را جرم انگاری کرده است بر مورد قابل تطبیق است چرا که عنصر مادی جرم (ذی حق بودن شاکی) و عنصر معنوی (علم و عمد) در قضیه وجود دارند و از طرفی در هیچ ماده قانونی طرح دعوای حقوقی(تخلیه) را مانع از طرح شکایت کیفری تصرف عدوانی ندانسته بلکه در موارد مشابه، همانطور که امکان طرح دعوای خلع ید و تصرف عدوانی جایز دانسته شده است با وحدت ملاک از آن طرح دعوای تخلیه نیز مانعی جهت طرح دعوای تصرف عدوانی نمی‌باشد. همچنانکه نظریه مشورتی شماره ۷/۱۹۴ مورخ ۲۱/۱/۸۴ اداره حقوقی قوه قضاییه موید این نظر می‌باشد. با توجه به اینکه ید اولیه مستاجر مسبوق به قرارداد و اذن قبلی بوده است و از طرفی دعاوی مربوط به تخلیه دارای قانون خاص می‌باشد لذا از شمول تصرف عدوانی کیفری خروج موضوعی دارد. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۴