لاولکس پرسش
چنان چه در اجرای حکم خلع ید توسط مامور اجرا معلوم شود در ملک مورد خلع ید به وسیله محکوم علیه احداث اعیانی شده است، نحوه اجرای حکم خلع ید چگونه خواهد بود؟
نظر و پاسخ
به موجب مقررات قانونی و شرعی حکم تکلیفی در غصب عبارت است از رد مال مغصوب به مالک آن یعنی کسی که مال دیگری را غصب نماید باید آن را به مالکش مسترد کند.
در سوال مطروحه که غاصب در زمین مغصوبه احداث بنا کرده اگرچه حکم به خلع ید از ملک صادر شده، مامور اجرا حق قلع و قمع بنای مستحدثه را ندارد فقط از زمین و ساختمان احداثی خلع ید می کند. قلع و قمع بنا مستلزم تقدیم دادخواست جداگانه است.
لازم به یادآوری است دعوای خلع ید همراه قلع و قمع بنا قابل پذیرش است و دادرس دادگاه به هر دو خواسته در یک دادخواست رسیدگی می کند. بد نیست اضافه شود مصالح به کار رفته در ساختمان متعلق به سازنده ساختمان بوده و مالک حق تصرف آن ها را ندارد و مخارج قلع و قمع بنابر حسب مقررات ماده ۳۱۳ قانون مدنی به عهده غاصب است زیرا شخصا سبب توجه خسارت به خود شده است.
نظر به این که در رای صادره صرفا خلع ید از ملک بوده و در صورت احداث ساختمان و غیره در آن محل چون در رای فوق نسبت اعیانی تعیین تکلیف نگردیده در واقع حکم قلع و قمع صادر شده، نسبت به قلع بنا قابلیت اجرایی نخواهد داشت و از محکوم علیه سلب تصرف شده و به تصرف محکوم له داده می شود و برای قلع بنا نیاز به حکم جداگانه دارد و ید متصرف نسبت به اعیانی باقی می ماند و نمی توان مانع تصرفات مالک اعیان خود شد هر چند در ملک غیر احداث شده است و ماده ۳۱۴ قانون مدنی هم بنای احداثی در ملک غیر را متعلق به مالک عینی می داند. بنابراین، رای خلع ید تنها در مورد عرصه اجرا خواهد شد.
هر چند حکم صادره درباره خلع ید است ولی دادگاه با احراز مالکیت محکوم له علاوه بر عرصه شامل اعیانی آن نیز است و اجرای حکم در مورد عرصه و بنای احداثی کلا خواهد بود و از محکوم علیه رفع تصرف می گردد. در این صورت با وجود اعیانی حکم خلع ید اجرا شده و تخریب لازمه اجرای حکم خواهد بود.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۸۳