نشست قضایی درباره صلاحیت دادیار در انجام تحقیقات مقدماتی جرایم مطبوعاتی

حسب ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۹۲ تحقیقات مقدماتی تمام جرایم بر عهده بازپرس است در غیر جرایم مستوجب مجازات های مقرر در ماده ۳۰۲ این قانون در صورت کمبود بازپرس، دادستان دارای تمام وظایف و اختیاری است که برای بازپرس تعیین شده است و... حال حسب قانون مذکور در مورد جرایم مطبوعاتی (بند ث ماده ۳۰۲) آیا دادیار صلاحیت رسیدگی دارد؟

با توجه به نص صریح ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری تحقیقات مقدماتی جرایم موضوع ماده ۳۰۲ قانون اشاره شده منحصرا بر عهده بازپرس می باشد و ارجاع آن به دادیار موجه نیست. در ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری، قانونگذار با توجه به اهمیت جرایم و شدت مجازات ها یا با توجه به شخصیت مرتکبین بزه، رسیدگی شکلی به این بزه ها را متفاوت از سایر بزه ها مقرر نموده است. هدف قانونگذار این است که در این بزه ها با تعدد قاضی اتخاذ تصمیم صورت گیرد و در مرحله تحقیقات مقدماتی نیز بازپرسان که از تجربه بیشتری برخوردار هستند رسیدگی نمایند. در خصوص مجرمین سیاسی و جرایم مطبوعاتی نیز قانونگذار با توجه به انگیزه و شخصیت آنان، قانونگذار با دید حمایتی نگریسته است و لذا قانونگذار بر این عقیده است که در مرحله تحقیقات مقدماتی رسیدگی توسط بازپرس که از تجربه بیشتری برخوردار است، صورت گیرد. در خصوص صدر ماده ۳۰۲ قانون آیین دادرسی کیفری که در جرایم مطبوعاتی و سیاسی برخلاف سایر بندها مجازات را ذکر ننموده است علت این بوده که به علت تنوع مجازات در این جرایم امکان ذکر تمامی مجازات ها نبوده است لذا ازکلمه مطبوعاتی و سیاسی استفاده نموده است..مهمترین دلیل بر اینکه دادیار صلاحیت رسیدگی ندارد صراحت تبصره ماده ۹۲ قانون آ.د.ک عبارت جرم میین دادرسی کیفری می باشد که در این تبصره به صراحت از عبارت جرایم موضوع ماده ۳۰۲ نام برده و نه از عبارت مجازات های مقرر در این ماده. در این تبصره به صراحت معین شده که در صورت عدم دسترسی به بازپرس باید دادرس علی البدل دادگاه رسیدگی نماید لذا محرز است که اگر منظور قانونگذار صلاحیت رسیدگی دادیار بود در این تبصره اشاره می نمود. در صدر ماده ۹۲ قانون آیین دادرسی کیفری قانونگذار از عبارت مجازاتهای مقرر در ماده ۳۰۲ استفاده نموده است در حالیکه در بند ث این ماده بر خلاف سایر بندها مجازاتی بیان نشده است. علت این امر این است که برخی از جرایم مطبوعاتی دارای مجازاتهای سبک و بعضا درجه شش می باشند و نیازی به رسیدگی انحصاری توسط بازپرس نمی باشد و قانونگذار به همین دلیل عامدانه از عبارت مجازاتهای مقرر در ماده ۳۰۲ استفاده نموده است. لذا در مواردی که جرم مطبوعاتی دارای مجازاتهای مشمول بند الف تا ت ماده موصوف باشد لازم است که حتما تحقیقات توسط بازپرس انجام گیرد لیکن در سایر مجازات ها دادیار نیز می تواند در صورت ارجاع تحقیق نماید. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۹