لاولکس پرسش
(الف) ملک (ب) را به شرط داشتن چاه آب خریداری می نماید و پس از خرید ملک متوجه می شود که ملک چاه آب ندارد، بلکه فروشنده به ارتفاع ۱۵ متر حفر چاه و آن را بتن ریزی نموده و داخل آن را پر از آب کرده است و خریدار به گمان اینکه ملک چاه آب داشته، آن را خریداری کرده است. آیا موضوع دارای وصف جزایی می باشد یا خیر؟
نظر و پاسخ
رفتار متهم از مصادیق عملیات متقلبانه است که موجب تحصیل مالی (ثمنی) بیش از قیمت واقعی ملک از سوی فروشنده شده است یعنی رفتار یاد شده موجب فریب خریدار و اشتیاق وی به خرید ملک شده است بنابراین و با توجه به مغرور شدن خریدار به امر غیر واقع شرایط مذکور در ماده ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین اختلاس و ارتشاء و کلاهبرداری مصوب ۱۳۶۷وجود داشته و لذا نظریه اقلیت قضات محترم دادگستری شهرستان کردکوی در نتیجه مورد تایید است.
اکثریت معتقدند با توجه به مبنای قراردادی در مساله مطروحه و اصل تفسیر مضیق قوانین کیفری و اصل قانونی بودن جرایم و مجازات و این که صرفا تدلیس یا فریب در معاملات دولتی جرم انگاری شده است (ماده ۵۹۹) و نیز تدلیس در نکاح جرم انگاری شده است، لذا حاکی از این می باشد که نگاه قانونگذار نیز در خصوص موارد مشابه که مبنای قراردادی دارند و از لحاظ حقوقی نیز تعیین تکلیف شده است، دایر بر فاقد وصف کیفری بودن می باشد. از طرف دیگر به نظر می رسد مورد مذکور از لحاظ حقوقی از مصادیق شرط نتیجه است که به نفس اشتراط حاصل می شود، لذا چون این شرط محقق نشده است، بنابراین معامله باطل است و تدلیس و فسخ معامله خارج از موضوع است و نیز در مساله مذکور صرفا فریب در شرط محقق شده است و نه در اساس وقوع عقد قرارداد.
اگرچه موضوع اساس حقوقی دارد، ولی سوءنیت مجرمانه نیز دارد و تمامی ارکان و شرایط بزه کلاهبرداری در مساله فوق مصداق یافته است و فرض سوال کاملا از مصادیق ماده ی ۱ قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس می باشد؛ به نحوی که شخص خریدار را با مانور متقلبانه به امور واهی فریب داده است و کاملا با سوءنیت مجرمانه بوده است و بحث کلاهبرداری مطرح می باشد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷