پرسش
در صورتی که نظر متصدی دادگاه (رییس یا دادرس علی البدل) بر صلاحیت دادگاه بوده و قاضی مشاور نظر بر عدم صلاحیت دادگاه دارد؛ آیا قبل از اعلام ختم دادرسی قاضی مشاور تکلیفی به اظهار نظر قضایی دارد؟ در صورتی که قاضی مشاور قبل از اعلام ختم رسیدگی نظر خویش را بر عدم صلاحیت دادگاه اعلام نموده باشد، آیا پس از اعلام ختم دادرسی تکلیفی در خصوص اظهار نظر در ماهیت دعوا دارد؟ مستدل و مستند پاسخ داده شود.
نظر و پاسخ
با توجه به ماده ۲ قانون حمایت خانواده که مقرر داشته: قاضی مشاور باید ظرف سه روز از ختم دادرسی به طور مکتوب در مورد موضوع دعوی مکتوب و مستدل اظهار نظر نماید. هرچند قاضی مشاور سابقا در خصوص عدم صلاحیت دادگاه اظهار نظر نموده باشد. با توجه به تصریح قانونگذار مبنی بر اظهار نظر ظرف سه روز از ختم دادرسی، مکلف است در خصوص موضوع دعوی نیز اظهار نظر نماید و ابراز عقیده به عدم صلاحیت دادگاه، رافع مسیولیت قانونی اظهار نظر در مورد موضوع دعوی نخواهد بود.
با توجه به ماده ۲ قانون حمایت خانواده که مقرر داشته (.... قاضی مشاور باید ظرف سه روز از ختم دادرسی به طور مکتوب و مستدل در موضوع دعوا اظهار نظر و مراتب را در پرونده درج کند. ...) قاضی مشاور تکلیفی به اظهار نظر قضایی ندارد ولی در فرض سوال که قاضی مشاور قبل از ختم دادرسی نظر خویش بر عدم صلاحیت دادگاه را اعلام نموده است چون دادگاه را فاقد صلاحیت اعم از ذاتی یا محلی یا نسبی دانسته است تکلیفی نسبت به اظهار نظر ماهوی در خصوص موضوع ندارد، چون اظهار نظر ماهوی بر فرض صالح بودن دادگاه است.
هر چند ماده ۲ قانون حمایت خانواده قاضی مشاور را مکلف نموده است ظرف سه روز از ختم دادرسی در مورد موضوع دعوا اظهار نظر نماید ولی در خصوص صلاحیت دادگاه باید گفت استثنایا می بایست در بدو امر چنانچه نظر بر عدم صلاحیت دارد نظر قضایی خویش را به متصدی دادگاه اعلام نماید و در خصوص عدم صلاحیت دادگاه تذکر لازم را بدهد چون تالی فاسد آن این است که پرونده مدت ها در جریان رسیدگی بوده و پس از ختم دادرسی دادگاه متوجه عدم صلاحیت خویش خواهد شد که باعث اطاله رسیدگی و هدر رفتن وقت دادگاه و اصحاب دعوی و نیز هزینه مالی بی مورد خواهد شد.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۱