پرسش
زنی ده سال پیش از شوهر خود طلاق گرفته و مهر خود را در آن زمان دریافت نداشته اکنون دادخواست مطالبه مهر خود را تقدیم دادگاه کرده است. در صورت وارد بودن دعوا، مهر به چه نرخی باید پرداخت شود؟ به عبارت دیگر آیا وفق قانون جدید باید به نرخ روز محاسبه شود؟
نظر و پاسخ
این سوال در دو کمیسیون تخصصی مطرح شده است:
نشست قضایی ۱: با توجه به تبصره الحاقی ۱۳۷۶/۰۴/۲۹به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی به این عبارت: چنان چه مهر وجه رایج باشد متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه نسبت به سال اجرای عقد که توسط بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین می شود، محاسبه و پرداخت خواهد شد... نظر قانون گذار بر زمان تادیه مهر و نرخ آن تاریخ بوده و به این ترتیب نظر اکثریت که متضمن این معناست تایید می شود.
نشست قضایی ۲: مطابق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، به مجرد وقوع عقد، زن مالک مهر می شود و تبصره ماده مرقوم، مشعر بر این است که چنان چه مهر وجه رایج باشد به تناسب تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تادیه محاسبه و پرداخت گردد و رای وحدت رویه شماره ۲۸/۱۰/۷۸ - ۶۴۷ هیات عمومی دیوان عالی کشور، حکم این تبصره را با توجه به فلسفه وضعی آن شامل عقدی که مقدم بر تاریخ تصویب آن واقع شده باشد نیز دانسته است. بنا به مراتب میزان مهر (که زمان وقوع عقد مالک آن زوجه بوده) به نرخ زمان تادیه صورت می گیرد و وقوع طلاق تغییری در ماهیت و عنوان مهر ایجاد نمی کند.
مهریه دین است، دینی که عندالمطالبه می باشد. در مانحن فیه چون زوجه سابقا مطالبه مهر نکرده است در زمان مطالبه، زوج محکوم به پرداخت است و به موجب رای وحدت رویه شماره ۶۴۷ مورخ ۲۸/۱۰/۷۸ که تصریح در عطف به ماسبق شدن ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی دارد مهر باید به ارزش ریالی روز محاسبه شود.
آنچه مورد نظر قانون گذار در عندالمطالبه بودن مهر است و سازگار با روح قانون می باشد مربوط به زمانی است که زوجه در علقه زوجیت زوج باشد و در این صورت هر زمان زوجه مطالبه مهر نماید، زوج محکوم به پرداخت است. اما زمانی که این علقه منفک شود زوجه مستحق بهره مندی از مهر به نرخ روز وقوع طلاق است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۳۷۹